જાણો અયોધ્યામાં રામ મંદિર ટ્રસ્ટના નવી ટીમ વિષે
અયોધ્યામાં રામ મંદિર ટ્રસ્ટનું નવું અધ્યાય:
03 September 2026, Gujarat Updates Team: અયોધ્યાના શ્રીરામ જન્મભૂમિ મંદિર સાથે જોડાયેલી સંસ્થા શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટમાં હવે મોટું સંગઠનાત્મક પરિવર્તન આવ્યું છે. 2 સપ્ટેમ્બરે મળેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકોમાં નિવૃત્ત એર માર્શલ જિતેન્દ્ર મિશ્રાની પ્રથમ Chief Executive Officer (CEO) તરીકે પસંદગી કરવામાં આવી છે. તેમની સાથે ત્રણ નવા ટ્રસ્ટીઓની નિમણૂક, મહાસચિવ અને ખજાનચીની જવાબદારીમાં ફેરફાર તથા દાનની રોકડ ગણતરીમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા જેવા નિર્ણયો લેવાયા છે. આ ફેરફાર એવા સમયે થયો છે જ્યારે મંદિરની દાન વ્યવસ્થા અંગે થયેલા વિવાદે ટ્રસ્ટના વહીવટ, નાણાકીય પ્રક્રિયા અને જવાબદારી અંગે ચર્ચા તેજ કરી છે. એટલે જ નવી ટીમમાં લશ્કરી વહીવટ, કાયદો, શિક્ષણ, સામાજિક ક્ષેત્ર અને સંસ્થાકીય વ્યવસ્થાપનનો અલગ-અલગ અનુભવ ધરાવતા લોકોને સ્થાન મળ્યું છે.
પ્રથમ વખત CEOનું પદ, જીતેન્દ્ર મિશ્રાને મોટી જવાબદારી
રામ મંદિર ટ્રસ્ટની અત્યાર સુધીની કામગીરીમાં મહાસચિવ સહિતના પદાધિકારીઓ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતા હતા. હવે ટ્રસ્ટે એક અલગ CEO પદ ઊભું કરીને દૈનિક વહીવટ અને ઓપરેશનલ મેનેજમેન્ટ માટે સ્પષ્ટ જવાબદારીનું માળખું તૈયાર કર્યું છે.નિવૃત્ત એર માર્શલ જિતેન્દ્ર મિશ્રાની ત્રણ વર્ષના કાર્યકાળ માટે CEO તરીકે પસંદગી કરવામાં આવી હોવાનું Hindustan Timesના અહેવાલમાં જણાવાયું છે. મિશ્રા ભારતીય વાયુસેનામાં લગભગ ચાર દાયકાનો અનુભવ ધરાવે છે. તેઓ પશ્ચિમી હવાઈ કમાન્ડના વડા રહી ચૂક્યા છે અને ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પણ તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી હતી. તેમને સૈન્ય સેવાઓના ઉચ્ચ સન્માનોમાંથી Sarvottam Yudh Seva Medal સહિતના પુરસ્કારો મળ્યા હોવાનું India Todayએ અહેવાલ આપ્યો છે. લશ્કરમાં લાંબા સમય સુધી કમાન્ડ અને ઓપરેશનલ જવાબદારી સંભાળ્યા બાદ હવે તેમની સામે સંપૂર્ણપણે અલગ પ્રકારનું કાર્યક્ષેત્ર છે. પરંતુ મોટા સંગઠનનું સંચાલન, જોખમ વ્યવસ્થાપન, બહુવિધ ટીમો વચ્ચે સંકલન અને કડક પ્રક્રિયા અમલમાં મૂકવાનો અનુભવ નવી ભૂમિકામાં ઉપયોગી બની શકે છે.
કોણ છે જિતેન્દ્ર મિશ્રા?
