ડેમોમાં ઐતિહાસિક પાણીની આવક

મેઘરાજાએ ભરી દીધી ગુજરાતની તરસ, હવે પૂરનો ખતરો વધ્યો

26 July 2026 Gujarat Updates Team : ગુજરાતમાં ચોમાસાએ જોરદાર વાપસી કરતાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ નોંધાયો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં રાજ્યના 204 તાલુકાઓમાં વરસાદ વરસ્યો છે, જેમાં કપરાડામાં સૌથી વધુ અંદાજે 6 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. સતત વરસી રહેલા વરસાદના કારણે રાજ્યના જળાશયો ઝડપથી ભરાઈ રહ્યા છે અને અનેક ડેમોમાંથી નિયંત્રિત રીતે પાણી છોડવાની ફરજ પડી રહી છે.

રાજ્યના જળસંપત્તિ વિભાગના તાજા આંકડા અનુસાર હાલમાં 14 ડેમો તેમની સંપૂર્ણ સંગ્રહ ક્ષમતા (100%) સુધી પહોંચી ગયા છે, જ્યારે 21 ડેમોને હાઈ એલર્ટ, 4 ડેમોને એલર્ટ અને 14 ડેમોને વોર્નિંગ કેટેગરીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. આ માહિતી ડેમ એલર્ટ ચાર્ટ અને વોટર રિસોર્સ વિભાગના ગેટ ઓપરેશન રિપોર્ટમાં પણ દર્શાવવામાં આવી છે.

સૌરાષ્ટ્રના મુખ્ય ડેમો થયા છલોછલ
સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં સતત વરસેલા વરસાદથી અનેક મહત્વપૂર્ણ ડેમોમાં પાણીની મોટી આવક થઈ છે. સુરેન્દ્રનગરનો ઢોળીધજા (Dholidhaja) ડેમ, મોરબીનો મચ્છુ-2 ડેમ અને ભાવનગરનો શેત્રુંજી ડેમ હવે 100 ટકા ભરાઈ ગયા છે. ભાવનગર શહેર માટે જીવનદાયી ગણાતો શેત્રુંજી ડેમ તેની 55.53 મીટરની સંપૂર્ણ જળસપાટી (FRL) સુધી પહોંચી ગયો છે. ડેમની કુલ ગ્રોસ સ્ટોરેજ ક્ષમતા 346.48 મિલિયન ક્યુબિક મીટર (MCM) છે. સતત વરસાદને કારણે ડેમમાંથી નિયંત્રિત રીતે પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે. વોટર રિસોર્સ વિભાગના ગેટ ઓપરેશન રિપોર્ટ મુજબ શેત્રુંજી ડેમના ગેટના સંચાલન અંગે અનેક એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. તે જ રીતે મોરબીનો મચ્છુ-2 ડેમ પણ 100 ટકા ભરાઈ જતાં નિયંત્રિત ડિસ્ચાર્જ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે.

રાજ્યના 14 ડેમો સંપૂર્ણ ભરાયા
રાજ્યમાં હાલમાં 100 ટકા ભરાયેલા મુખ્ય ડેમોમાં ધાતરવાડી, સુરજવાડી, ઢોળી, રોજકી, શેત્રુંજી, ફતેહગઢ, વણાકબોરી, મચ્છુ-2, ઝુઝ, કેલિયા, લાખીગામ, વાંસલ, દોસવાડા સહિતના ડેમોનો સમાવેશ થાય છે.

આ ઉપરાંત,

• રંગોળા – 99.65%
• ખોડિયાર – 96.84%
• બાલદેવા – 95.83%
• રાઈડી – 95.24%
• ખાંભડા – 94.10%
• ઘોડાધ્રોઈ – 93.75%
• ધાતરવાડી-2 – 93.72%

સપાટીએ પહોંચી ચૂક્યા છે.

21 ડેમ હાઈ એલર્ટ પર
જળસંપત્તિ વિભાગે 21 ડેમોને હાઈ એલર્ટ પર રાખ્યા છે. તેમાં ખાસ કરીને અમરેલી, ભાવનગર, મોરબી, નવસારી, સુરેન્દ્રનગર, ભરૂચ, તાપી સહિતના જિલ્લાઓના ડેમોનો સમાવેશ થાય છે. ડેમો ઝડપથી ભરાતા તંત્ર સતત પાણીની આવક, ડિસ્ચાર્જ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.

દક્ષિણ ગુજરાતમાં પણ સ્થિતિ ગંભીર
દક્ષિણ ગુજરાતમાં વરસાદનો સૌથી વધુ પ્રભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. વલસાડ જિલ્લાના દમણગંગા ડેમમાં ભારે પાણીની આવક બાદ મોટા પ્રમાણમાં પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે. વોટર રિસોર્સ વિભાગના ગેટ ઓપરેશન રિપોર્ટ મુજબ 25 જુલાઈએ ડેમમાં આશરે 84,662 ક્યુસેક પાણીની આવક સામે 79,435 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું હતું, તેમજ ભારે વરસાદને કારણે ગેટ વધુ ઊંચા કરવાની નોંધ પણ કરવામાં આવી છે. નવસારી જિલ્લાના ઝુઝ અને કેલિયા ડેમો પણ 100 ટકા ભરાઈ ગયા છે.

