રાજકોટના ₹545 કરોડના GST કૌભાંડમાં ચકચાર: તપાસમાં ભ્રષ્ટાચારની ગંધ, DGGI મેદાનમાં

રાજકોટના ₹545 કરોડના બોગસ ITC કૌભાંડમાં ચોંકાવનારો વળાંક: તપાસ દરમિયાન ભ્રષ્ટાચારની ગંધ, DGGI મેદાનમાં; પાંચ અધિકારીઓની બદલી

રાજકોટમાં સામે આવેલા અંદાજે ₹545 કરોડના બોગસ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) કૌભાંડની તપાસ દરમિયાન ચોંકાવનારા ખુલાસાઓ સામે આવતા સમગ્ર મામલો હવે નવા તબક્કામાં પ્રવેશ્યો છે. શરૂઆતમાં માત્ર ટેક્સ ચોરીનો કેસ માનવામાં આવતો આ કૌભાંડ હવે તપાસ એજન્સીઓ માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે, કારણ કે તપાસની પ્રક્રિયા દરમિયાન જ કેટલાક અધિકારીઓ પર ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર આક્ષેપો ઊભા થતા તપાસનું દિશા-પરિવર્તન થયું છે.

આ સંજોગોમાં હવે કેન્દ્ર સરકારની મુખ્ય તપાસ એજન્સી Directorate General of GST Intelligence (DGGI) એ સમગ્ર તપાસ પોતાના હાથમાં લઈ લીધી છે. સાથે જ અમદાવાદ, રાજકોટ અને ગાંધીધામમાં ફરજ બજાવતા પાંચ ઇન્ટેલિજન્સ અધિકારીઓની આંતરિક બદલી કરી દેવામાં આવી છે. આ પગલાંને કારણે વિભાગમાં ભારે ચર્ચા અને ચકચાર ફેલાઈ છે.

મળતી માહિતી મુજબ રાજકોટમાં કેટલીક ફર્મો દ્વારા બોગસ બિલિંગ અને ખોટા વ્યવહારોના આધારે આશરે ₹545 કરોડ જેટલી ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ ક્લેઇમ કરવામાં આવી હોવાની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આ મામલે સેન્ટ્રલ જીએસટી ઇન્ટેલિજન્સે તપાસ હાથ ધરી હતી અને પ્રાથમિક તપાસ દરમિયાન બે વેપારીઓની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ તપાસ આગળ વધતાં કેટલાક એવા તથ્યો સામે આવ્યા જેનાથી સમગ્ર કેસની દિશા જ બદલાઈ ગઈ.

સૂત્રો જણાવે છે કે તપાસ દરમિયાન કેટલાક અધિકારીઓ દ્વારા કેસ નોંધવાની રીત, વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી અને કેસની પતાવટ અંગે શંકાસ્પદ પરિસ્થિતિઓ ઉભી થઈ હતી. કેટલીક ફરિયાદોમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે કેટલાક કેસોમાં પુરાવાની મજબૂતી વિના જ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી, જ્યારે કેટલાક કેસોમાં વેપારીઓ સાથે ગોઠવણ કરીને નાણાકીય લેવડદેવડ દ્વારા કેસ નરમ પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રકારની ગંભીર ફરિયાદો ઉચ્ચ કક્ષાએ પહોંચતા વિભાગે તાત્કાલિક આંતરિક તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ બાદ પાંચ ઇન્ટેલિજન્સ અધિકારીઓની બદલી કરવામાં આવી હોવાનું સૂત્રોનું કહેવું છે. આ પગલું વિભાગીય શિસ્ત જાળવવા અને તપાસની પારદર્શિતા જાળવવા માટે લેવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ બાદ DGGIના નવી દિલ્હીના મુખ્યાલયે પણ સખત પગલાં લીધા છે. ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લઈ માર્ચ મહિના સુધી કોઈ નવા દરોડા ન પાડવા અંગે સૂચના આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયને કારણે વિભાગમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે, કારણ કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં જીએસટી ચોરી સામે સક્રિય અભિયાન ચાલી રહ્યું હતું.

વિભાગીય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ગત એપ્રિલ મહિનાથી લઈને ફેબ્રુઆરી સુધીમાં અંદાજે ₹1000 કરોડથી વધુની જીએસટી ચોરી સંબંધિત કેસ નોંધાયા હતા. આ દરમિયાન પાંચથી વધુ વેપારીઓની ધરપકડ પણ કરવામાં આવી હતી અને અનેક સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. હવે અધિકારીઓની બદલી અને નવી કાર્યવાહી પર તાત્કાલિક રોકને કારણે ચાલી રહેલી તપાસમાં થોડી ગતિ ધીમી પડી શકે છે.

આ દરમિયાન એક અન્ય ચોંકાવનારી માહિતી પણ સામે આવી છે. તાજેતરમાં એક યુનિટ દ્વારા પાડવામાં આવેલા દરોડા દરમિયાન પણ કેટલાક અધિકારીઓના નામ ચર્ચામાં આવ્યા હતા. કહેવાય છે કે આ દરોડા દરમિયાન પણ ગેરરીતિ અને ભ્રષ્ટાચાર અંગેના આક્ષેપો થયા હતા. હાલ આ મામલે પણ આંતરિક તપાસ ચાલી રહી છે અને તેની વિગત બહાર આવવાની બાકી છે.

અમદાવાદ સ્થિત સેન્ટ્રલ જીએસટી ઇન્ટેલિજન્સ ઓફિસ છેલ્લા કેટલાક સમયથી અનેક મોટા કેસોમાં સક્રિય રહી છે. પરંતુ હવે જ્યારે પોતાના જ વિભાગના અધિકારીઓ સામે આક્ષેપો સામે આવ્યા છે ત્યારે વિભાગની અંદર પણ અસ્વસ્થતા અને ચિંતા જોવા મળી રહી છે. કેટલાક અધિકારીઓ વચ્ચે ચર્ચા ચાલી રહી છે કે આ સમગ્ર પ્રકરણથી વિભાગની પ્રતિષ્ઠા પર પણ અસર પડી શકે છે.

અધિકારીઓનું કહેવું છે કે હાલ સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા ચાલી રહેલા કેસોની નિષ્પક્ષ અને પારદર્શક તપાસ પૂર્ણ કરવાની છે. DGGI દ્વારા તપાસ પોતાના હાથમાં લેવાતા હવે સમગ્ર મામલાની ફરીથી સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને જરૂરી હોય ત્યાં નવી દિશામાં તપાસ આગળ વધારવામાં આવશે.

રાજકોટના આ ₹545 કરોડના બોગસ ITC કૌભાંડમાં આગળ શું નવા ખુલાસા થાય છે અને અધિકારીઓ સામેના આક્ષેપોમાં કેટલી સચ્ચાઈ બહાર આવે છે તે હવે તપાસના આગામી તબક્કામાં સ્પષ્ટ થશે. પરંતુ એક વાત નિશ્ચિત છે કે આ સમગ્ર ઘટનાએ જીએસટી તપાસ વ્યવસ્થાની પારદર્શિતા અને જવાબદારી અંગે અનેક મહત્વના પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.