અમદાવાદમાં પાર્કિંગનો મોટો ઝટકો!
અમદાવાદમાં પાર્કિંગના નવા નિયમો: દર ત્રણ વર્ષે બદલાશે ચાર્જ, જાણો કેટલો થશે વધારો
12 November 2026 Gujarat Updates Team: અમદાવાદ શહેરમાં વાહનચાલકો માટે પાર્કિંગ હવે પહેલાં કરતાં મોંઘું બનવાની તૈયારી છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) દ્વારા લાંબા સમયથી અમલમાં રહેલા પાર્કિંગ ચાર્જના માળખામાં ફેરફાર કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે. શહેરમાં છેલ્લે વર્ષ 2015 દરમિયાન પાર્કિંગના દર નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ લગભગ એક દાયકા જેટલા સમયગાળામાં વાહનોની સંખ્યા, ટ્રાફિકનું ભારણ, પાર્કિંગની માંગ અને સંચાલન ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો છે. હવે આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નવા દરો નક્કી કરવાની કવાયત શરૂ થઈ છે.
નવા પ્રસ્તાવની સૌથી વધુ અસર રોજિંદા કામકાજ માટે બાઈક કે સ્કૂટરનો ઉપયોગ કરતા નાગરિકો અને કારચાલકો પર પડી શકે છે. ટુ-વ્હીલર માટે પ્રથમ કલાકનો ચાર્જ રૂ. 5થી વધારીને રૂ. 20 કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. બીજી તરફ, ફોર-વ્હીલર માટે પ્રથમ કલાકનો દર રૂ. 15થી વધારીને રૂ. 50 કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત લાંબા સમય સુધી વાહન પાર્ક કરનારાઓ માટે પણ અલગ-અલગ સમયગાળા પ્રમાણે ચાર્જ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
ટાઉન પ્લાનિંગ કમિટીએ 4 નવેમ્બરે સુધારેલા દરખાસ્તી માળખાને મંજૂરી આપી હતી. આ દરો લાગુ કરવા માટે સ્ટેન્ડિંગ કમિટી ની મંજૂરી આપી દીધી છે.
11 વર્ષ બાદ પાર્કિંગના દરમાં ફેરફાર કેમ જરૂરી બન્યો?
અમદાવાદનો વિસ્તાર સતત વધી રહ્યો છે. શહેરના પશ્ચિમ વિસ્તારમાં નવા રહેણાક અને કોમર્શિયલ પ્રોજેક્ટ્સ ઊભા થયા છે, જ્યારે પૂર્વ અને મધ્ય અમદાવાદમાં બજારો, ઓફિસો, હોસ્પિટલો તથા અન્ય વ્યાપારી વિસ્તારોમાં વાહનોની અવરજવર વધી છે. શહેરમાં ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ પણ વધ્યો છે. પરિણામે જાહેર રસ્તાઓ પર વાહનો પાર્ક કરવાની સમસ્યા અનેક વિસ્તારોમાં ગંભીર બની રહી છે. એક તરફ વાહનચાલકોને યોગ્ય પાર્કિંગ જગ્યા મળતી નથી, તો બીજી તરફ રસ્તાની બાજુમાં આડેધડ પાર્ક કરાયેલા વાહનોને કારણે ટ્રાફિકની ગતિ ધીમી પડે છે. કેટલીક જગ્યાએ પાર્કિંગ માટેની જગ્યા હોવા છતાં તેનું સંચાલન યોગ્ય રીતે થતું નથી. આવી સ્થિતિમાં AMC દ્વારા પાર્કિંગ વ્યવસ્થાને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવા અને આવકના માળખામાં સુધારો કરવા માટે દરમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય આગળ ધપાવવામાં આવ્યો છે.
વર્ષ 2015માં નક્કી કરાયેલા દરો લાંબા સમય સુધી યથાવત્ રહ્યા હતા. આ દરમિયાન મજૂરી, જાળવણી, સુરક્ષા, સફાઈ અને પાર્કિંગ સ્થળોના સંચાલન પાછળના ખર્ચમાં વધારો થયો છે. તેથી જૂના દરોનું પુનઃનિર્ધારણ કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ હોવાનું તંત્રનું માનવું છે.
