બાંધકામની ગુણવત્તા પર ગંભીર સવાલો
બ્રિજ પ્રકરણમાં ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપ
31 August 2026 Gujarat Updates Team: સુરત-મુંબઈ દિશામાં સતત ધમધમતા નેશનલ હાઈવે-48 પર મહુવેજ નજીકનો બ્રિજ અચાનક ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. આશરે પાંચ વર્ષ પહેલાં તૈયાર થયેલા આ બ્રિજમાં ખામી સર્જાયા બાદ હવે તેને જ તોડી નાખવાની કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી છે. ભારે મશીનરી અને હાઈડ્રોલિક બ્રેકરની મદદથી બ્રિજનું ડિમોલિશન હાથ ધરાતા સ્થાનિકોમાં આશ્ચર્ય સાથે રોષ પણ જોવા મળી રહ્યો છે.બ્રિજનું નિર્માણ જે હેતુથી કરવામાં આવ્યું હતું, તે હેતુ સામે જ હવે મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે. અકસ્માતોની સમસ્યા ઘટાડવા અને વાહનવ્યવહારને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી માળખાકીય સુવિધા થોડા જ વર્ષોમાં તોડવાની સ્થિતિમાં પહોંચી જતાં બાંધકામની ગુણવત્તા, દેખરેખ અને જાળવણી વ્યવસ્થા અંગે ચર્ચા તેજ બની છે. સ્થાનિકો દ્વારા બાંધકામમાં ગેરરીતિ અને ભ્રષ્ટાચારની શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે આક્ષેપોની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ થવાની બાકી છે. આ કારણે સમગ્ર મામલાની ટેક્નિકલ તપાસ સાથે જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ ઉઠી છે.
હાઈડ્રોલિક બ્રેકરથી શરૂ થયું ડિમોલિશન
મહુવેજ વિસ્તારમાં બ્રિજ પર વાહનવ્યવહાર બંધ કર્યા બાદ તોડકામ માટે હાઈડ્રોલિક બ્રેકર સહિતની મશીનરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે કોઈ બ્રિજને તોડી પાડવાનો નિર્ણય સલામતી, માળખાકીય સ્થિતિ અને ટેક્નિકલ મૂલ્યાંકન સાથે જોડાયેલો હોય છે. અહીં પણ બ્રિજની હાલતને ધ્યાનમાં રાખીને તંત્ર દ્વારા તોડકામ આગળ વધારવામાં આવી રહ્યું હોવાનું જાણવા મળે છે. તોડકામ દરમિયાન બ્રિજ પર સીધી વાહન અવરજવર રોકવામાં આવી છે. ભારે મશીનરી કાર્યરત હોવાથી વાહનચાલકોને વૈકલ્પિક માર્ગનો ઉપયોગ કરાવવામાં આવી રહ્યો છે. NH-48 જેવા વ્યસ્ત રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર ટ્રાફિકનું સંચાલન પોતે જ એક મોટો પડકાર છે. અગાઉ પણ આ કોરિડોર પર બ્રિજના સમારકામ અને સલામતી કામગીરી દરમિયાન સર્વિસ રોડ અથવા વૈકલ્પિક માર્ગ તરફ વાહનોને વાળવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2025માં તાપી નદીના NH-48 બ્રિજના સમારકામ દરમિયાન ટ્રાફિક ડાયવર્ઝન અંગે પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા જાહેર સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી.
બંને દિશાનો ટ્રાફિક સર્વિસ રોડ તરફ
મહુવેજ બ્રિજ પર વાહનવ્યવહાર રોકાતા બંને તરફથી આવતા વાહનોને સર્વિસ રોડ તરફ ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યા છે. પરિણામે આ માર્ગ પર વધારાનો ટ્રાફિક જોવા મળી શકે છે અને પીક અવર્સ દરમિયાન વાહનચાલકોને ધીમી ગતિ તથા ટ્રાફિકની સમસ્યાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.તોડકામ દરમિયાન સુરક્ષા જાળવવા માટે બ્રિજની આસપાસ જરૂરી નિયંત્રણો ગોઠવવામાં આવ્યા છે. ભારે મશીનરીના ઉપયોગને કારણે વાહનચાલકો અને સ્થાનિકોને વૈકલ્પિક માર્ગ પર સાવચેતીથી વાહન ચલાવવાની જરૂર છે.
