અંતિમ દિવસે આસ્થાનો મહાકુંભ

ભાદરવી પૂનમના અંતિમ પડાવમાં ભક્તિનો ઉમંગ

26 September 2026 Gujarat Updates Team: બનાસકાંઠાના પવિત્ર યાત્રાધામ અંબાજીમાં છેલ્લા એક સપ્તાહથી ચાલી રહેલો ભાદરવી પૂનમનો મહામેળો હવે પૂર્ણાહુતિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. 20 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થયેલો સાત દિવસીય મેળો 26 સપ્ટેમ્બરે પૂનમના પાવન અવસરે પૂર્ણ થવાનો છે. મેળાના દિવસો દરમિયાન અંબાજી તરફ જતા માર્ગો, મંદિર વિસ્તાર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ભક્તિ, સેવા અને શ્રદ્ધાનો અનોખો માહોલ જોવા મળ્યો છે. રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓ ઉપરાંત દેશના અન્ય વિસ્તારોમાંથી પણ માઈભક્તો પદયાત્રા, ખાનગી વાહનો તથા જાહેર પરિવહન મારફતે અંબાજી પહોંચ્યા છે. મેળાની શરૂઆત પહેલાં જ વહીવટી તંત્ર દ્વારા 30 લાખથી વધુ યાત્રાળુઓ આવવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યાપક આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

છ દિવસમાં 38.23 લાખથી વધુ ભક્તોએ કર્યા દર્શન
મહામેળાના છ દિવસના ઉપલબ્ધ આંકડા અંબાજી પ્રત્યેની શ્રદ્ધાનો વિશાળ વ્યાપ દર્શાવે છે. છઠ્ઠા દિવસે 3,72,126 ભક્તોએ મા અંબાના દર્શન કર્યા હતા. આ સાથે 20 સપ્ટેમ્બરથી છઠ્ઠા દિવસ સુધી કુલ 38,23,469 શ્રદ્ધાળુઓ અંબાજી મંદિરે દર્શન કરી ચૂક્યા છે. આ આંકડો મેળાની શરૂઆતથી જ સતત વધતા યાત્રિક પ્રવાહને દર્શાવે છે. પ્રથમ દિવસે જ 4,37,850થી વધુ ભક્તોએ દર્શન કર્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા, જ્યારે શરૂઆતના દિવસોમાં દર્શનાર્થીઓની સંખ્યા ઝડપથી વધી હતી. છઠ્ઠા દિવસ સુધીમાં 38 લાખથી વધુ લોકો અંબાજી પહોંચ્યા બાદ હવે પૂનમના અંતિમ દિવસે આ સંખ્યા વધુ વધવાની શક્યતા છે. જોકે અંતિમ દિવસનો સત્તાવાર અંતિમ આંકડો ઉપલબ્ધ થયા બાદ જ કુલ મેળાની દર્શનાર્થી સંખ્યા ચોક્કસ રીતે જાણી શકાશે.

મંદિરથી રસ્તાઓ સુધી ભક્તિનો માહોલ
અંબાજીમાં માત્ર મંદિર પરિસર જ નહીં, પરંતુ આસપાસના માર્ગો પણ ભક્તિમય બન્યા છે. અનેક પદયાત્રા સંઘો ધજા, રથ અને માતાજીના જયઘોષ સાથે અંબાજી તરફ આગળ વધ્યા છે. “બોલ માડી અંબે” અને “જય અંબે”ના નાદ સાથે યાત્રાળુઓ લાંબી પદયાત્રા પૂર્ણ કરીને માતાજીના દર્શન માટે પહોંચતા જોવા મળ્યા છે. અમદાવાદ સહિત ઉત્તર ગુજરાતના અનેક વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં સંઘો અંબાજી તરફ રવાના થયા હતા. પદયાત્રીઓ માટે રસ્તામાં સેવા કેમ્પો, પાણી, નાસ્તો, આરામ અને તબીબી સહાય જેવી સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવી હતી આ પ્રકારની સેવાભાવી પ્રવૃત્તિઓ મેળાની ધાર્મિક ભાવના સાથે સામાજિક સહભાગિતાનું પણ ચિત્ર રજૂ કરે છે. અનેક સ્વયંસેવકો અને સંસ્થાઓ યાત્રાળુઓને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવા માટે માર્ગો પર સક્રિય રહ્યા છે.

