આજથી અધિક માસ શરુ: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા

અધિક માસ: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા, રાશિ પર અસર અને કરવાનું માર્ગદર્શન

17 May 2026 Gujarat Updates Team: આ માસમાં કરેલા ઉપવાસ, યજ્ઞ, દાન, પાઠ અને ભજનના ફળ સામાન્ય માસ કરતા ખૂબ વધારે છે. વર્ષમાં એકવાર આવતા અધિક માસ (પુરુષોત્તમ માસ / માળા માસ) ધાર્મિક કાર્યો માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ માસમાં લગ્ન ટાળવું અને પૂજા, યજ્ઞ, વ્રત અને દાનમાં વિશેષ શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત થાય છે. હિન્દૂ પંચાંગ પ્રમાણે, અઢી માસ એટલે “અધિક માસ” અથવા “પુરુષોત્તમ માસ” એવો મહિનો, જે આર્થિક અને આધ્યાત્મિક રીતે અત્યંત મહત્વ ધરાવે છે. સામાન્ય રીતે, એક વર્ષમાં 12 માસ હોય છે, પરંતુ કેટલાક વર્ષોમાં આ 12 માસ પૂરાં ન થાય અને એક વધારાનો માસ ઉમેરવામાં આવે છે. આ માસનું ઉદ્ભવ સૂર્ય અને ચંદ્રના ગતિચક્રના અસંગમ પરથી થાય છે. અધિક માસમાં કોઈ સૂર્ય અસ્થિતિ (સૂર્ય રાશિ પરિવર્તન) નથી થતી, એટલે કે સૂર્ય પોતાના રાશિમાં સ્થિર રહે છે,Adhik Maas એટલે “અતિરેક ચંદ્ર માસ,” જેમાં સૂર્ય પોતાની રાશિ બદલતો નથી, તેથી એ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. અને તે સમય દરમિયાન ચંદ્રનો મહિનો પૂર્ણ થાય છે. આ કારણથી, આ માસને “અધિક” કહેવાય છે.

પુરુષોત્તમ માસ: સૌથી સામાન્ય ધાર્મિક નામ, જે મહાન આધ્યાત્મિક મહત્વ આપવા માટે ભગવાન વિષ્ણુ દ્વારા આ મહિનાને આપવામાં આવ્યું.
માળા માસ (અથવા માલિમ્મુછા): આ મહિને અપવિત્ર અથવા અતિરિક્ત મહિનો ગણવામાં આવે છે, જે ઐતિહાસિક રીતે લગ્ન જેવા શુભ જીવન ઘટનાઓ માટે અશુભ માનવામાં આવતો.
ધોંડીચા મહિનો: મહારાષ્ટ્રમાં પ્રચલિત નામ. ભેટ આપવાની પરંપરાઓ સાથે સંકળાયેલ છે

અધિક માસ 2026 (ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર)
શરૂઆત (Start): 17 મે 2026
અંત (End):14 જૂન 2026
અધિક માસ અમાવાસ્ય (મહત્વપૂર્ણ દિવસ) 31 મે 2026

આ તારીખો ગુજરાતી પંચાંગ (Amanta system) અનુસાર છે, જ્યાં માસ શુક્લ પક્ષથી શરૂ થાય છે.

પરંપરા મુજબ, અધિક માસ દરમિયાન લગ્ન કરવું અપ્રિય માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મંગલકાર્યો, લગ્ન અને અન્ય શુભ જીવન પ્રસંગો માટે આ સમય ટાળવો શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. ધર્મશાસ્ત્રોમાં માન્યતા છે કે આ સમયના લગ્નમાં વિઘ્ન અને વિલંબ આવી શકે છે. જ્યારે, પૂજા, યજ્ઞ, વ્રત અને દાન જેવા ધાર્મિક કાર્યો માટે આ માસ ખૂબ શુભ માનવામાં આવે છે. વિષ્ણુભક્તો માટે આ માસમાં વ્રત ધારણ કરવાથી, યજ્ઞ અને ભક્તિ કાર્યો કરવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. સંસ્કૃતિના આ દ્રષ્ટિકોણથી, અધિક માસ વ્રત, યજ્ઞ અને ધાર્મિક કાર્યો માટે શ્રેષ્ઠ સમય ગણાય છે, જ્યારે લગ્ન જેવી સામાજિક અને વૈવાહિક ઘટનાઓ માટે ટાળવું શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

અધિક માસનું મહત્વ
અધિક માસના સમયને હિન્દૂ ધર્મમાં અત્યંત પાવન માનવામાં આવે છે. આ માસમાં કરેલા પવિત્ર કાર્ય, યજ્ઞ, દાન અને ઉપવાસને સામાન્ય માસ કરતા ખૂબ જ વધુ ફળ મળતું હોય છે.

1. આત્મિક શાંતિ – અધિક માસ મન અને આત્માને શુદ્ધ કરે છે.
2. ધાર્મિક લાભ – સાધુ, યજ્ઞ, અને પાઠ વાંચવાથી પાપ ધોઈ જાય છે.
3. આર્થિક લાભ – ચેરિટી (દાન) અને ગૃહકામો કાર્યમાં લાભ મળે છે.
4. વ્યક્તિત્વ વિકાસ – જાગૃત ભાવનાથી કરેલા ક્રમો શાંતિ અને સ્નેહ વધારવામાં મદદ કરે છે.

અન્ય માસ કરતાં, આ સમય ધાર્મિક કર્મો માટે અનુકૂળ માનવામાં આવે છે. હિન્દૂ ધર્મમાં આવા વર્ષોને ‘મહાપાવન’ ગણવામાં આવે છે.

અધિક માસ દરમિયાન કરવાતા શ્રેષ્ઠ ધાર્મિક કાર્યો:

વ્રત
શ્રી વિષ્ણુ વ્રત: આ વ્રતનું પાલન કરવાથી ઘર-કુટુંબમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ મળે છે.
ગોપીજન / પુરૂષોત્તમ વ્રત: વિશેષ ભક્તિ અને આરોગ્ય લાભ માટે.
કૃષ્ણ વ્રત: ભક્તિમાં વધારો અને મનની શાંતિ માટે શુભ.

પૂજા
વિષ્ણુ / વિટ્ટલ પૂજા: ઘરના જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સુખસમૃદ્ધિ લાવે છે.
ધન વૃક્ષ પૂજા / ગણપતિ વિધિ: ધન-સંપત્તિ અને કુટુંબ કલ્યાણ માટે લાભદાયક.

યજ્ઞ અને હવન
પુરુષોત્તમ યજ્ઞ: આ યજ્ઞનો પૂરો શ્રદ્ધાપૂર્વક પાલન કરવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
ત્રિપુરારી હવન: કુટુંબમાં સુખ-શાંતિ અને આરોગ્ય માટે લાભદાયક.
દૈનિક હવન / સૂક્ષ્મ યજ્ઞ: રોજના વિષ્ણુભક્તિ વધારવા માટે શ્રેષ્ઠ.

દાન
ધાર્મિક દાન: ગરીબ, અનાથ, યજ્ઞગ્રંથ, અન્નદાનનું દાન અતિ શુભ.
વિશેષ દાન: વસ્ત્ર, અન્ન અને ધનનો દાન પુણ્યમાં વધાર કરે છે.

અધિક માસમાં ભક્તિ, વ્રત, યજ્ઞ અને દાનને વધુ મહત્વ આપવું જોઈએ, જ્યારે લગ્ન જેવા સામાજિક પ્રસંગ ટાળવા શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

અધિક માસમાં શું કરવું :અધિક માસમાં કરવાનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. ધર્મ અને ધાર્મિક ત્યાગ. અહીં કેટલાક મુખ્ય માર્ગદર્શન છે:

1. ઉપવાસ અને પીઠુ પવિત્રતા: અધિક માસમાં રોજનું ઉપવાસ કરવું શુભ છે. એક દિવસ, ત્રણ દિવસ અથવા સાત દિવસના ઉપવાસથી મનને શાંતિ મળે છે.
2. ધર્મગ્રંથ વાંચન: *ભાગવત ગીતા અને શ્રીમદ્ ભાગવતામ્ વાંચવા માટે અનુકૂળ સમય છે. સ્તુતિ, ભજન અને કીર્તન પણ અધિક માસમાં વધુ ફળ આપે છે.
3. દાન : ગરીબોને અન્ન , કપડાં, શરદીના મોજા, દવા વગેરે દાન આપવું. દાન કરવાથી માનસિક શાંતિ અને શુભતા વધે છે.
4. પવિત્ર યજ્ઞ અને હવન: ઘરમાં યજ્ઞ કે હવન કરવાથી ધન, આરોગ્ય અને મન શાંતિ મળે છે. અગ્નિ પૂજન, ઘર સ્વચ્છતા, અને કણિકાપૂજાથી ધર્મિક લાભ થાય છે.
5. અંતિમ રોજ મંત્રોચ્ચાર: દરેક અંતિમ દિવસે નમો નારાયણ, ગણેશ, અને વ્રત મંત્રોચ્ચાર કરવું શુભ છે. પવિત્ર નદીમાં તર્પણ અથવા પિતૃ વ્રત કરવું પણ લાભદાયી છે.

