ખાદ્ય ભેળસેળનો મોટો પર્દાફાશ
બજારમાં પહોંચે તે પહેલાં જ ઝડપાઈ કેમિકલ મિશ્રિત વરિયાળી
10 July 2026 Gujarat Updates Team: એશિયાના સૌથી મોટા મસાલા બજાર તરીકે ઓળખાતા ઊંઝા નજીકના ઉનાવા ગામમાં ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગે ભેળસેળ સામેની મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. રાજ્યના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA)ની ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડે મળેલી ચોક્કસ બાતમીના આધારે બે સ્થળોએ દરોડા પાડી અંદાજે 26 ટન કેમિકલથી રંગાયેલી વરિયાળી જપ્ત કરી છે. જપ્ત કરાયેલા જથ્થાની બજાર કિંમત આશરે ₹19.6 લાખ હોવાનું પ્રાથમિક અંદાજ છે. તપાસ દરમિયાન સામે આવ્યું કે વરિયાળીને વધુ તાજી, લીલીછમ અને આકર્ષક દેખાડવા માટે તેમાં અખાદ્ય કેમિકલ ડાઈનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. સમગ્ર મામલે કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે અને પ્રયોગશાળા રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન અધિકારીઓએ ઉનાવા સ્થિત બે અલગ-અલગ વ્યવસાયિક સ્થળોની તપાસ કરી હતી. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે સંચાલકો પાસે ફરજિયાત ફૂડ સેફ્ટી લાયસન્સ પણ ઉપલબ્ધ નહોતું. ખાદ્ય ઉત્પાદન અને પ્રક્રિયા માટે જરૂરી કાયદાકીય મંજૂરી વગર જ વેપાર ચાલી રહ્યો હોવાનો ખુલાસો થતાં વિભાગે સમગ્ર સ્ટોક સીલ કરી દીધો હતો.
ગ્રાહકોને આકર્ષવા ઝેરી રંગનો સહારો
ફૂડ સેફ્ટી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ કેટલાક વેપારીઓ ગુણવત્તામાં સામાન્ય અથવા જૂની વરિયાળીને બજારમાં પ્રીમિયમ ગુણવત્તાની હોવાનું દર્શાવવા માટે કૃત્રિમ લીલા રંગનો ઉપયોગ કરે છે. ગ્રાહકો સામાન્ય રીતે ચમકદાર અને લીલીછમ વરિયાળી વધુ સારી માનીને ખરીદી લેતા હોવાથી આ પ્રકારની ભેળસેળ દ્વારા ગેરકાયદેસર નફો મેળવવાનો પ્રયાસ થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે. પ્રાથમિક તપાસમાં મળેલા પુરાવા અનુસાર આ પ્રક્રિયામાં ઉપયોગમાં લેવાતો રંગ ખાદ્ય ઉપયોગ માટે માન્ય નથી.
ત્રણથી વધુ નમૂનાઓ લેબમાં મોકલાયા
દરોડા દરમિયાન અધિકારીઓએ વરિયાળીના કાયદેસર નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા છે. આ નમૂનાઓને રાજ્યની અધિકૃત પ્રયોગશાળામાં રાસાયણિક વિશ્લેષણ માટે મોકલવામાં આવ્યા છે. લેબોરેટરી રિપોર્ટમાં જો અખાદ્ય અથવા પ્રતિબંધિત રસાયણોની હાજરીની પુષ્ટિ થશે તો સંબંધિત સંચાલકો સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ સહિતની જોગવાઈઓ હેઠળ વધુ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
બિનલાયસન્સ ધંધાનો પણ ખુલાસો
તપાસમાં સામે આવ્યું કે સંબંધિત એકમો પાસે ફરજિયાત ફૂડ સેફ્ટી લાયસન્સ નહોતું. ખાદ્ય ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા, પેકિંગ અથવા વેચાણ માટે કાયદાકીય મંજૂરી જરૂરી હોવા છતાં નિયમોની અવગણના કરીને કામગીરી ચાલી રહી હતી. અધિકારીઓએ આ મુદ્દાને પણ ગંભીર ગણાવ્યો છે અને લાયસન્સ વગર વ્યવસાય ચલાવવાના ગુનાની પણ નોંધ લેવામાં આવી છે.