બાઈક પાર્કિંગના દરમાં સીધો વધારો
નવા દરખાસ્તી માળખામાં ટુ-વ્હીલર ચાલકો માટે પ્રથમ કલાકનો ચાર્જ સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. અત્યાર સુધી AMC સંચાલિત સંબંધિત પાર્કિંગ સ્થળોએ પ્રથમ કલાક માટે રૂ. 5 ચૂકવવાના થતા હતા. હવે આ રકમ વધારીને રૂ. 20 કરવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપવામાં આવી છે જોકે, લાંબા સમય સુધી વાહન પાર્ક કરવાના દરોમાં કમિટીએ મ્યુનિસિપલ કમિશનર દ્વારા સૂચવાયેલા કેટલાક ઊંચા ભાવ ઘટાડીને સુધારા કર્યા છે. પરિણામે બાઈકચાલકોને શરૂઆતના કલાકમાં વધારે ચૂકવવું પડશે, પરંતુ લાંબા સમયના પાર્કિંગ માટે પ્રસ્તાવિત ચાર્જ મૂળ ભલામણ કરતાં ઓછો રાખવામાં આવ્યો છે.
આ દરો અગાઉની કમિશનરની ભલામણ કરતાં કેટલાક સમયગાળા માટે ઓછા રાખવામાં આવ્યા છે. ખાસ કરીને 1થી 3 કલાક માટે રૂ. 20ની જગ્યાએ રૂ. 15, 3થી 6 કલાક માટે રૂ. 35ની જગ્યાએ રૂ. 25 અને 12થી 24 કલાક માટે રૂ. 70ની જગ્યાએ રૂ. 55 નક્કી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
કારચાલકો માટે પણ પાર્કિંગનો ખર્ચ વધશે
બાઈકની સાથે કારચાલકોને પણ નવા દરનો સામનો કરવો પડશે. અમદાવાદમાં શોપિંગ, ઓફિસ, મનોરંજન કે અન્ય કામ માટે કાર લઈને નીકળતા લોકો માટે પાર્કિંગનો ખર્ચ હવે વધી શકે છે. હાલમાં ફોર-વ્હીલરના પ્રથમ કલાક માટે રૂ. 50 ચૂકવવાના થાય છે. લાંબા સમય સુધી કાર પાર્ક કરનારાઓ માટે પણ સમયગાળા પ્રમાણે નવા ચાર્જ સૂચવવામાં આવ્યા છે.
પ્રથમ વખત થ્રી-વ્હીલર અને લાઇટ કોમર્શિયલ વાહનોનો સમાવેશ
નવી પાર્કિંગ વ્યવસ્થામાં માત્ર બાઈક અને કાર પૂરતાં જ મર્યાદિત રહેવામાં આવ્યું નથી. આ વખતે વાહનોની વધુ કેટેગરીને આવરી લેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં થ્રી-વ્હીલર અને લાઇટ કોમર્શિયલ વ્હીકલ (LCV)નો સમાવેશ ખાસ મહત્ત્વનો છે. અત્યાર સુધી પાર્કિંગના દર નક્કી કરતી વખતે ટુ-વ્હીલર, ફોર-વ્હીલર તથા અન્ય મોટા વાહનોની કેટેગરીને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી હતી. પરંતુ શહેરમાં ઓટોરિક્ષા, નાના માલવાહક વાહનો, ડિલિવરી વાહનો અને અન્ય વ્યવસાયિક વાહનોની સંખ્યા વધી રહી છે. આ વાહનો પણ જાહેર પાર્કિંગની જગ્યાનો ઉપયોગ કરે છે. તેથી નવી નીતિમાં તેમને અલગ કેટેગરી તરીકે સ્થાન આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. થ્રી-વ્હીલર માટે અલગ ચાર્જ નક્કી થવાથી ઓટોરિક્ષા અને અન્ય ત્રણ પૈડાંવાળા વાહનોના પાર્કિંગનું સંચાલન વધુ સ્પષ્ટ બની શકે છે. જ્યારે LCV કેટેગરીમાં નાના માલવાહક વાહનોને આવરી લેવાશે. વેપારીઓ, દુકાનદારો અને માલસામાનની ડિલિવરી કરતા વ્યવસાયિક લોકો માટે આ ફેરફાર મહત્ત્વનો રહેશે.
