હવે સીધો રસ્તો બંધ, 150 મીટર આગળથી જ યુ-ટર્ન
એક કિલોમીટરમાં અનેક યુ-ટર્ન! SG હાઈવે પર વાહનચાલકો માટે બદલાઈ ટ્રાફિક વ્યવસ્થા
18 November 2026 Gujarat Updates Team: અમદાવાદ શહેરમાં વધતી વાહનોની સંખ્યા અને રોજબરોજ સર્જાતી ટ્રાફિકની સમસ્યાને નિયંત્રણમાં લેવા માટે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) અને ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા અલગ-અલગ પ્રયોગો હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે. શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર વાહનોની અવરજવર સરળ બને, ચાર રસ્તા પર લાંબી કતારો ન લાગે અને ટ્રાફિક સિગ્નલ પર વાહનચાલકોનો સમય બચે તે હેતુથી હવે કેપ્સ્યુલ ટ્રાફિક સિસ્ટમને વધુ વિસ્તારોમાં લાગુ કરવામાં આવી રહી છે.
આ જ કડીમાં અમદાવાદના વ્યસ્ત એસ.જી. હાઈવે પર આવેલા સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ચાર રસ્તા પર પણ નવી વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. આ નિર્ણય બાદ હવે વાહનચાલકો અગાઉની જેમ સીધા ચાર રસ્તા પરથી રસ્તો ક્રોસ કરી શકશે નહીં. તેના બદલે જંકશનથી આશરે 100થી 150 મીટર આગળ બનાવવામાં આવેલા ખાસ કેપ્સ્યુલ કટ પરથી યુ-ટર્ન લઈને પોતાના ગંતવ્ય તરફ આગળ વધવું પડશે. સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ જેવા મહત્વપૂર્ણ આરોગ્ય કેન્દ્રની આસપાસ ટ્રાફિકની સમસ્યા દૂર કરવા માટે આ વ્યવસ્થા અમલમાં મુકાઈ છે. ખાસ કરીને હોસ્પિટલમાં આવતા દર્દીઓ, 108 એમ્બ્યુલન્સ અને અન્ય ઇમરજન્સી વાહનોને રસ્તો મળી રહે તે આ પ્રયોગનો મહત્વનો હેતુ છે.
પરંતુ બીજી તરફ એસ.જી. હાઈવે પર થોડા જ અંતરમાં અનેક જંકશન બંધ કરી કેપ્સ્યુલ કટ બનાવવામાં આવતા વાહનચાલકોમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. હવે આ વ્યવસ્થા ખરેખર ટ્રાફિક હળવો કરશે કે પછી યુ-ટર્ન પર વાહનોની લાંબી કતારો ઊભી કરશે તે જોવાનું રહેશે.
સોલા સિવિલ ચાર રસ્તા પર શું બદલાયું?
સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ચાર રસ્તા અમદાવાદના એસ.જી. હાઈવે પરનો મહત્વપૂર્ણ ટ્રાફિક પોઇન્ટ છે. અહીં હોસ્પિટલમાં આવતા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનો ઉપરાંત હાઈવે પરથી પસાર થતા ખાનગી વાહનો, ઓફિસે જતા કર્મચારીઓ, જાહેર પરિવહનનાં વાહનો અને સ્થાનિક રહેવાસીઓની સતત અવરજવર રહે છે.ખાસ કરીને સવાર અને સાંજના વ્યસ્ત કલાકોમાં આ ચાર રસ્તા પર વાહનોની સંખ્યા વધી જતાં ટ્રાફિકનું દબાણ ઊભું થતું હતું. સિગ્નલ પર વાહનોને લાંબો સમય રાહ જોવી પડતી હતી. આ ઉપરાંત હોસ્પિટલ તરફ જતા ઇમરજન્સી વાહનોને પણ કેટલીક વખત ટ્રાફિકની ભીડનો સામનો કરવો પડતો હતો. આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ટ્રાફિક વિભાગે પરંપરાગત ચાર રસ્તાની વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કર્યો છે. હવે ચાર રસ્તા પર સીધા વાહનો પસાર થાય તે માટેનો મધ્ય ભાગનો રસ્તો બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. વાહનચાલકોએ આગળ જઈને નિર્ધારિત કેપ્સ્યુલ કટ પરથી યુ-ટર્ન લેવો પડશે. આ નવી વ્યવસ્થામાં બંને તરફ નિશ્ચિત અંતરે કટ બનાવવામાં આવ્યા છે. અલગ-અલગ દિશામાં જતા વાહનોને નિયંત્રિત રીતે વળાંક લેવા માટે આ રસ્તો ઉપયોગી બનશે તેવી તંત્રની અપેક્ષા છે.