પાંચ વર્ષમાં જ માળખું નબળું પડતાં સવાલ
મહુવેજ બ્રિજના મામલામાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન તેની ઉંમરને લઈને ઊભો થયો છે. સ્થાનિકોના જણાવ્યા પ્રમાણે બ્રિજનું નિર્માણ આશરે પાંચ વર્ષ પહેલાં કરવામાં આવ્યું હતું. સામાન્ય રીતે મોટા પાયે જાહેર નાણાંથી ઊભી કરવામાં આવતી માળખાકીય સુવિધા પાસેથી લાંબા સમય સુધી સલામત સેવા આપવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. આવા સંજોગોમાં પાંચ વર્ષ જેટલા ટૂંકા ગાળામાં બ્રિજને તોડી પાડવાની જરૂરિયાત ઊભી થાય તો બાંધકામની ગુણવત્તા અને ડિઝાઇનથી લઈને મટીરિયલ, કામની પદ્ધતિ, સાઇટ સુપરવિઝન અને સમયાંતરે કરવામાં આવેલી તપાસ સુધીના મુદ્દાઓની તપાસ થવી સ્વાભાવિક છે. હાલમાં બ્રિજમાં ચોક્કસ કઈ ટેક્નિકલ ખામી સર્જાઈ અને તેને તોડવાનો નિર્ણય કયા નિષ્ણાત અભિપ્રાય અથવા ટેક્નિકલ રિપોર્ટના આધારે લેવાયો છે, તે બાબતે સત્તાવાર વિગત જાહેર થવી મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
‘ભ્રષ્ટાચાર થયો છે’ એવા આક્ષેપો, તપાસની માગ
બ્રિજ તોડવાની કામગીરી સામે સ્થાનિકોમાં માત્ર નારાજગી જ નહીં પરંતુ બાંધકામ પ્રક્રિયા અંગે પણ સવાલો ઊભા થયા છે. કેટલાક સ્થાનિકો દ્વારા કામમાં ભ્રષ્ટાચાર અથવા બેદરકારી થયાના આક્ષેપો કરવામાં આવી રહ્યા છે.જોકે, માત્ર બ્રિજમાં ખામી સર્જાઈ હોવાના આધારે ભ્રષ્ટાચાર સાબિત થઈ જતો નથી. તેની પાછળ ડિઝાઇનની ખામી, માટીની સ્થિતિ, ડ્રેનેજ, બાંધકામ દરમિયાનની પ્રક્રિયા, મટીરિયલની ગુણવત્તા, ઓવરલોડિંગ, જાળવણીની ખામી અથવા અન્ય તકનિકી કારણો પણ હોઈ શકે છે. આથી નિષ્પક્ષ તપાસમાં તમામ પાસાં આવરી લેવાય તે જરૂરી છે. બાંધકામ પહેલાંના ડિઝાઇન દસ્તાવેજો, ટેન્ડર શરતો, ક્વોલિટી કંટ્રોલ રિપોર્ટ, મટીરિયલ ટેસ્ટિંગ, સાઇટ ઇન્સ્પેક્શન અને હેન્ડઓવર બાદની મોનિટરિંગ પ્રક્રિયા તપાસ હેઠળ આવવી જોઈએ.