છઠ્ઠા દિવસે ભંડારમાં રૂ. 29.63 લાખની રોકડ આવક
મહામેળા દરમિયાન દર્શનાર્થીઓ તરફથી મંદિરને મળતા દાનમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. ઉપલબ્ધ છઠ્ઠા દિવસના આંકડા અનુસાર મા અંબાના ભંડારમાં તે દિવસે રૂ. 29,63,582ની રોકડ આવક નોંધાઈ હતી. મેળાના પ્રથમ છ દિવસ દરમિયાન વિવિધ માધ્યમો દ્વારા કુલ આવક રૂ. 1,83,10,115 સુધી પહોંચી હોવાનું આપવામાં આવેલા આંકડામાં જણાવાયું છે. અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે આ રકમને મંદિરની માત્ર રોકડ ભંડાર આવક તરીકે નહીં, પરંતુ દર્શાવાયેલા કુલ આવકના આંકડા તરીકે સમજવી જોઈએ; બંને આંકડા એક જ શ્રેણીના નથી. અંબાજી મંદિરના ભંડારમાં ભક્તો દ્વારા પોતાની શ્રદ્ધા અનુસાર દાન કરવામાં આવે છે. દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી આવતાનો દિવસ અંબાજી મહામેળાનો સૌથી મહત્વનો તબક્કો ગણાતો હોવાથી વહેલી સવારથી જ મંદિર તરફ જતા માર્ગો પર ભક્તોની અવરજવર વધવાની ધાર શ્રદ્ધાળુઓ માટે અંબાજી માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નહીં પરંતુ લાંબા સમયથી આસ્થાનું વિશિષ્ટ કેન્દ્ર રહ્યું છે.

પૂનમના દિવસે વધુ મોટી ભીડની અપેક્ષા
મેળાના છ દિવસ દરમિયાન જ 38 લાખથી વધુ દર્શન નોંધાયા હોવાથી હવે અંતિમ દિવસે યાત્રાળુઓનો પ્રવાહ વધુ ગાઢ થવાની શક્યતા છે. પૂનમનો દિવસ અંબાજી મહામેળાનો સૌથી મહત્વનો તબક્કો ગણાતો હોવાથી વહેલી સવારથી જ મંદિર તરફ જતા માર્ગો પર ભક્તોની અવરજવર વધવાની ધારણા છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટી તંત્ર, પોલીસ અને સંબંધિત વિભાગો દ્વારા ભીડ નિયંત્રણ, વાહન વ્યવસ્થા, પાર્કિંગ, આરોગ્ય સેવા અને સુરક્ષા સહિતના મુદ્દાઓ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ વર્ષે મેળો 20થી 26 સપ્ટેમ્બર સુધી યોજાઈ રહ્યો છે અને શરૂઆત પહેલાં જ વહીવટી તંત્રે દર્શન, પાર્કિંગ, પાણી, સ્વચ્છતા, આરોગ્ય, ભોજન, રહેઠાણ અને યાત્રાળુઓની અવરજવર માટે અલગ-અલગ વ્યવસ્થાઓ અંગે આયોજન કર્યું હતું.

