લઠ્ઠાકાંડ પર NHRCની લાલ આંખ
ભાવનગર લઠ્ઠાકાંડમાં સરકાર ઘેરાઈ
25 August 2026 Gujarat Updates Team: ગુજરાતના ભાવનગર જિલ્લામાં નકલી અને ઝેરી દારૂના સેવનથી સર્જાયેલી કરુણ ઘટનાએ હવે માનવ અધિકારના સ્તરે પણ ગંભીર વળાંક લીધો છે. રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC)એ સમગ્ર મામલે સ્વયંસંચાલિત રીતે નોંધ લઈને ગુજરાતના મુખ્ય સચિવ અને પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP)ને નોટિસ પાઠવી છે. આયોગે બંને અધિકારીઓ પાસેથી બે સપ્તાહની અંદર વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવા કહ્યું છે. ભાવનગરના આ કાંડમાં મિથેનોલ ભેળવાયેલા કથિત નકલી IMFLના સેવન બાદ અત્યાર સુધીમાં 13 લોકોનાં મોત થયા છે. અગાઉના તબક્કામાં અનેક લોકો સારવાર માટે હોસ્પિટલ પહોંચ્યા હતા. 23 ઓગસ્ટના અહેવાલ મુજબ બે વધુ દર્દીઓના સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થતાં મૃત્યુઆંક 13 પર પહોંચ્યો હતો.
NHRCએ કેમ લીધો સુઓ મોટો સંજ્ઞાન?
મીડિયામાં પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલોને આધારે NHRCએ આ ઘટનાને ગંભીર માનવ અધિકાર મુદ્દા તરીકે લીધી છે. આયોગના મતે, જો અહેવાલોમાં દર્શાવવામાં આવેલી વિગતો સાચી સાબિત થાય તો લોકોના જીવન અને સુરક્ષાના અધિકાર અંગે ગંભીર સવાલ ઊભા થાય છે. આયોગે રાજ્યના મુખ્ય સચિવ અને DGP પાસેથી માત્ર મૃત્યુઆંક જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ઘટનાની તપાસ ક્યાં સુધી પહોંચી છે તેની પણ માહિતી માગી છે. ખાસ કરીને ઝેરી દારૂ બનાવવામાં વપરાયેલા મિથેનોલ તથા અન્ય કાચા માલનો સ્ત્રોત ક્યાંથી આવ્યો અને તે ભાવનગર સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યો તેની કડી શોધવા પોલીસ દ્વારા શું કાર્યવાહી થઈ રહી છે તે જાણવા માંગવામાં આવ્યું છે.
નકલી બ્રાન્ડના નામે ઝેરી પ્રવાહીનું વેચાણ
તપાસ દરમિયાન પોલીસને એવી સામગ્રી મળી હોવાનું સામે આવ્યું છે જેના આધારે નકલી દારૂના ઉત્પાદન અને પેકેજિંગનું મોટું નેટવર્ક હોવાની શંકા મજબૂત બની છે. દરોડા દરમિયાન કેમિકલ, કલરિંગ એજન્ટ, તૈયાર નકલી બોટલો, જાણીતી બ્રાન્ડ જેવા દેખાતા સ્ટીકરો, સ્ટીકર રોલ, બોટલના ઢાંકણા અને કાર્ટન સહિતની સામગ્રી જપ્ત કરવામાં આવી હતી. અહેવાલો અનુસાર, પીડિતોએ જે દારૂનું સેવન કર્યું હતું તે લોકપ્રિય IMFL બ્રાન્ડની નકલવાળી બોટલોમાં વેચાતો હતો. તપાસમાં મળેલા ફોરેન્સિક તારણોએ પણ મામલાની ગંભીરતા વધારી છે. એક અહેવાલ મુજબ નમૂનામાં 38.59 ટકા જેટલું મિથેનોલ હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. મિથેનોલ અત્યંત ઝેરી રસાયણ છે અને તેનું સેવન ગંભીર ઝેરી અસર, દ્રષ્ટિ ગુમાવવી, અંગોને નુકસાન અને મૃત્યુ સુધી પહોંચાડી શકે છે.
21 આરોપીઓ સામે કેસ, ધરપકડનો આંકડો વધ્યો
પોલીસે આ કેસમાં કુલ 21 આરોપીઓ સામે ગુનો નોંધ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે. 20-21 ઓગસ્ટ દરમિયાન 13 આરોપીઓની ધરપકડ થઈ હતી અને ત્યારબાદ તપાસ આગળ વધતી રહી છે. તપાસનો મુખ્ય હેતુ માત્ર નકલી દારૂ બનાવનારાઓ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ કાચો માલ કોણે પૂરો પાડ્યો, મિથેનોલ ક્યાંથી આવ્યું અને તૈયાર માલ કયા વિસ્તારોમાં પહોંચાડવામાં આવ્યો તેની સંપૂર્ણ સપ્લાય ચેઇન શોધવાનો છે. પોલીસ તપાસમાં કથિત મુખ્ય સૂત્રધાર તરીકે કેટલાક નામ સામે આવ્યા છે અને મધ્યપ્રદેશ સાથેના કનેક્શનની પણ તપાસ થઈ રહી છે. એક તપાસ અહેવાલ અનુસાર, મિથેનોલ સહિતનો કાચો માલ અન્ય રાજ્યોમાંથી લાવવામાં આવ્યો હોવાની દિશામાં તપાસ ચાલી રહી છે.