જિતેન્દ્ર મિશ્રાની કારકિર્દી ભારતીય વાયુસેનામાં લાંબી અને વિવિધ જવાબદારીઓથી ભરેલી રહી છે. તેઓ ફાઇટર પાઇલટથી લઈને ઉચ્ચ કમાન્ડ સ્તર સુધી પહોંચ્યા હતા.તેમની કારકિર્દીનો એક મહત્વપૂર્ણ પાસો ઓપરેશનલ કમાન્ડ રહ્યો છે. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન તેમની ભૂમિકા અને પશ્ચિમી હવાઈ કમાન્ડના નેતૃત્વને કારણે તેમની પસંદગી ખાસ ચર્ચામાં આવી છે.2 સપ્ટેમ્બરની જાહેરાત બાદ તેમની પ્રતિક્રિયામાં તેમણે આ જવાબદારીને ભગવાન રામના આશીર્વાદ સાથે જોડીને સ્વીકારી હોવાનું અહેવાલોમાં આવ્યું છે. હવે તેમના માટે સૌથી મોટો પડકાર રહેશે કે સૈન્યમાં વિકસાવેલી શિસ્ત અને ઓપરેશનલ કાર્યપદ્ધતિને ધાર્મિક સંસ્થાની પરંપરા, ભાવિકોની અપેક્ષા અને ટ્રસ્ટની આંતરિક વ્યવસ્થા સાથે કેવી રીતે જોડવી.
5,585 અરજીઓમાંથી એક નામ સુધીની સફર
રામ મંદિર ટ્રસ્ટના CEO પદ માટે પસંદગીની પ્રક્રિયા પણ સામાન્ય ભરતી જેવી નહોતી. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર લગભગ 5,585 અરજીઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી. ત્રણ સભ્યોની પસંદગી સમિતિએ અરજીઓની ચકાસણી અને ઇન્ટરવ્યૂની પ્રક્રિયા હાથ ધરી હતી. ત્યારબાદ અંતિમ ભલામણ ટ્રસ્ટ સમક્ષ મૂકવામાં આવી. 6 જુલાઈએ આ પદ માટે ત્રણ સભ્યોની શોધ સમિતિ બનાવવામાં આવી હતી. તેમાં નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ પ્રમોદ કોહલી, નિવૃત્ત લેફ્ટનન્ટ જનરલ વિષ્ણુકાંત ચતુર્વેદી અને સુરેશ હાવરેનો સમાવેશ થતો હતો. આટલી મોટી સંખ્યામાં અરજીઓમાંથી અંતે મિશ્રાની પસંદગી થઈ તે દર્શાવે છે કે ટ્રસ્ટ આ પદને માત્ર ધાર્મિક સંસ્થાના વહીવટી હોદ્દા તરીકે નહીં પરંતુ વ્યાવસાયિક મેનેજમેન્ટની ભૂમિકા તરીકે જોવાનું શરૂ કરી રહ્યું છે.
ટ્રસ્ટમાં ત્રણ નવા ચહેરા
CEOની નિમણૂક સાથે ત્રણ નવા સભ્યોને ટ્રસ્ટ બોર્ડમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આ ત્રણ નામ છે—મહેશ ભાગચંદકા, મદન મોહન પાંડે અને ડૉ. નિર્મલા યાદવ. આ ત્રણેયની પૃષ્ઠભૂમિ અલગ છે. એક તરફ વ્યવસાય અને સમાજસેવાનો અનુભવ છે, બીજી તરફ લાંબી કાનૂની કારકિર્દી અને ત્રીજી તરફ શિક્ષણ તથા સંસ્થાકીય વહીવટનો અનુભવ છે.
મહેશ ભાગચંદકા: વ્યવસાય અને સામાજિક ક્ષેત્રનો અનુભવ
દિલ્હીના મહેશ ભાગચંદકા વ્યવસાયી અને સમાજસેવક તરીકે જાણીતા છે. તેઓ 68 વર્ષના છે અને રામ મંદિર સાથે જોડાયેલા વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં તેમની ભૂમિકા રહી છે. ભૂમિપૂજન અને પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કાર્યક્રમોમાં તેઓ મુખ્ય યજમાનોમાં સામેલ હતા. તેમને ટ્રસ્ટમાં નવા Treasurer એટલે કે ખજાનચી તરીકે પણ જવાબદારી આપવામાં આવી છે. આ નિયુક્તિ ખાસ મહત્વની છે કારણ કે મંદિર સાથે જોડાયેલા દાનનું પ્રમાણ અને નાણાકીય વ્યવહારનું કદ ઘણું મોટું છે. નવા ખજાનચી સામે નાણાકીય પ્રક્રિયાઓમાં પારદર્શિતા અને વિશ્વાસ જાળવવાની મોટી જવાબદારી રહેશે.