6 હજારથી વધુ પોલીસ જવાનોની સુરક્ષા વ્યવસ્થા
મેળામાં લાખોની સંખ્યામાં લોકો એકત્ર થતા હોવાથી સુરક્ષા વ્યવસ્થા સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું બની છે. અહેવાલો અનુસાર અંબાજી મહામેળા દરમિયાન 6,000થી વધુ પોલીસ જવાનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. સમગ્ર બંદોબસ્તને વિવિધ સેક્ટર અને ઝોનમાં વહેંચીને સતત દેખરેખ રાખવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. મંદિર પરિસરમાં મેળા પહેલાં બોમ્બ ડિટેક્શન એન્ડ ડિસ્પોઝલ સ્ક્વોડ તથા ડોગ સ્ક્વોડ દ્વારા પણ ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. મોટી સંખ્યામાં યાત્રાળુઓને ધ્યાનમાં રાખીને તરફ જતા માર્ગો પર વર્ષોથી અનેક સેવાકીય કેમ્પો કાર્યરત રહે છે. આ વર્ષે પણ વિવિધ સ્થળોએ ભક્તો માટે પાણી, નાસ્તો, ભોજન, આરામ બસોની અવરજવર પર નજર રાખવા GPS આધારિત કંટ્રોલ રૂમ અને અંબાજીમાં હેલ્પ બુથની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. કળાયેલું છે. લાખો યાત્રાળુઓની અવરજવર, હજારો પદયાત્રીઓ, વાહન વ્યવહાર, પાર્કિંગ, આરોગ્ય, સ્વચ્છતા, પાણી, ભોજન અને સુરક્ષા—આ તમામ બાબતોને એકસલપહલ, સેવા કેમ્પોમાં સ્વયંસેવકોની દોડધામ અને સુરક્ષામાં તૈનાત પોલીસની સતત કામગીરી—આ બધું મળીને ભાદરવીધિવત પૂર્ણાહુતિ તરફ સમગ્ર તંત્ર આગળ વધશે. અંતિમ દિવસના દર્શનાર્થીઓ અને આવકના સત્તાવાર આંકડા જાહેર થયા બાદ આ વર્ષની ભાદરવીત શ્રદ્ધા જોવા મળી છે, તો બીજી તરફ વિશાળ જનસમુદાયને સુરક્ષિત રીતે સંભાળવા માટેનું તંત્રનું આયોજન પણ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યું છે.

પદયાત્રા સાથે જોડાયેલી સેવા પરંપરા
અંબાજી મહામેળાની વિશેષતા માત્ર મંદિર સુધી મર્યાદિત નથી. અંબાજી તરફ જતા માર્ગો પર વર્ષોથી અનેક સેવાકીય કેમ્પો કાર્યરત રહે છે. આ વર્ષે પણ વિવિધ સ્થળોએ ભક્તો માટે પાણી, નાસ્તો, ભોજન, આરામ અને તબીબી સહાયની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. પદયાત્રીઓ માટેની આ સેવા વ્યવસ્થા અંબાજી યાત્રાની સામૂહિક અને સેવાભાવી પરંપરાનો મહત્વનો ભાગ બની છે.

પરિવહન માટે 1,000 બસોની વિશેષ વ્યવસ્થા
મેળા દરમિયાન યાત્રાળુઓને અંબાજી સુધી પહોંચાડવા અને પરત મોકલવા માટે ગુજરાત સ્ટેટ રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન દ્વારા પણ વિશાળ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર GSRTCએ મેળા દરમિયાન આશરે 1,000 બસો સાથે 30,000 વધારાની બસ ટ્રિપ્સ ચલાવવાનું આયોજન કર્યું છે. આ સેવાઓનો હેતુ અંદાજે 15 લાખ યાત્રાળુઓને આવનજાવનમાં મદદ કરવાનો છે. બસોની અવરજવર પર નજર રાખવા GPS આધારિત કંટ્રોલ રૂમ અને અંબાજીમાં હેલ્પ બુથની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી છે. આ પરિવહન વ્યવસ્થા મેળાની ભીડને સંભાળવામાં મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે, ખાસ કરીને એવા ભક્તો માટે જેઓ લાંબી પદયાત્રા કર્યા વિના જાહેર પરિવહન મારફતે અંબાજી પહોંચવા ઇચ્છે છે.

ધજા ચડાવવાની પરંપરા સાથે મેળાની પૂર્ણાહુતિ
ભાદરવી પૂનમના મેળાના અંતિમ દિવસે અંબાજી મંદિરે ધજા ચડાવવાની પરંપરા લાંબા સમયથી ચાલી આવે છે.