પોલીસ કર્મચારીઓ સામે પણ કાર્યવાહી
ઘટનાની ગંભીરતા એટલી વધી કે તપાસ દરમિયાન પોલીસ તંત્રની કામગીરી સામે પણ સવાલો ઊભા થયા. વરતેજ પોલીસ સ્ટેશન સાથે જોડાયેલા પોલીસ કર્મચારીઓ સામે સસ્પેન્શન સહિતની વિભાગીય કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. અલગ-અલગ તબક્કે સસ્પેન્ડ થયેલા કર્મચારીઓની સંખ્યા પણ વધી હોવાનું રિપોર્ટ થયું હતું. હવે NHRCએ પણ રાજ્ય સરકાર પાસેથી આ કર્મચારીઓ સામે કરવામાં આવેલી વિભાગીય કાર્યવાહીનો સ્પષ્ટ હિસાબ માંગ્યો છે. એટલે તપાસનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ પણ રહેશે કે ગેરકાયદે દારૂનું નેટવર્ક લાંબા સમય સુધી કેવી રીતે કાર્યરત રહ્યું અને સ્થાનિક સ્તરે દેખરેખમાં ક્યાં ખામીઓ રહી.
પરિવારજનો માટે રાહત અને વળતરનો મુદ્દો પણ કેન્દ્રમાં
NHRCની નોટિસમાં મૃતકોના પરિવારજનો તથા બચી ગયેલા લોકોને આપવામાં આવેલી તબીબી સહાય, રાહત અને વળતર અંગે પણ વિગતો માગવામાં આવી છે. ગંભીર અસરગ્રસ્તોના પરિવાર માટે સારવારનો ખર્ચ, લાંબા ગાળાની આરોગ્યસંભાળ અને જીવનનિર્વાહ જેવા પ્રશ્નો હવે મહત્વના બન્યા છે. આયોગે રાજ્ય સરકાર પાસેથી માત્ર હાલની સ્થિતિનો રિપોર્ટ નહીં પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ન બને તે માટે કરવામાં આવતી વ્યવસ્થાની માહિતી પણ માંગી છે. ખાસ કરીને ગુજરાતની દારૂબંધીની નીતિના અમલને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે કયા લાંબા ગાળાના પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે તે અંગે પણ સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.
દારૂબંધી વચ્ચે નકલી દારૂનું મોટું પડકારરૂપ ચિત્ર
ગુજરાતમાં દારૂબંધી હોવા છતાં ભાવનગરની ઘટના ગેરકાયદે દારૂના ધંધાને લઈને ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. અહીં મુદ્દો માત્ર દારૂની ગેરકાયદે હેરફેરનો નથી; પરંતુ નકલી બ્રાન્ડિંગ, રસાયણોના ઉપયોગ, બોટલિંગ અને વિતરણ માટે સંગઠિત રીતે કામ કરતી ચેઇન હોવાની શક્યતા વધુ ચિંતાજનક છે.જો તપાસમાં બહાર આવેલા તમામ કડીઓ જોડાય છે, તો ભાવનગરની ઘટના એક સ્થાનિક કૌભાંડ કરતાં વિશાળ નેટવર્ક તરફ સંકેત કરી શકે છે. આ જ કારણસર તપાસ એજન્સીઓએ કાચા માલના સપ્લાયરથી લઈને અંતિમ ગ્રાહક સુધીની કડી શોધવી જરૂરી બની છે.
હવે નજર બે સપ્તાહના NHRC રિપોર્ટ પર
NHRCએ ગુજરાતના મુખ્ય સચિવ અને DGPને બે સપ્તાહનો સમય આપ્યો છે. આ રિપોર્ટમાં મૃત્યુઆંક અને સારવાર લઈ રહેલા લોકોની સ્થિતિથી લઈને પોલીસ તપાસ, આરોપીઓ સામેની કાર્યવાહી, મિથેનોલના સ્ત્રોતની તપાસ, સસ્પેન્ડ કરાયેલા પોલીસ કર્મચારીઓ સામેના પગલાં અને પીડિત પરિવારોને આપવામાં આવેલી સહાય જેવી બાબતોનો સમાવેશ થવાનો છે. ભાવનગરની આ દુર્ઘટનાએ એકસાથે ત્રણ મોરચે સરકાર માટે પડકાર ઊભો કર્યો છે—ગેરકાયદે દારૂના નેટવર્કને તોડી પાડવું, જવાબદાર તંત્રની ભૂમિકા નક્કી કરવી અને પીડિત પરિવારોને યોગ્ય સહાય પહોંચાડવી. NHRCની એન્ટ્રી બાદ હવે તપાસની પારદર્શિતા અને જવાબદારી પર પણ ખાસ નજર રહેશે.
13 જીવ ગુમાવનાર આ ઘટનામાં સૌથી મોટો સવાલ હવે એ છે કે ઝેરી મિથેનોલથી ભરેલી નકલી બોટલ ગ્રાહક સુધી પહોંચે તે પહેલાં દેખરેખના કેટલા તબક્કા નિષ્ફળ ગયા? તેનો જવાબ જ ભાવનગર કાંડની સાચી જવાબદારી નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