મદન મોહન પાંડે: રામજન્મભૂમિ કેસ સાથે લાંબો સંબંધ
અયોધ્યાના વરિષ્ઠ વકીલ મદન મોહન પાંડેને પણ ટ્રસ્ટમાં સ્થાન મળ્યું છે.74 વર્ષીય પાંડે રામજન્મભૂમિ સંબંધિત કાનૂની લડાઈ સાથે લાંબા સમયથી જોડાયેલા રહ્યા છે. તેઓ ઉત્તર પ્રદેશના ભૂતપૂર્વ Additional Advocate General રહી ચૂક્યા છે અને 1990થી 2019 દરમિયાન રામલલ્લા વિરાજપમાન તથા મહંત રામચંદ્ર પરમહંસ દાસ તરફથી હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસ લડ્યા હોવાનું જાણવા મળેલ છે. તેમની હાજરી ટ્રસ્ટને કાનૂની બાબતોમાં અનુભવી દૃષ્ટિકોણ આપી શકે છે. ખાસ કરીને મંદિર સંચાલન સાથે જોડાયેલા કરાર, સંપત્તિ, નિયમો અને કાનૂની પ્રશ્નોમાં તેમનો અનુભવ ઉપયોગી બની શકે છે.
ડૉ. નિર્મલા યાદવ: ટ્રસ્ટના ઈતિહાસમાં પ્રથમ મહિલા સભ્ય : નવી નિમણૂકોમાં સૌથી ચર્ચાસ્પદ નામ છે ડૉ. નિર્મલા યાદવનું.
શિકોહાબાદની નિવૃત્ત કોલેજ પ્રિન્સિપાલ ડૉ. યાદવને ટ્રસ્ટની પ્રથમ મહિલા સભ્ય તરીકે સ્થાન મળ્યું છે. તેઓ PhD ધરાવે છે અને 19 વર્ષ સુધી કોલેજના પ્રિન્સિપાલ તરીકે કામ કરી ચૂક્યા છે. ઉપરાંત 15 વર્ષ સુધી યુનિવર્સિટીની Executive Council સાથે પણ જોડાયેલા રહ્યા હતા. તેમની નિમણૂક માત્ર મહિલા પ્રતિનિધિત્વ પૂરતી મર્યાદિત નથી. શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં લાંબા સમય સુધી સંસ્થા ચલાવવાનો અનુભવ પણ ટ્રસ્ટ માટે મહત્વનો બની શકે છે. નવી રચનામાં કાયદો, વ્યવસાય, શિક્ષણ અને લશ્કરી વ્યવસ્થાપન જેવા અલગ ક્ષેત્રોના લોકો એકસાથે આવતાં હોવાથી ટ્રસ્ટની કામગીરીમાં વ્યાવસાયિક વૈવિધ્ય વધ્યું છે.
સ્વામી ગોવિંદ દેવ ગિરી હવે પૂર્ણકાલીન મહાસચિવ
ટ્રસ્ટની અંદર જવાબદારીઓનું પુનર્વિતરણ પણ થયું છે.સ્વામી ગોવિંદ દેવ ગિરીને હવે ટ્રસ્ટના પૂર્ણકાલીન મહાસચિવની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. તેઓ અગાઉ ખજાનચી તરીકેની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હતા. હવે Treasurerનું પદ મહેશ ભાગચંદકાને આપવામાં આવ્યું છે. છેલ્લા સમયગાળામાં ટ્રસ્ટના મહાસચિવ પદ સાથે જોડાયેલા ફેરફારો પણ ચર્ચામાં રહ્યા હતા. ચંપત રાયે પદ છોડ્યા બાદ કૃષ્ણ મોહને વચગાળાની જવાબદારી સંભાળી હતી. હવે ગોવિંદ દેવ ગિરીને પૂર્ણકાલીન જવાબદારી મળતાં સંગઠનાત્મક માળખું ફરી સ્પષ્ટ થયું છે.