જોકે, આ બંને કેટેગરી માટે દરેક સમયગાળાના અંતિમ ચાર્જ અંગે સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવનાર દરપત્રક જોવું જરૂરી છે. માત્ર પ્રાથમિક દરખાસ્તના આંકડાને અંતિમ દર માનવા યોગ્ય નથી.
ઓન-સ્ટ્રીટ અને ઓફ-સ્ટ્રીટ પાર્કિંગની વ્યવસ્થા પર ભાર
અમદાવાદમાં પાર્કિંગની સમસ્યા માત્ર પાર્કિંગની જગ્યાની અછત પૂરતી સીમિત નથી. કઈ જગ્યાએ વાહન પાર્ક કરી શકાય, કેટલો સમય પાર્ક કરી શકાય અને તેના માટે કેટલો ચાર્જ ચૂકવવો પડે તે અંગે પણ ઘણી વખત ગૂંચવણ ઊભી થાય છે. આ સમસ્યા દૂર કરવા માટે AMCની નવી વ્યવસ્થામાં ઓન-સ્ટ્રીટ અને ઓફ-સ્ટ્રીટ પાર્કિંગને વ્યવસ્થિત રીતે આવરી લેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. ઓન-સ્ટ્રીટ પાર્કિંગ: રસ્તાની બાજુમાં અથવા નક્કી કરેલી રોડસાઇડ પાર્કિંગ જગ્યાએ વાહન ઊભું રાખવાની વ્યવસ્થા. ઓફ-સ્ટ્રીટ પાર્કિંગ: રસ્તાની બહાર આવેલા નિર્ધારિત પાર્કિંગ પ્લોટ, પાર્કિંગ બિલ્ડિંગ અથવા મલ્ટીલેવલ પાર્કિંગમાં વાહન રાખવાની વ્યવસ્થા.
શહેરમાં બંને પ્રકારની પાર્કિંગ સુવિધાઓ માટે દર નક્કી કરતી વખતે એકરૂપતા જાળવવાની દિશામાં AMC આગળ વધી રહી છે. જોકે, તાજેતરની વિસ્તૃત દરખાસ્તમાં પાર્કિંગનું સ્થળ, વિસ્તારની માંગ અને ટ્રાફિકની ગીચતા પ્રમાણે અલગ સ્લેબની જોગવાઈઓ પણ ચર્ચામાં આવી છે. તેથી તમામ જગ્યાએ એક જ ચાર્જ લાગુ થશે એવું અંતિમ સૂચના બહાર ન પડે ત્યાં સુધી માનવું યોગ્ય નથી.
વધુ ગીચતા ધરાવતા વિસ્તારોમાં અલગ દરની શક્યતા
અમદાવાદના તમામ વિસ્તારોમાં પાર્કિંગની માંગ એકસરખી નથી. કાલુપુર, રિલીફ રોડ, લાલ દરવાજા, આશ્રમ રોડ, સીજી રોડ, એસજી હાઇવે અને અન્ય વ્યાપારી વિસ્તારોમાં દિવસ દરમિયાન વાહનોની અવરજવર ઘણી વધારે હોય છે. બીજી તરફ કેટલાક રહેણાક વિસ્તારોમાં પાર્કિંગની માંગ પ્રમાણમાં ઓછી હોઈ શકે છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને પાર્કિંગની નવી નીતિમાં વધુ ગીચતા ધરાવતા વિસ્તારોની ઓળખ અને તેમના માટે અલગ દર નક્કી કરવાની જોગવાઈ પણ ચર્ચામાં છે. કયા વિસ્તારને હાઇ-ડેન્સિટી ટ્રાફિક ડિમાન્ડ એરિયા જાહેર કરવો તે અંગે સંબંધિત અધિકારીઓ નિર્ણય લઈ શકે છે.
અહેવાલ મુજબ, પાર્કિંગના સ્થળ અને ઝોન પ્રમાણે અલગ દરના વિકલ્પો પણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે, ભવિષ્યમાં શહેરના દરેક વિસ્તારમાં પાર્કિંગનો ખર્ચ સમાન જ રહેશે કે નહીં તે અંતિમ મંજૂર દરપત્રક પર નિર્ભર રહેશે.