હરિયાણાની કંપનીની ભૂમિકા અંગે પણ સવાલ
સ્થાનિક સ્તરે બ્રિજ સાથે સંકળાયેલી હરિયાણાની કંપની સામે કાર્યવાહી કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી રહી છે. જો તપાસમાં બાંધકામની ખામી માટે કોઈ કોન્ટ્રાક્ટર, એજન્સી, ડિઝાઇનર અથવા અન્ય જવાબદાર પક્ષની ભૂમિકા બહાર આવે તો નિયમ મુજબ જવાબદારી નક્કી કરવી જોઈએ તેવી માંગ છે.જાહેર પ્રોજેક્ટમાં જવાબદારી નક્કી કરવી માત્ર દંડ પૂરતી બાબત નથી. જો ખરેખર બાંધકામમાં ખામી મળી આવે તો ભવિષ્યના પ્રોજેક્ટમાં એ જ એજન્સીને કામ આપવાની પ્રક્રિયા, કોન્ટ્રાક્ટની જવાબદારી અને ડિફેક્ટ લાયબિલિટી જેવી જોગવાઈઓની પણ સમીક્ષા જરૂરી બની શકે છે.
અકસ્માત ઘટાડવા બનાવાયો, હવે પોતે જ ચર્ચાનો વિષય
મહુવેજ વિસ્તારમાં અકસ્માતોની સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને બ્રિજ બનાવવામાં આવ્યો હોવાની સ્થાનિકોમાં ચર્ચા છે. આવા પ્રોજેક્ટનો મૂળ હેતુ વાહનચાલકો માટે સુરક્ષિત માર્ગ બનાવવાનો હોય છે.પરંતુ જો થોડા જ વર્ષોમાં માળખાકીય સમસ્યા સર્જાય અને આખરે બ્રિજને તોડી નાખવાની ફરજ પડે તો પ્રોજેક્ટના મૂળ હેતુ અને તેના પરિણામ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ બને છે.આ સ્થિતિમાં સ્થાનિકોનો સવાલ સીધો છે—જો બ્રિજની હાલની સ્થિતિ ખરેખર ગંભીર હતી તો સમયસર તેની ખામી કેમ ઓળખાઈ નહીં? નિયમિત નિરીક્ષણ થયું હતું કે નહીં? અને જો નિરીક્ષણ થયું હતું તો અગાઉથી જરૂરી મરામત અથવા મજબૂતીકરણના પગલાં કેમ લેવામાં આવ્યા નહીં?
NH-48 પર પહેલેથી જ વધતું ટ્રાફિક દબાણ
સુરત-વડોદરા અને મુંબઈ-અમદાવાદ માર્ગ જોડાણ ધરાવતો NH-48 ગુજરાતના અત્યંત મહત્વના હાઈવે કોરિડોરમાંનો એક છે. ભારે વાહનો સહિત સતત ટ્રાફિક રહેતા આ માર્ગ પર કોઈપણ બ્રિજ અથવા ફ્લાયઓવર બંધ થાય ત્યારે તેની અસર માત્ર સ્થાનિક વાહનચાલકો સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી.તાજેતરના વર્ષોમાં NH-48 પર વિવિધ બ્રિજ અને સર્વિસ રોડના કામો માટે ટ્રાફિક વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. 2024માં NHAIના દસ્તાવેજોમાં વડોદરા-સુરત વિભાગમાં વધારાના બ્રિજ તથા બ્લેકસ્પોટ્સ માટે સર્વિસ રોડ સંબંધિત કામોનો પણ ઉલ્લેખ થયો હતો. એક આવા પ્રોજેક્ટની ટેન્ડર કિંમત આશરે ₹67.62 કરોડ દર્શાવવામાં આવી હતી. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે NH-48 પર માર્ગ સલામતી અને માળખાકીય સુવિધાની ગુણવત્તા કેટલી મહત્વની છે.