17 નવેમ્બરથી આ વ્યવસ્થા અમલમાં આવી હોવાના અહેવાલ છે. ટ્રાફિક વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ સિગ્નલ પર લગભગ 120 સેકન્ડ સુધી રાહ જોવી પડતી હતી, જ્યારે નવી વ્યવસ્થામાં જંકશન પાર કરવામાં આશરે 40 સેકન્ડનો સમય લાગી શકે છે. એટલે કે અંદાજે 80 સેકન્ડની બચતનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ સમય બચતનો વાસ્તવિક લાભ ટ્રાફિકની સ્થિતિ અને વાહનોની સંખ્યાના આધારે નક્કી થશે.
ત્રણ કિલોમીટરમાં ત્રણ મોટા જંકશન પર ફેરફાર
એસ.જી. હાઈવે અમદાવાદના સૌથી વ્યસ્ત માર્ગોમાંથી એક છે. શહેરના પશ્ચિમ વિસ્તારોને ઉત્તર અને દક્ષિણ અમદાવાદ સાથે જોડતો આ માર્ગ રોજ હજારો વાહનોની અવરજવર માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.આ માર્ગ પર ટ્રાફિકનું દબાણ ઘટાડવા માટે તંત્ર દ્વારા હવે એક પછી એક જંકશનની રચનામાં ફેરફાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. પેલેડિયમ મોલ પાસે શરૂ કરવામાં આવેલા પ્રયોગ બાદ કારગીલ પેટ્રોલ પંપ ચાર રસ્તા પર પણ કેપ્સ્યુલ આધારિત વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી. હવે સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ચાર રસ્તા પર પણ આ જ પદ્ધતિ લાગુ કરવામાં આવી છે. આમ, આશરે ત્રણ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ જંકશન પર ટ્રાફિકની પરંપરાગત વ્યવસ્થા બદલી નાખવામાં આવી છે. સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય કારગીલ પેટ્રોલ પંપ અને સોલા સિવિલ વચ્ચેનું અંતર છે. બંને સ્થળો વચ્ચે આશરે 650 મીટરનું અંતર હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. આટલા ઓછા અંતરમાં બે સ્થળે કેપ્સ્યુલ કટની વ્યવસ્થા ઊભી થતાં વાહનચાલકોને વારંવાર યુ-ટર્ન લેવાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આથી સ્થાનિક વાહનચાલકોમાં સવાલ ઊભો થયો છે કે જો દરેક ચાર રસ્તા પર સીધો રસ્તો બંધ કરવામાં આવશે તો લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતા લોકોને કેટલું વધારાનું અંતર કાપવું પડશે? તંત્રનો આશય દરેક જંકશન પર વાહનોની ભીડ અટકાવવાનો છે, પરંતુ સમગ્ર માર્ગ પર ટ્રાફિકનું આયોજન એકસાથે કરવામાં આવે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.
108 એમ્બ્યુલન્સને મળશે રાહત?
સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ પાસે કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમ લાગુ કરવા પાછળનું એક મોટું કારણ ઇમરજન્સી વાહનોની અવરજવર સરળ બનાવવાનું છે.સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ઉત્તર-પશ્ચિમ અમદાવાદના મહત્વપૂર્ણ સરકારી આરોગ્ય કેન્દ્રોમાંથી એક છે. અહીં રોજ મોટી સંખ્યામાં દર્દીઓ સારવાર માટે આવે છે. ગંભીર સ્થિતિમાં દર્દીઓને 108 એમ્બ્યુલન્સ દ્વારા પણ હોસ્પિટલ પહોંચાડવામાં આવે છે. જ્યારે હોસ્પિટલની આસપાસના ચાર રસ્તા પર ટ્રાફિક જામ થાય ત્યારે એમ્બ્યુલન્સને આગળ વધવામાં મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે. ઇમરજન્સીના સમયમાં થોડી મિનિટો પણ દર્દી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમ હેઠળ વાહનોની અવરજવર અલગ કરવામાં આવે તો ચાર રસ્તા પર થતી ગૂંચવણ ઓછી થઈ શકે છે. પરિણામે એમ્બ્યુલન્સને રસ્તો મળવામાં સરળતા રહે તેવી અપેક્ષા છે.