ધજા અંગે મંદિર ટ્રસ્ટનો મહત્વનો નિર્ણય
આ વર્ષના મેળા પહેલાં અંબાજી મંદિર ટ્રસ્ટે ધજા અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ નિયમ જાહેર કર્યો હતો. મંદિરના શિખર પર હવે 5 મીટરથી મોટી ધજા ચઢાવવામાં નહીં આવે, એવી માહિતી જાહેર કરવામાં આવી હતી. પદયાત્રા સંઘો અને ભક્તોને પણ નિર્ધારિત માપની ધજા સાથે આવવા સૂચના આપવામાં આવી હતી. મેળામાં હજારોની સંખ્યામાં ધજા સાથે સંઘો આવતા હોવાથી મંદિરની રચના, સુરક્ષા અને ભીડ વ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિયમ અમલમાં મૂકાયો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.

શ્રદ્ધા સાથે વ્યવસ્થાપનનો મોટો પડકાર
અંબાજી મહામેળો ધાર્મિક આસ્થા સાથે જોડાયેલો હોવા છતાં તેનું આયોજન મોટા પાયે જાહેર વ્યવસ્થાપન સાથે સંકળાયેલું છે. લાખો યાત્રાળુઓની અવરજવર, હજારો પદયાત્રીઓ, વાહન વ્યવહાર, પાર્કિંગ, આરોગ્ય, સ્વચ્છતા, પાણી, ભોજન અને સુરક્ષા—આ તમામ બાબતોને એકસાથે સંકલિત કરવી પડે છે. આ વર્ષે મેળાની તૈયારી માટે વિવિધ વિભાગોને જોડીને સમિતિઓ રચવામાં આવી હતી. જિલ્લા વહીવટી તંત્ર, મંદિર ટ્રસ્ટ, પોલીસ, આરોગ્ય વિભાગ, પરિવહન તંત્ર અને અન્ય વિભાગો દ્વારા સંકલિત કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે. મેળાની વિશાળતા એ હકીકત પરથી પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે શરૂઆત પહેલાં જ લાખો યાત્રાળુઓ આવવાની ધારણા રાખવામાં આવી હતી અને તેના અનુરૂપ સુરક્ષા તથા સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવી હતી.

અંતિમ દિવસે ભક્તિ અને વ્યવસ્થાની કસોટી
હવે 26 સપ્ટેમ્બરના પૂનમના દિવસે મહામેળાનો અંતિમ તબક્કો રહેશે. છ દિવસમાં 38.23 લાખથી વધુ ભક્તો દર્શન કરી ચૂક્યા હોવાથી અંતિમ દિવસે અંબાજીમાં માનવમહેરામણ વધુ ઘન બનવાની શક્યતા છે. મંદિર પરિસરમાં ભક્તિનો માહોલ, રસ્તાઓ પર પદયાત્રીઓની ચહલપહલ, સેવા કેમ્પોમાં સ્વયંસેવકોની દોડધામ અને સુરક્ષામાં તૈનાત પોલીસની સતત કામગીરી—આ બધું મળીને ભાદરવી પૂનમને અંબાજીના સૌથી વિશાળ વાર્ષિક ધાર્મિક આયોજનોમાંનું એક બનાવે છે. પૂનમના અંતિમ દિવસે માતાજીના દર્શન બાદ પોલીસ ધજા અર્પણ કરવાની પરંપરા સાથે મેળાની વિધિવત પૂર્ણાહુતિ તરફ સમગ્ર તંત્ર આગળ વધશે. અંતિમ દિવસના દર્શનાર્થીઓ અને આવકના સત્તાવાર આંકડા જાહેર થયા બાદ આ વર્ષની ભાદરવી પૂનમની સમગ્ર તસવીર વધુ સ્પષ્ટ બનશે.

અંબાજીના આ મહામેળામાં આ વર્ષે પણ એક તરફ લાખો ભક્તોની અવિરત શ્રદ્ધા જોવા મળી છે, તો બીજી તરફ વિશાળ જનસમુદાયને સુરક્ષિત રીતે સંભાળવા માટેનું તંત્રનું આયોજન પણ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યું છે. મા અંબાના દર્શન માટે દૂરદૂરથી આવેલા માઈભક્તો હવે પૂનમના અંતિમ દિવસે પોતાની યાત્રાને પૂર્ણ કરીને આશીર્વાદ સાથે પરત ફરવાની તૈયારીમાં છે.

જય માતાજી !

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.