દર ત્રણ વર્ષે પાર્કિંગ ચાર્જની સમીક્ષા થશે
નવી વ્યવસ્થાનો એક મહત્ત્વનો મુદ્દો એ છે કે પાર્કિંગના દરોને લાંબા સમય સુધી બદલ્યા વગર રાખવાની જૂની સ્થિતિમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ થયો છે. હવે દર ત્રણ વર્ષે પાર્કિંગ ચાર્જની સમીક્ષા કરવાની જોગવાઈ પ્રસ્તાવિત છે.આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય વિચાર એ છે કે શહેરની આર્થિક પરિસ્થિતિ, વાહનોની સંખ્યા, પાર્કિંગની માંગ અને સંચાલન ખર્ચમાં થતા ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને દરોનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરી શકાય. જો આગામી ત્રણ વર્ષમાં પાર્કિંગના સંચાલન ખર્ચમાં વધારો થાય અથવા કોઈ વિસ્તારમાં પાર્કિંગની માંગમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળે તો તેની અસર દરોની સમીક્ષામાં ધ્યાનમાં લઈ શકાય. તેવી જ રીતે, જરૂરી જણાય તો દરમાં ઘટાડો કરવાની સંભાવના પણ નીતિગત માળખામાં રાખી શકાય છે. આ જોગવાઈથી AMCને ભવિષ્યમાં પાર્કિંગ વ્યવસ્થાનું નિયમિત મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, દર ત્રણ વર્ષે સમીક્ષા થવાનો અર્થ આપોઆપ દરમાં વધારો થશે એવો નથી. તે સમયે લેવામાં આવતો નિર્ણય સંબંધિત પરિસ્થિતિ અને મંજૂરી પર આધારિત રહેશે.
જૂના પાર્કિંગ કોન્ટ્રાક્ટરો માટે પણ નવી વ્યવસ્થા લાગુ કરવાની તૈયારી
નવા દરો લાગુ કરવાની પ્રક્રિયામાં AMC સામે એક મોટો પડકાર જૂના પાર્કિંગ કોન્ટ્રાક્ટરોનો છે. શહેરમાં અનેક પાર્કિંગ સ્થળો ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરોને નિર્ધારિત સમયગાળા માટે સોંપવામાં આવ્યા છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ અગાઉના દર અને શરતોના આધારે આપવામાં આવ્યા હોવાથી નવી નીતિ અમલમાં મૂકતી વખતે કાયદાકીય અને આર્થિક બાબતો ધ્યાનમાં લેવી પડશે.જો કોઈ પાર્કિંગ સ્થળે જૂના કરાર પ્રમાણે એક કલાકના રૂ. 10 વસૂલવામાં આવતા હોય અને નવા માળખામાં તે દર રૂ. 15 થાય તો કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા AMCને ચૂકવવામાં આવતી લાયસન્સ ફીમાં પણ ફેરફાર કરવાની જરૂર ઊભી થઈ શકે છે. આ માટે જૂના કોન્ટ્રાક્ટરો સાથે બેઠક યોજીને નવા દરો અંગે ચર્ચા કરવાની યોજના છે. તેમને નવી વ્યવસ્થા સ્વીકારવા માટે સમજાવવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયામાં પાર્કિંગના સંચાલન માટે કોર્પોરેશનને મળતી લાયસન્સ ફીનું પુનઃનિર્ધારણ પણ મહત્ત્વનું રહેશે.
બાકી રહેલી કોન્ટ્રાક્ટની મુદત પ્રમાણે ગણતરી
માનો કે કોઈ પાર્કિંગ કોન્ટ્રાક્ટની મુદત પૂર્ણ થવામાં માત્ર એક મહિનો બાકી છે, જ્યારે અન્ય કોઈ કોન્ટ્રાક્ટને પૂર્ણ થવામાં એક વર્ષનો સમય બાકી છે. બંને કિસ્સામાં એકસરખી રીતે લાયસન્સ ફી નક્કી કરવી વ્યવહારુ ન બની શકે.આવા સંજોગોમાં પ્રોરેટા પદ્ધતિ અપનાવવાની વિચારણા કરવામાં આવી છે. એટલે કે, બાકી રહેલા કોન્ટ્રાક્ટના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને સુધારેલી લાયસન્સ ફી નક્કી કરવામાં આવશે.આ રીતે જૂના કરાર ધરાવતા પાર્કિંગ સ્થળો પર પણ નવી નીતિનો અમલ કરી શકાય અને શહેરના અલગ-અલગ પાર્કિંગ સ્થળો વચ્ચે દરની અસમાનતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.