રાજ્ય સરકારનો કડક સંદેશ
રાજ્યના આરોગ્ય રાજ્યમંત્રી પ્રફુલ પાનશેરિયાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે લોકોના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનું સમાધાન સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. ભેળસેળ કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે અને આગામી દિવસોમાં રાજ્યભરમાં તપાસ અભિયાનને વધુ તેજ બનાવવામાં આવશે. સરકારની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ અંતર્ગત આવા કિસ્સાઓમાં કાયદેસર કાર્યવાહી ઝડપથી પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
ઊંઝા મસાલા વેપારનું મહત્વ
ઊંઝા દેશ-વિદેશમાં જીરુ, વરિયાળી, ઈસબગુલ અને અન્ય કૃષિ પેદાશોના વેપાર માટે જાણીતી કૃષિ બજાર છે. અહીંથી દેશના અનેક રાજ્યો ઉપરાંત વિદેશમાં પણ મસાલાની નિકાસ થાય છે. આવા વિસ્તારમાં ભેળસેળના કિસ્સા સામે આવતા સમગ્ર વેપાર ક્ષેત્રની વિશ્વસનીયતા પર પણ અસર પડી શકે છે. તેથી ગુણવત્તા જાળવવી વેપારીઓ અને નિયામક તંત્ર બંને માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
કેમિકલ મિશ્રિત વરિયાળી કેટલી જોખમી?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ખાદ્ય ઉપયોગ માટે મંજૂર ન હોય એવા ઔદ્યોગિક અથવા કૃત્રિમ રંગો શરીર માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આવા રસાયણો લાંબા ગાળે શરીરમાં ઝેરી તત્ત્વો એકત્રિત કરી શકે છે. તેના કારણે પેટમાં દુખાવો, ઉબકા, ઊલટી, એલર્જી, પાચનતંત્રની તકલીફ, ત્વચા સંબંધિત સમસ્યાઓ અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ગંભીર આરોગ્ય જોખમ પણ ઉભા થઈ શકે છે. સતત લાંબા સમય સુધી આવા રંગોનું સેવન વધુ નુકસાનકારક બની શકે છે.
ગ્રાહકો કેવી રીતે સાવચેત રહે?નિષ્ણાતો ગ્રાહકોને સલાહ આપે છે કે અત્યંત ચમકદાર, અસ્વાભાવિક રીતે લીલી અથવા એકસરખા રંગની વરિયાળી ખરીદતી વખતે સાવધાની રાખવી જોઈએ. જો હાથ પર ઘસવાથી રંગ છૂટતો હોય અથવા ભીની ટિશ્યૂ પર લીલો રંગ દેખાતો હોય તો તે શંકાસ્પદ હોઈ શકે છે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી વિશ્વસનીય બ્રાન્ડ, યોગ્ય પેકિંગ અને FSSAI નોંધણી ધરાવતા ઉત્પાદનોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
સતત વધી રહી છે ભેળસેળ સામે કાર્યવાહી
તાજેતરના સમયમાં ગુજરાત સહિત દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં ફૂડ સેફ્ટી વિભાગ દ્વારા ભેળસેળ સામે વિશેષ ઝુંબેશ ચલાવવામાં આવી રહી છે. મસાલા, મીઠાઈ, ખાદ્ય તેલ, દૂધ અને અન્ય દૈનિક ઉપયોગની વસ્તુઓમાં ગુણવત્તાની ચકાસણી માટે નિયમિત દરોડા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. અધિકારીઓનું માનવું છે કે આવા ઓપરેશનથી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પર અંકુશ આવશે અને ગ્રાહકોને સુરક્ષિત ખાદ્ય પદાર્થો ઉપલબ્ધ થશે.
તપાસનો આગામી તબક્કો
હાલમાં જપ્ત કરાયેલા જથ્થાને સીલ કરવામાં આવ્યો છે અને લેબોરેટરીના અંતિમ અહેવાલ બાદ કાયદાકીય કાર્યવાહી આગળ વધશે. જો નમૂનાઓમાં અખાદ્ય અથવા પ્રતિબંધિત રસાયણોની પુષ્ટિ થશે તો સંબંધિત સંચાલકો સામે વધુ કડક દંડાત્મક કાર્યવાહી, લાયસન્સ સંબંધિત ગુનાઓ અને અન્ય લાગુ પડતી જોગવાઈઓ હેઠળ કેસ આગળ ધપાવવામાં આવશે. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભેળસેળ દ્વારા લોકોના આરોગ્ય સાથે ચેડાં કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિને છોડવામાં આવશે નહીં.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