સરદાર સરોવર (નર્મદા) ડેમમાં જળસ્તરમાં વધારો
રાજ્યના સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળાશયોમાંનો એક સરદાર સરોવર (નર્મદા) ડેમ પણ સતત વધતી પાણીની આવકને કારણે ઝડપથી ભરાઈ રહ્યો છે. તાજેતરના ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર ડેમ હાલમાં તેની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના અંદાજે 69 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. તાજેતરના ભારે વરસાદ પહેલાં ડેમમાં કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના અંદાજે 64.9 ટકા પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ હતો. તે સમયે ડેમની જળસપાટી 126.59 મીટર નોંધાઈ હતી, જ્યારે ડેમની સંપૂર્ણ જળસપાટી (FRL) 138.68 મીટર છે. ભારે વરસાદને કારણે આગામી દિવસોમાં જળસ્તરમાં વધુ વધારો થવાની સંભાવના છે, જેના કારણે નર્મદા નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને તંત્ર દ્વારા સતર્ક રહેવા સૂચના આપવામાં આવી રહી છે.

ધરોઈ ડેમમાં નવી પાણીની આવક
ઉત્તર ગુજરાત માટે મહત્વપૂર્ણ ધરોઈ ડેમમાં પણ ઉપરવાસમાંથી સતત પાણી આવી રહ્યું છે. મહેસાણા જિલ્લાના સતલાસણા ખાતે આવેલા ધરોઈ ડેમમાં 1,528 ક્યુસેક પાણીની નવી આવક નોંધાઈ છે.હાલમાં ડેમની જળસપાટી 184.53 મીટર સુધી પહોંચી ગઈ છે જ્યારે કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના આશરે 46.45 ટકા પાણી ઉપલબ્ધ થયું છે. ઉત્તર ગુજરાત માટે આ સારા સમાચાર માનવામાં આવી રહ્યા છે કારણ કે પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે આગામી દિવસોમાં રાહત મળશે.

વરસાદે પાંચ દિવસમાં બદલ્યું ચિત્ર
થોડા દિવસ પહેલાં વરસાદની અછતનો સામનો કરી રહેલા ગુજરાતમાં છેલ્લા પાંચ દિવસમાં ભારે વરસાદથી સ્થિતિ સંપૂર્ણ બદલાઈ ગઈ છે. રાજ્યની ઋતુગત વરસાદની ટકાવારી ઝડપથી વધી છે અને જળાશયો ભરાવા લાગ્યા છે.

આગામી દિવસો માટે હવામાન વિભાગની ચેતવણી
હવામાન વિભાગે ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લાઓ માટે રેડ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે જ્યારે અમદાવાદ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદ, ગાજવીજ અને 41 થી 61 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. રાજ્યના વિવિધ ભાગોમાં ભારે વરસાદ ચાલુ રહેવાની સંભાવના હોવાથી સ્થાનિક તંત્રને સતર્ક રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

નદી કાંઠાના ગામોને સાવચેતી
ડેમોમાંથી નિયંત્રિત રીતે પાણી છોડવાના કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારો તથા નદી કિનારાના ગામોમાં રહેતા લોકોને સાવચેત રહેવા સૂચના આપવામાં આવી છે. સ્થાનિક પ્રશાસન સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે. જ્યાં જરૂર પડશે ત્યાં લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવાની તૈયારી પણ કરવામાં આવી છે.

ખેડૂતો માટે સારા સમાચાર, પરંતુ જોખમ પણ
રાજ્યમાં પડેલા વ્યાપક વરસાદથી ખેડૂતોમાં ખુશીનો માહોલ છે. ખરીફ પાક માટે પૂરતો ભેજ અને સિંચાઈ માટે પાણીની ઉપલબ્ધિ વધશે. બીજી તરફ સતત ભારે વરસાદ ચાલુ રહે તો પાણી ભરાવા, પાકને નુકસાન, રસ્તા બંધ થવા અને નદી-નાળાઓમાં પૂર જેવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.

હાલની સ્થિતિનો સાર

• છેલ્લા 24 કલાકમાં 204 તાલુકામાં વરસાદ
• કપરાડામાં સૌથી વધુ અંદાજે 6 ઇંચ વરસાદ
• 14 ડેમ 100% ભરાયા
• 21 ડેમ હાઈ એલર્ટ પર
• દમણગંગા, શેત્રુંજી, મચ્છુ-2 સહિત અનેક ડેમમાંથી નિયંત્રિત પાણી છોડાઈ રહ્યું છે
• ધરોઈ ડેમમાં નવી પાણીની આવક
• ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લાઓમાં રેડ એલર્ટ
• અમદાવાદ સહિત અનેક જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદ અને તેજ પવનની આગાહી

ચોમાસાના આગામી કેટલાક દિવસો ગુજરાત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. એક તરફ વરસાદે રાજ્યના જળાશયો ભર્યા છે અને પાણીની ચિંતા દૂર કરી છે, તો બીજી તરફ પૂર અને ડેમ ડિસ્ચાર્જને કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોએ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે. રાજ્ય સરકાર, જળસંપત્તિ વિભાગ અને સ્થાનિક પ્રશાસન સતત પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ પણ વાંચો :

ગુજરાત જળબંબાકાર !

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.