શહેરનાં 30 સ્થળોએ પહોંચ્યો કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમનો પ્રયોગ
અમદાવાદમાં ટ્રાફિક વ્યવસ્થાને સુધારવા માટે આ પ્રકારના પ્રયોગો નવા નથી. શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં અગાઉથી કેપ્સ્યુલ આધારિત ટ્રાફિક વ્યવસ્થા શરૂ કરવામાં આવી છે.પ્રારંભમાં કેટલાક સ્થળોએ બેરિકેડ મૂકીને વાહનોની અવરજવરનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ પરિણામના આધારે કાયમી ડિવાઇડર બનાવવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી. અહેવાલો મુજબ, શહેરમાં આ વ્યવસ્થા અગાઉ 20થી વધુ સ્થળોએ અમલમાં હતી, જ્યારે તાજેતરના અહેવાલોમાં તેની સંખ્યા આશરે 30 સ્થળો સુધી પહોંચી હોવાનું જણાવાયું છે.
હાલમાં કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા મુખ્ય વિસ્તારોમાં નીચેના સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે:
- પેલેડિયમ મોલ વિસ્તાર
- કારગીલ પેટ્રોલ પંપ ચાર રસ્તા
- ઈસનપુર
- ગરીબનગર, બાપુનગર
- હીરાવાડી
- હાટકેશ્વર
- સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ચાર રસ્તા
આ વિસ્તારોમાં સ્થાનિક ટ્રાફિકની સ્થિતિ અને માર્ગની જરૂરિયાત પ્રમાણે અલગ-અલગ પ્રકારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.ખાસ કરીને હાટકેશ્વર, ઈસનપુર અને એસ.જી. હાઈવેના વિસ્તારોમાં ટ્રાફિકની સમસ્યા ઘટાડવા માટે આ પ્રકારના ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
મકરબા બ્રિજ પાસે કેમ નિષ્ફળ ગયો પ્રયોગ?
કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમના ફાયદાની ચર્ચા વચ્ચે મકરબા બ્રિજનો અનુભવ તંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ ચેતવણી સમાન છે.મકરબા વિસ્તારમાં તાજેતરમાં શરૂ કરવામાં આવેલા રેલવે ઓવરબ્રિજના છેડે આવેલા કોર્પોરેટ રોડ જંકશન પર ટ્રાફિકની ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ હતી. બ્રિજ પરથી ઉતરતાં જ વાહનોને ચાર રસ્તા અને અન્ય માર્ગો સાથે જોડાવું પડતું હોવાથી વાહનોની અવરજવર ગૂંચવાઈ ગઈ હતી. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે શરૂઆતમાં બેરિકેડ મૂકીને કેપ્સ્યુલ કટ દ્વારા વાહનોને યુ-ટર્ન લેવા માટે દિશા આપવામાં આવી હતી. પરંતુ આ વ્યવસ્થા અપેક્ષા મુજબ સફળ રહી નહોતી. મુખ્ય જંકશન પર લાગતી કતારો હવે યુ-ટર્નના સાંકડા કટ પાસે એકઠી થવા લાગી હતી. પીક અવર્સ દરમિયાન વાહનોની લાંબી લાઇનો સર્જાતાં ટ્રાફિકની સમસ્યા વધુ જટિલ બની હતી. આખરે તંત્રએ બેરિકેડ આધારિત વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની જરૂરિયાત સ્વીકારી અને ટ્રાફિક સિગ્નલ સ્થાપિત કરવાની દિશામાં પગલાં લીધાં હતાં.
મકરબાનો આ અનુભવ દર્શાવે છે કે દરેક ચાર રસ્તા પર એક જ પ્રકારની ટ્રાફિક વ્યવસ્થા લાગુ કરી શકાય નહીં. ક્યાંક કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમ ઉપયોગી બની શકે છે તો ક્યાંક સિગ્નલ, રસ્તાની પહોળાઈ અને વાહનોની સંખ્યા પ્રમાણે અલગ આયોજન કરવું જરૂરી બને છે.
પૂર્વ અમદાવાદના વિસ્તારોમાં અમલવારી અટકાવાઈ
અમદાવાદના કેટલાક પૂર્વ વિસ્તારોમાં બીઆરટીએસ એટલે કે જનમાર્ગ કોરિડોરના કારણે કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે.નારોલ-નરોડા રોડ, રબારી કોલોની, વિજય પાર્ક અને ઠક્કરબાપાનગર જેવા વિસ્તારોમાં આ પ્રયોગની અમલવારી અટકાવવામાં આવી હોવાની વિગતો સામે આવી છે. આ વિસ્તારોમાં જનમાર્ગ કોરિડોરની હાજરીને કારણે વાહનોની અવરજવર માટે અલગ આયોજન કરવું પડે છે. બીઆરટીએસ બસો માટેના નિર્ધારિત માર્ગ અને સામાન્ય વાહનોની અવરજવર વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. જો યોગ્ય ટેકનિકલ અભ્યાસ વગર કેપ્સ્યુલ કટ બનાવવામાં આવે તો જાહેર પરિવહન અને સામાન્ય વાહનચાલકો બંને માટે મુશ્કેલી સર્જાઈ શકે છે.