સચિવ પદ પર જગદીશ આફલે
ટ્રસ્ટે જગદીશ આફલેને પ્રથમ સચિવ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. આ ઉપરાંત ચંપત રાય અને ડૉ. અનિલ મિશ્રાના રાજીનામા બાદ ખાલી પડેલી જવાબદારીઓનું પણ પુનર્ગઠન કરવામાં આવ્યું છે. આથી નવી વ્યવસ્થા માત્ર CEOની ભરતી સુધી સીમિત નથી. ટ્રસ્ટે એકસાથે અનેક સ્તરે સંગઠનાત્મક ફેરફાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
દાન વિવાદ બાદ પારદર્શિતા પર ભાર
આ સમગ્ર ફેરફારની પૃષ્ઠભૂમિમાં મંદિરની દાન વ્યવસ્થાને લઈને ઊભો થયેલો વિવાદ મહત્વનો છે.દાનપેટીઓ અને ચઢાવાની રકમની ગણતરીમાં કથિત અનિયમિતતાઓ અંગે તપાસ ચાલી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર આ કેસમાં આરોપીઓની ધરપકડ પણ થઈ છે અને ટ્રસ્ટે તપાસનો વિસ્તાર વધારવાના સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનું સ્વાગત કર્યું છે. પરંતુ આ વિવાદે ટ્રસ્ટને પોતાની આંતરિક વ્યવસ્થા વધુ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત ચોક્કસપણે બતાવી છે.
હવે દાનની ગણતરીમાં ટેક્નોલોજીનો પ્રવેશ
ટ્રસ્ટની બેઠકમાં રોકડ દાનની ગણતરીમાં માનવીય હસ્તક્ષેપ ઘટાડવા માટે ટેક્નોલોજી આધારિત સિસ્ટમ અંગે પણ ચર્ચા થઈ છે. India Today અનુસાર બે મોટી બેંકો અને IITs તરફથી મળેલા પ્રસ્તાવોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે. હેતુ એ છે કે રોકડ ગણતરી વધુ નિયંત્રિત, સુરક્ષિત અને ટેક્નોલોજી આધારિત બની શકે. આ દિશામાં અગાઉ CCTV અને બેંક અધિકારીની હાજરી જેવી વ્યવસ્થાઓ અંગે પણ અહેવાલો આવ્યા હતા. જો નવી ટેક્નોલોજી સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવે છે તો દાન સ્વીકારવાથી લઈને ગણતરી, રેકોર્ડિંગ અને ઓડિટ સુધીની પ્રક્રિયામાં વધુ ટ્રેસેબિલિટી આવી શકે છે.
₹1,882 કરોડનું ઉપલબ્ધ બેલેન્સ, ₹425 કરોડ બાંધકામ પર ખર્ચ
ટ્રસ્ટે નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના હિસાબોને પણ મંજૂરી આપી છે.અહેવાલ મુજબ આ સમયગાળામાં ટ્રસ્ટની વાર્ષિક આવક ₹237 કરોડ રહી હતી, જ્યારે સામાન્ય ખર્ચ આશરે ₹91 કરોડ થયો હતો. બાંધકામ સંબંધિત capital expenditure તરીકે ₹425 કરોડ ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. 31 માર્ચ 2026 સુધી ટ્રસ્ટ પાસે કુલ ઉપલબ્ધ બેલેન્સ આશરે ₹1,882 કરોડ હતું.
CEO સામે કયા પડકારો?