જાહેર પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવાનો AMCનો હેતુ
પાર્કિંગ ચાર્જમાં વધારો કરવા પાછળ AMC દ્વારા આપવામાં આવતું એક મહત્ત્વનું કારણ જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ વધારવાનું છે. શહેરમાં દરરોજ મોટી સંખ્યામાં લોકો નોકરી, વ્યવસાય, અભ્યાસ અને ખરીદી માટે પોતાના ખાનગી વાહનોનો ઉપયોગ કરે છે. તેના કારણે મુખ્ય માર્ગો પર ટ્રાફિકનું ભારણ વધે છે અને પાર્કિંગની જગ્યા મેળવવી મુશ્કેલ બને છે.જો જાહેર પરિવહનની સુવિધા વધુ સારી બને તો કેટલાક નાગરિકો ખાનગી વાહનોને બદલે બસ અથવા અન્ય જાહેર પરિવહનનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. આ હેતુથી શહેરમાં બસોની સંખ્યા વધારવા અને લાસ્ટ માઇલ કનેક્ટિવિટી સુધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
લાસ્ટ માઇલ કનેક્ટિવિટીનો અર્થ એ છે કે કોઈ વ્યક્તિ બસ સ્ટોપ અથવા જાહેર પરિવહનના મુખ્ય સ્થળેથી પોતાના અંતિમ ગંતવ્ય સુધી સરળતાથી પહોંચી શકે. જો આ સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય તો લોકોને ટૂંકા અંતર માટે પણ બાઈક કે કાર લઈને જવાની જરૂરિયાત ઘટી શકે છે.
જોકે, માત્ર પાર્કિંગ મોંઘું કરવાથી જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ વધશે એવું માની શકાય નહીં. બસની સમયસર ઉપલબ્ધતા, રૂટની સુવિધા, મુસાફરીનો સમય, સુરક્ષા અને આરામદાયક મુસાફરી પણ એટલાં જ જરૂરી છે.
નવા પાર્કિંગ દરો ક્યારે લાગુ થશે?
નવા દરો અંગે સૌથી મહત્ત્વનો પ્રશ્ન તેમની અમલની તારીખનો છે. 4 નવેમ્બરે ટાઉન પ્લાનિંગ કમિટીએ દરખાસ્તને કેટલાક ફેરફારો સાથે મંજૂરી આપી હતી. ત્યારબાદ આ દરખાસ્તને સ્ટેન્ડિંગ કમિટી અને AMCની સામાન્ય સભા સમક્ષ મંજૂરી માટે રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા બાકી હોવાનું જણાવાયું હતું. આથી ડિસેમ્બરની શરૂઆતથી નવા દરો અમલમાં આવવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે, પરંતુ અંતિમ અમલ માટે જરૂરી મંજૂરી અને સત્તાવાર જાહેરનામું મહત્ત્વનું રહેશે. નાગરિકોએ નવા દર લાગુ થયાની તારીખ અંગે AMCની સત્તાવાર જાહેરાતને જ અંતિમ માનવી જોઈએ.
અમદાવાદની પાર્કિંગ વ્યવસ્થામાં મોટો બદલાવ આવવાની શક્યતા
અમદાવાદમાં પાર્કિંગ ચાર્જમાં થનારો આ ફેરફાર માત્ર વાહન પાર્ક કરવા માટે વધુ પૈસા ચૂકવવા પૂરતો નથી. તેની સાથે શહેરની પાર્કિંગ નીતિ, કોન્ટ્રાક્ટ વ્યવસ્થા, જાહેર પરિવહન અને ટ્રાફિક નિયંત્રણ જેવા મુદ્દાઓ પણ જોડાયેલા છે.એક તરફ AMCને પાર્કિંગ વ્યવસ્થામાંથી આવક વધારવાની તક મળી શકે છે, તો બીજી તરફ વાહનચાલકોને વધારાનો ખર્ચ સહન કરવો પડશે. પરંતુ આ વધારાના બદલામાં શહેરને વધુ સુવ્યવસ્થિત પાર્કિંગ સુવિધા મળે, રસ્તાઓ પર ગેરકાયદેસર પાર્કિંગ ઘટે અને ટ્રાફિકની સમસ્યામાં રાહત મળે તો આ નિર્ણયનો હેતુ સફળ થઈ શકે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