માત્ર તોડકામ નહીં, જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ
સ્થાનિકોમાં હવે મુખ્ય માંગ એ છે કે બ્રિજ તોડી નાખવાથી સમગ્ર મામલો પૂરો ન થવો જોઈએ. તોડકામ બાદ તેની જગ્યાએ નવી સુવિધા ઊભી કરવામાં આવે તે પહેલાં જૂના બ્રિજની નિષ્ફળતાના કારણો સ્પષ્ટ થવા જોઈએ.જો ટેક્નિકલ તપાસમાં બાંધકામની ખામી સાબિત થાય તો જવાબદાર એજન્સી સામે કરારની શરતો મુજબ કાર્યવાહી થવી જોઈએ. બીજી તરફ જો કુદરતી પરિસ્થિતિ, જમીનની અસ્થિરતા અથવા અન્ય ટેક્નિકલ કારણ જવાબદાર હોય તો તે પણ જાહેર કરવામાં આવવું જોઈએ. જાહેર જનતાના નાણાંથી બનેલા પ્રોજેક્ટમાં પારદર્શિતા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. કેટલો ખર્ચ થયો, કઈ એજન્સીએ કામ કર્યું, ગુણવત્તા તપાસ કોણે કરી, બ્રિજ ક્યારે હેન્ડઓવર થયો અને ખામી ક્યારે પ્રથમવાર ધ્યાનમાં આવી—આ તમામ વિગતો જાહેર થાય તો લોકોના સવાલોના જવાબ મળી શકે.
નવી સુવિધા પહેલાં જૂની ખામીમાંથી બોધપાઠ જરૂરી
મહુવેજ બ્રિજનું પ્રકરણ માત્ર એક બ્રિજના તોડકામ પૂરતું ન રહેવું જોઈએ. જો ખરેખર બાંધકામની ગુણવત્તા અથવા દેખરેખમાં ખામી રહી હોય તો સમગ્ર પ્રક્રિયામાંથી શીખ લઈને ભવિષ્યના બ્રિજ પ્રોજેક્ટ માટે વધુ કડક ક્વોલિટી કંટ્રોલ અમલમાં મૂકવાની જરૂર છે.NHAI દ્વારા અન્ય NH-48 બ્રિજ પર તાજેતરમાં સલામતી અને ટેક્નિકલ મૂલ્યાંકન માટે IIT Bombay જેવી નિષ્ણાત સંસ્થાની મદદ લેવામાં આવી હોવાનો સત્તાવાર દાખલો પણ મળે છે. જુલાઈ 2026માં મહાલક્ષ્મી બ્રિજની સ્થિતિ અંગે NHAIએ વ્યાપક કન્ડિશન એસેસમેન્ટ અને IIT Bombayની પ્રાથમિક તપાસની વાત કરી હતી. આ સંદર્ભમાં મહુવેજ બ્રિજ અંગે પણ પારદર્શક ટેક્નિકલ તપાસ અને જાહેર માહિતી આપવાથી વિવાદને તથ્યોના આધારે સમજવામાં મદદ મળી શકે છે.
હવે નજર તપાસના પરિણામ પર
હાલ મહુવેજ બ્રિજના તોડકામને કારણે વાહનવ્યવહાર માટે સર્વિસ રોડનો સહારો લેવાઈ રહ્યો છે. સ્થાનિકો અને વાહનચાલકો માટે તાત્કાલિક પડકાર ટ્રાફિક વ્યવસ્થા છે, પરંતુ લાંબા ગાળે સૌથી મોટો પ્રશ્ન બ્રિજ કેમ નિષ્ફળ ગયો તે શોધવાનો છે. પાંચ વર્ષમાં જ બ્રિજ તોડવાની સ્થિતિ કેમ આવી, તેમાં કોની જવાબદારી છે અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ફરી ન બને તે માટે શું પગલાં લેવાશે—આ ત્રણ સવાલોના સ્પષ્ટ જવાબ હવે તંત્ર પાસેથી અપેક્ષિત છે. મહુવેજ બ્રિજનું તોડકામ તો શરૂ થઈ ગયું છે, પરંતુ તેની સાથે જોડાયેલા સવાલોનો અંત હજુ આવ્યો નથી. હવે સ્થાનિકોની નજર ટેક્નિકલ તપાસ, સત્તાવાર રિપોર્ટ અને જવાબદારી નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા પર છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