જિતેન્દ્ર મિશ્રા માટે નવી જવાબદારીનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ રહેશે કે રામ મંદિરના આધ્યાત્મિક વાતાવરણ સાથે આધુનિક સંસ્થાકીય મેનેજમેન્ટનું સંતુલન કેવી રીતે બનાવવું.આગળના તબક્કામાં તેમને અનેક મોરચે કામ કરવાનું રહેશે:
મંદિર પરિસરની દૈનિક કામગીરીનું સંકલન
મોટી સંખ્યામાં આવતા ભાવિકોની વ્યવસ્થા
સુરક્ષા અને ભીડ નિયંત્રણ
વિવિધ વિભાગો વચ્ચે ઝડપી નિર્ણય પ્રક્રિયા
દાન અને નાણાકીય વ્યવસ્થામાં નિયંત્રણ
ટેક્નોલોજી આધારિત કામગીરી
મંદિર અને આસપાસની વિસ્તૃત સુવિધાઓનું સંચાલન
લાંબા ગાળાની વિકાસ યોજનાઓનું અમલીકરણ
રામ મંદિર આજે રાષ્ટ્રીય અને વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત મહત્વનું ધાર્મિક કેન્દ્ર બની ગયું છે. અહીં આવનારા ભાવિકોની સંખ્યા અને અપેક્ષાઓ બંને વધી રહી છે. તેથી ભવિષ્યમાં ટ્રસ્ટને એક મોટા આધ્યાત્મિક-સાંસ્કૃતિક સંકુલની જેમ સંચાલિત કરવાની જરૂરિયાત વધુ સ્પષ્ટ બની શકે છે.
નવી ટીમનો અર્થ શું?
આ નિમણૂકોને જો એકસાથે જોવામાં આવે તો ટ્રસ્ટે વિવિધ પ્રકારની કુશળતા એક જ માળખામાં લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
જિતેન્દ્ર મિશ્રા પાસે લશ્કરી કમાન્ડ અને ઓપરેશનલ મેનેજમેન્ટનો અનુભવ છે.
મદન મોહન પાંડે પાસે દાયકાઓનો કાનૂની અનુભવ છે.
નિર્મલા યાદવ શિક્ષણ અને સંસ્થાકીય વહીવટમાંથી આવે છે.
મહેશ ભાગચંદકા વ્યવસાય, સમાજસેવા અને ધાર્મિક-સામાજિક ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે.
અને સ્વામી ગોવિંદ દેવ ગિરી ટ્રસ્ટની ધાર્મિક તથા સંગઠનાત્મક કામગીરીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ધરાવે છે.
આ સંયોજન આગામી સમયમાં ટ્રસ્ટના કામકાજની દિશા નક્કી કરી શકે છે.
અયોધ્યામાં હવે ‘મંદિર નિર્માણ’થી ‘સંસ્થાકીય સંચાલન’ તરફ સફર
રામ મંદિર નિર્માણની ઐતિહાસિક પ્રક્રિયા હવે આગળના તબક્કામાં પ્રવેશી રહી છે. મંદિરનું સંચાલન, ભાવિક સુવિધા, નાણાકીય પારદર્શિતા, ટેક્નોલોજી, કર્મચારી વ્યવસ્થા અને લાંબા ગાળાના આયોજન જેવા મુદ્દા હવે કેન્દ્રસ્થાને છે.પ્રથમ CEOની નિમણૂક આ પરિવર્તનનું સૌથી સ્પષ્ટ સંકેત છે.
લશ્કરી પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા અધિકારીને આ જવાબદારી આપવાનો નિર્ણય એક સંદેશ પણ આપે છે—મોટા પાયે ચાલતી ધાર્મિક સંસ્થાના રોજિંદા વહીવટમાં હવે પ્રક્રિયા, જવાબદારી, સંકલન અને કાર્યક્ષમતાને વધુ મહત્વ આપવાની દિશા છે.
આગામી મહિનાઓમાં મિશ્રાની કામગીરી, નવી ટ્રસ્ટી ટીમના નિર્ણયો અને દાન વ્યવસ્થામાં ટેક્નોલોજીનો વાસ્તવિક અમલ કેટલો અસરકારક બને છે તે સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચનાર બાબતો રહેશે. અયોધ્યામાં રામ મંદિરની કહાની હવે માત્ર ભવ્ય મંદિરની નહીં, પરંતુ તેને સંચાલિત કરતી વિશાળ સંસ્થાની કહાની પણ બની રહી છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
