ઈરાનનો પડકાર: ‘એક લિટર તેલ પણ બહાર નહીં જવા દઈએ

મંગળવારે એશિયાના વહેલા વેપારમાં વૈશ્વિક કાચા તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો, કારણ કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને હોર્મુઝના જળસંધિમાં તેલના વહનને અવરોધ ન કરવાની ચેતવણી આપી હતી. ઈરાને પણ કડક પ્રતિસાદ આપ્યો છે. ઈરાનના રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે જણાવ્યું કે જો અમેરિકન અને ઇઝરાયેલી હુમલા ચાલુ રહેશે તો મધ્યપૂર્વમાંથી “એક લિટર તેલ પણ બહાર જવા નહીં દેવામાં આવે.” આ નિવેદનથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ફરી અસ્થિરતા ફેલાવાની આશંકા વધી છે.

બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં લગભગ 6% ઘટાડો થઈને તે પ્રતિ બેરલ $93.05 સુધી આવી ગયા, જ્યારે અમેરિકન નાઈમેક્સ લાઈટ સ્વીટ ક્રૂડ 6.1% ઘટીને $88.96 પ્રતિ બેરલ રહ્યો. એક દિવસ પહેલાં, મધ્યપૂર્વમાં યુએસ-ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે સપ્લાયમાં ખલેલ પડવાની ભીતિ વચ્ચે તેલના ભાવ લગભગ $120 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યા હતા.

બજારોમાં ઘટાડો ત્યારે નોંધાયો જ્યારે ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો કે ઈરાન સામેનો યુદ્ધ અપેક્ષા કરતાં વહેલો સમાપ્ત થઈ શકે છે. સોશિયલ મીડિયા પર આપેલા સંદેશામાં તેમણે કહ્યું કે જો ઈરાન હોર્મુઝના જળસંધિમાં તેલના વહનને અટકાવવાનો પ્રયાસ કરશે તો અમેરિકા વધુ કડક કાર્યવાહી કરશે.

ટ્રમ્પે ચેતવણી આપતા લખ્યું કે, “જો ઈરાન હોર્મુઝના જળસંધિમાંથી તેલના પ્રવાહને અટકાવશે, તો અમેરિકા અત્યાર સુધી કરતાં વીસ ગણા વધુ જોરદાર પ્રહાર કરશે.”

ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલું હોર્મુઝનું જળસંધિ વિશ્વ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે. વિશ્વના લગભગ 20% તેલનો વેપાર આ સંકુચિત માર્ગથી પસાર થાય છે, જેના કારણે અહીં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય તણાવ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને ગંભીર અસર પહોંચાડી શકે છે.

ઈરાને પણ કડક પ્રતિસાદ આપ્યો છે. ઈરાનના રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે જણાવ્યું કે જો અમેરિકન અને ઇઝરાયેલી હુમલા ચાલુ રહેશે તો મધ્યપૂર્વમાંથી “એક લિટર તેલ પણ બહાર જવા નહીં દેવામાં આવે.” આ નિવેદનથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ફરી અસ્થિરતા ફેલાવાની આશંકા વધી છે.

તે વચ્ચે ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે અમેરિકન દળોએ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડ્યું છે અને યુદ્ધ અગાઉ જાહેર કરેલા ચાર અઠવાડિયાના સમયગાળાથી પણ વહેલું સમાપ્ત થઈ શકે છે. જોકે “વિજય” કઈ રીતે નિર્ધારિત થશે તે અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.

આ સંઘર્ષનો પ્રભાવ સમગ્ર પ્રદેશમાં જોવા મળી રહ્યો છે. ઈરાન સમર્થિત લેબનાની સશસ્ત્ર સંગઠન હિઝબુલ્લાહના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે ઇઝરાયેલી હુમલાઓ સામે તેઓ “કોઈપણ કિંમત પર” પોતાનો બચાવ ચાલુ રાખશે. બીજી તરફ, ઇઝરાયલે જણાવ્યું છે કે તે “આતંકવાદી માળખાને નિષ્ફળ બનાવવા” માટે કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે.