મધ્ય પૂર્વમાં વધી રહેલા યુદ્ધી તણાવ વચ્ચે અમેરિકા તરફથી એક મોટી જાહેરાત કરવામાં આવી છે. અમેરિકાના વિદેશ વિભાગે જાહેર કર્યું છે કે ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર Mojtaba Khamenei સહિત ઈરાનના ઘણા ટોચના અધિકારીઓ વિશે ચોક્કસ માહિતી આપનારને $10 મિલિયન (લગભગ 92 કરોડ રૂપિયા) સુધીનું ઇનામ આપવામાં આવશે.આ જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા સંયુક્ત હુમલાઓ પછી સમગ્ર પ્રદેશમાં રાજકીય અને સૈન્ય તણાવ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.અમેરિકાના “Rewards for Justice” કાર્યક્રમ હેઠળ આ ઇનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જેનો હેતુ ઈરાનના ટોચના નેતાઓ અને સુરક્ષા અધિકારીઓના સ્થાન અને તેમની પ્રવૃત્તિઓ વિશે માહિતી મેળવવાનો છે.
કોણ છે Mojtaba Khamenei?
Mojtaba Khamenei ઈરાનના પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર Ali Khameneiના પુત્ર છે. તાજેતરમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓમાં અલી ખામેનેઈ સહિત ઘણા ઉચ્ચ અધિકારીઓના મૃત્યુ પછી મોજતબાને ઈરાનનો નવો સુપ્રીમ લીડર બનાવવામાં આવ્યો હતો.પરંતુ સુપ્રીમ લીડર બન્યા પછીથી તેઓ જાહેરમાં જોવા મળ્યા નથી. આ કારણે તેમની તબિયત અને સુરક્ષા અંગે અનેક પ્રકારની અટકળો ચાલી રહી છે. અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવ Pete Hegsethએ તાજેતરમાં દાવો કર્યો હતો કે મોજતબા ખામેનેઈ હુમલામાં ઘાયલ થયા છે અને કદાચ ગંભીર રીતે ઇજા પામ્યા છે. જોકે ઈરાન તરફથી આ દાવાઓ અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી.
આ વચ્ચે અમેરિકાના દાવાઓને પડકારતી એક ઘટના સામે આવી.ઈરાનના સુરક્ષા વડા Ali Larijani શુક્રવારે તેહરાનમાં યોજાયેલા એક રેલીમાં જાહેરમાં જોવા મળ્યા હતા. તે સમયે તેઓ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ Masoud Pezeshkian અને વિદેશ મંત્રી Abbas Araqchi સાથે હાજર હતા.જે પછી અમેરિકાના દાવાઓ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
10 અધિકારીઓ પર અમેરિકાનું નિશાન
અમેરિકાના વિદેશ વિભાગે માત્ર મોજતબા ખામેનેઈ જ નહીં પરંતુ ઈરાનના અનેક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ વિશે પણ માહિતી માગી છે.આ યાદીમાં ખાસ કરીને નીચેના અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે:
- ઈરાનના સુરક્ષા વડા Ali Larijani
- ઈન્ટેલિજન્સ મંત્રી Esmail Khatib
- ગૃહ મંત્રી Eskandar Momeni
- સુપ્રીમ લીડરની ઓફિસના ડેપ્યુટી ચીફ ઓફ સ્ટાફ Ali Asghar Hejazi
- સૈન્ય સલાહકાર Yahya Rahim Safavi
અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ બધા અધિકારીઓ Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) સાથે સીધા રીતે જોડાયેલા છે અને વિશ્વભરમાં હુમલાઓની યોજના બનાવવામાં તેમની ભૂમિકા છે.
શું છે IRGC?
Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) એટલે કે ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સની સ્થાપના 1979ની ઈરાની ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી કરવામાં આવી હતી.આ દળ સીધા સુપ્રીમ લીડરને વફાદાર છે અને ઈરાનની ધાર્મિક શાસન વ્યવસ્થાની સુરક્ષા માટે જવાબદાર છે. અમેરિકા આ સંગઠનને વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન તરીકે ઓળખે છે. અમેરિકાના મતે IRGC વિશ્વભરમાં અનેક હુમલાઓ અને સૈન્ય કામગીરીમાં સંડોવાયેલ છે.
જોકે ઈરાન સતત આ આરોપોને નકારી કાઢે છે અને કહે છે કે અમેરિકા રાજકીય દબાણ માટે આવા આરોપો લગાવે છે.
યુદ્ધનો 15મો દિવસ – તણાવ વધ્યો
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવનું મુખ્ય કારણ છે 28 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા. આ સંયુક્ત હુમલાઓમાં અત્યાર સુધી લગભગ 1300 લોકોના મોત થયા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.ઈરાને આ હુમલાઓના જવાબમાં ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલા કર્યા છે, જે ઈઝરાયેલ ઉપરાંત જોર્ડન, ઇરાક અને ખાડી દેશોમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવતા હતા.આ હુમલાઓના કારણે નાગરિક માળખાને નુકસાન પહોંચ્યું છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો તથા હવાઈ સેવા પર પણ તેની અસર પડી છે.
ટ્રમ્પનો દાવો – યુદ્ધ ઝડપથી પૂરુ કરવું છે
અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trumpએ એક ઈન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે અમેરિકા ઈરાન સામેની કાર્યવાહી ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માગે છે. તેમણે કહ્યું કે આવનારા દિવસોમાં અમેરિકી સેનાઓ ઈરાનના અનેક સૈન્ય અને તેલના ઠેકાણાઓ પર વધુ મોટા હુમલા કરી શકે છે. ટ્રમ્પે એ પણ દાવો કર્યો કે મોજતબા ખામેનેઈ જીવિત છે પરંતુ હુમલામાં ઘાયલ થયા છે.
2020ની ઘટના પછી વધ્યો તણાવ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ નવી વાત નથી.2020માં અમેરિકી હવાઈ હુમલામાં ઈરાનના ટોચના સૈન્ય કમાન્ડર Qassem Soleimaniના મૃત્યુ પછી બંને દેશો વચ્ચે તણાવ ખૂબ વધી ગયો હતો.અમેરિકાનું કહેવું છે કે ઈરાને ત્યારથી અમેરિકી નેતાઓ અને અધિકારીઓ પર હુમલા કરવાની યોજના બનાવી છે. જોકે ઈરાન આ આરોપોને નકારી કાઢે છે. ઈરાન સતત કહી રહ્યું છે કે અમેરિકા તેના વિરુદ્ધ ખોટા આરોપો લગાવી રહ્યું છે.તેહરાનના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે અમેરિકાનું “Rewards for Justice” કાર્યક્રમ રાજકીય દબાણ અને પ્રચારનો ભાગ છે. ઈરાનનો દાવો છે કે તે આતંકવાદને સમર્થન આપતું નથી અને પોતાના રાષ્ટ્રની સુરક્ષા માટે પગલાં લે છે. એક તરફ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ ઈરાનના સૈન્ય માળખાને નષ્ટ કરવાની વાત કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ ઈરાન પ્રતિહુમલાઓ દ્વારા જવાબ આપી રહ્યું છે.
અમેરિકાએ મોજતબા ખામેનેઈ સહિત ટોચના અધિકારીઓ વિશે માહિતી માટે ઇનામ જાહેર કરવું એ આ સંઘર્ષને વધુ ગંભીર દિશામાં લઈ જઈ શકે છે.