ઇરાનના વિદેશ મંત્રીનો તીખો પ્રહાર:: અમેરિકા હવે ભારતને રશિયન તેલ ખરીદવા કહે છે?

પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી તણાવભરી પરિસ્થિતિ અને અમેરિકા–ઈરાન વચ્ચે થયેલા સૈન્ય સંઘર્ષ પછી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ભારે અસ્થિરતા સર્જાઈ છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં ઇરાનના વિદેશ મંત્રી Abbas Araghchiએ અમેરિકા પર કટાક્ષ કરતા જણાવ્યું છે કે જે અમેરિકા કેટલાક મહિના પહેલા ભારત પર રશિયન તેલ આયાત બંધ કરવા માટે દબાણ કરી રહ્યું હતું, તે જ હવે વિશ્વને — જેમાં ભારત પણ સામેલ છે — રશિયાથી ક્રૂડ તેલ ખરીદવા માટે વિનંતી કરી રહ્યું છે. ઇરાનના વિદેશ મંત્રીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ર લખેલી પોસ્ટમાં કહ્યું કે અમેરિકા દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી નીતિ પેથેટિક છે. તેમના મુજબ, “અમેરિકાએ ઘણા મહિના સુધી ભારતને રશિયાથી તેલ આયાત બંધ કરવા માટે દબાણ કર્યું હતું. પરંતુ ઇરાન સાથે બે અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા યુદ્ધ પછી હવે વ્હાઇટ હાઉસ વિશ્વને — ખાસ કરીને ભારતને — રશિયન ક્રૂડ ખરીદવા માટે વિનંતી કરી રહ્યું છે.” અરાઘચીએ યુરોપિયન દેશો પર પણ નિશાન સાધ્યું.તેમના મુજબ, અમેરિકા એક તરફ રશિયા સામે કડક પ્રતિબંધો લગાવે છે અને બીજી તરફ ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા વધે ત્યારે તે જ દેશો પાસે રશિયન તેલ ખરીદવા માટે કહે છે. તેમના કહેવા મુજબ યુરોપે વિચાર્યું હતું કે ઇરાન સામેના આ યુદ્ધને સમર્થન આપવાથી તેમને રશિયા સામે અમેરિકાનો વધુ મજબૂત ટેકો મળશે.

પરંતુ ઇરાનના મંત્રીના શબ્દોમાં, “યુરોપે ખોટો અંદાજ લગાવ્યો છે.” તેમણે જણાવ્યું કે આ યુદ્ધ પ્રદેશમાં અસ્થિરતા વધારશે અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ગંભીર અસર કરશે.

અમેરિકાએ 5 માર્ચે કેટલાક દેશોને રશિયન તેલ ખરીદવા માટે 30 દિવસની તાત્કાલિક છૂટછાટ આપી હતી. અગાઉ અમેરિકાએ રશિયા પર Russian invasion of Ukraine બાદ કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાગુ કર્યા હતા. આ પ્રતિબંધો હેઠળ ઘણા દેશો માટે રશિયન ક્રૂડ ખરીદવું મુશ્કેલ બન્યું હતું. પરંતુ હવે વૈશ્વિક બજારમાં વધતા તેલના ભાવ અને પુરવઠાની અનિશ્ચિતતાને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકા પોતાનું વલણ થોડું નરમ બનાવતું જોવા મળી રહ્યું છે. વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નિર્ણય મુજબ સમુદ્રમાં અટવાયેલા રશિયન તેલના જથ્થાને વેચવા માટે કેટલાક દેશોને તાત્કાલિક મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને ભારત જેવા મોટા ઊર્જા આયાતકાર દેશોને રાહત મળી શકે છે. ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ડિસ્કાઉન્ટ પર મળતા રશિયન ક્રૂડના મોટા ખરીદદારોમાં સામેલ રહ્યું છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિનો મૂળ કારણ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો તાજેતરનો સૈન્ય સંઘર્ષ છે.28 ફેબ્રુઆરીથી ઇઝરાયલના અને અમેરિકા દ્વારા સંયુક્ત સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહી પહેલા કેટલાક દિવસોથી તણાવ વધી રહ્યો હતો. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump એ ઇરાન પર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે નવા કરાર માટે ભારે દબાણ બનાવ્યું હતું. આ દબાણ બાદ બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધતો ગયો અને અંતે સૈન્ય કાર્યવાહી સુધી પરિસ્થિતિ પહોંચી. ઇરાને આ હુમલાને “ગેરકાયદેસર યુદ્ધ” ગણાવ્યું છે.