SG હાઈવે પર ટ્રાફિકનું દબાણ કેટલું મોટું?
એસ.જી. હાઈવે પર ટ્રાફિકની સમસ્યા માત્ર એકાદ ચાર રસ્તા પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ માર્ગ પર ઓફિસો, શોપિંગ મોલ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, હોસ્પિટલો અને રહેણાક વિસ્તારો આવેલા છે.સવારના સમયે ઓફિસ અને શાળાએ જતા લોકોના કારણે વાહનોની સંખ્યા વધે છે. સાંજના સમયે ઓફિસ છૂટવાનો સમય અને બજારોમાં થતી અવરજવર ટ્રાફિકનું દબાણ વધારે છે.તાજેતરના એક ટ્રાફિક અભ્યાસ અંગેના અહેવાલમાં એસ.જી. હાઈવે પર દરરોજ આશરે એક લાખ વાહનચાલકોની અવરજવરનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ માર્ગ પર નવ સિગ્નલ પર સરેરાશ 120 સેકન્ડ સુધી રાહ જોવાની સ્થિતિનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે.
આવા સંજોગોમાં દરેક ચાર રસ્તા પર વાહનોની અવરજવર ઝડપી બનાવવાની જરૂરિયાત છે. જોકે, એક જ માર્ગ પર વારંવાર યુ-ટર્ન આપવાથી વાહનોની ગતિ અને મુસાફરીના અંતર પર શું અસર થાય છે તેનું પણ મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
ત્રણ મહિનાના પ્રયોગ બાદ કાયમી વ્યવસ્થા કરવાની પદ્ધતિ
શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમનો પ્રારંભિક પ્રયોગ બેરિકેડ અને ડ્રમની મદદથી કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે લગભગ ત્રણ મહિના સુધી વાહનોની અવરજવરનું નિરીક્ષણ કર્યા બાદ કાયમી ડિવાઇડર બનાવવાની દિશામાં આગળ વધવામાં આવે છે.આ સમયગાળા દરમિયાન ટ્રાફિકનો પ્રવાહ, વાહનોની સંખ્યા, અકસ્માતની શક્યતા અને યુ-ટર્ન પર ઊભી થતી કતારો જેવી બાબતોનું મૂલ્યાંકન થવું જરૂરી છે.
હવે તંત્ર સામે સૌથી મોટો પડકાર
અમદાવાદમાં વાહનોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. બીજી તરફ રસ્તાઓની ઉપલબ્ધ પહોળાઈ મર્યાદિત છે અને શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં રહેણાક તથા વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓનો વિસ્તાર થઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર સિગ્નલ ઘટાડવાથી કે ચાર રસ્તા બંધ કરવાથી ટ્રાફિકની સમસ્યાનો સંપૂર્ણ ઉકેલ મળી શકે તેમ નથી.કેપ્સ્યુલ સિસ્ટમનો હેતુ યોગ્ય છે, પરંતુ તેનો અમલ સ્થળની જરૂરિયાત પ્રમાણે થવો જોઈએ. ખાસ કરીને એસ.જી. હાઈવે જેવા વ્યસ્ત માર્ગ પર અલગ-અલગ જંકશનને એકબીજા સાથે જોડીને ટ્રાફિકનું આયોજન કરવું જરૂરી છે. સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ પાસે શરૂ કરવામાં આવેલી નવી વ્યવસ્થાનું પરિણામ આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે. જો એમ્બ્યુલન્સને ઝડપી રસ્તો મળે, સિગ્નલ પર રાહ જોવાનો સમય ઘટે અને યુ-ટર્ન પર કતારો ન લાગે તો આ પ્રયોગ સફળ ગણી શકાય.
હાલ સોલા સિવિલ હોસ્પિટલ ચાર રસ્તા પરથી પસાર થતા વાહનચાલકોએ નવા ટ્રાફિક ફેરફારનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. સીધો રસ્તો બંધ હોવાથી નિર્ધારિત કેપ્સ્યુલ કટ પરથી જ યુ-ટર્ન લેવો અને રસ્તા પર મૂકવામાં આવેલા બેરિકેડ, દિશાસૂચક બોર્ડ તથા ટ્રાફિક પોલીસની સૂચનાઓનું પાલન કરવું હિતાવહ છે.
અમદાવાદમાં ટ્રાફિકની સમસ્યા હળવી કરવા માટે શરૂ થયેલી આ નવી વ્યવસ્થા ખરેખર વાહનચાલકોનો સમય બચાવે છે કે પછી મુસાફરીનું અંતર વધારે છે, તેનો જવાબ આગામી દિવસોમાં મળનારા પરિણામો આપશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