વૃષભ (Taurus): આરોગ્ય અને માનસિક શાંતિ વધારે છે. ઘરમાં સુખ-શાંતિ વધે છે.

મિથુન (Gemini): ધર્મ અને પાઠ વાંચનના કાર્યમાં સફળતા. સંબંધોમાં સહકાર વધે છે.

કર્ક (Cancer): કુટુંબમાં સુખ અને શાંતિ. આધ્યાત્મિક યાત્રા માટે અનુકૂળ સમય.

સિંહ (Leo): વ્યવસાયમાં લાભ. ધાર્મિક ક્રિયાઓનું વિશેષ ફળ મળે છે.

કન્યા (Virgo): શારીરિક આરોગ્યમાં સુધારો. જ્ઞાન અને અભ્યાસમાં વૃદ્ધિ.

તુલા (Libra): સંસારમાં સમાધાન અને સમજૂતી. આત્મ-વિશ્વાસ અને મનોબળ વધે છે.

વૃશ્ચિક (Scorpio): વ્યવસાયમાં સફળતા અને નાણાકીય લાભ. ગેર-ફાયદાકારક કાર્યો ટાળવામાં મદદ.

ધનુ (Sagittarius): યાત્રા અને શાંતિમય જીવન માટે અનુકૂળ. અધ્યાત્મિક કાર્યમાં લાભ મળે છે.

મકર (Capricorn): આરોગ્ય અને પરિવાર સુખમાં વૃદ્ધિ. નવું કામ શરૂ કરવા માટે શુભ સમય.

કુંભ (Aquarius): ઘરમાં શાંતિ અને ધર્મિક લાભ. વ્યવસાય અને નાણાં સંબંધિત કાર્યો માટે અનુકૂળ.

મીન (Pisces): આધ્યાત્મિક યાત્રા અને પાઠ વાંચન માટે શ્રેષ્ઠ સમય. માનસિક શાંતિ અને સકારાત્મક ઉર્જા મળે છે.

અધિક માસ દરમિયાન ટિપ્સ અને સાવચેતી

અતિશયતા ટાળો , પુજા ઉપવાસ અને યજ્ઞને સરળ અને નિયમિત રીતે કરો.
અતિશય ખર્ચ ટાળો, દાન, ચેરિટી અને યજ્ઞ માટે જરૂરિયાત મુજબ ખર્ચ કરો.
આંતરિક શાંતિ પર ધ્યાન આપો , આધ્યાત્મિક ધ્યાન અને ભજન શ્રેષ્ઠ ફળ આપે છે.
સહજ ક્રમ રાખો , દરરોજના નિયમિત કરમોમાં સુધારો કરો.

અધિક માસ હિન્દૂ ધર્મમાં એક અનોખો પવિત્ર સમય છે. આ માસમાં કરેલા ઉપવાસ, યજ્ઞ, દાન, પાઠ અને ભજનના ફળ સામાન્ય માસ કરતા ખૂબ વધારે છે. રાશિ પ્રમાણે પ્રભાવ પણ જુદો પડે છે, અને આ માસ આત્મિક, આધ્યાત્મિક અને સામાજિક લાભ માટે ઉત્તમ સમય ગણાય છે.અધિક માસની શ્રદ્ધા સાથે મનમાં શાંતિ, કુટુંબમાં સુખ, અને જીવનમાં સકારાત્મકતા લાવી શકાય છે. આ મહિનામાં થનારા દરેક કર્મો ધર્મ-અનુરૂપ હોવા જોઈએ, જેથી આધ્યાત્મિક અને પારિવારિક લાભ સમાન પ્રાપ્ત થાય.

સમગ્ર ટિપ્સ સંક્ષિપ્તમાં:

• ઉપવાસ અને ભોજનનું પવિત્ર આયોજન.
• યજ્ઞ અને હવન દ્વારા ઘરની શુદ્ધતા.
• દાન અને ચેરિટી દ્વારા ધર્મિક લાભ.
• રાશિ અનુસાર ધ્યાન અને અભ્યાસ.
• અંતિમ દિવસે પિતૃ તર્પણ અથવા નદીમાં પૂજા.

અસ્વીકૃતિ (Disclaimer): આ લેખમાં આપવામાં આવેલ માહિતી સાંપ્રત પંચાંગ, ઋષિ-સૂત્રો અને હિન્દૂ પરંપરા પર આધારિત છે. લેખમાં આપવામાં આવેલ તથ્યો સામાન્ય જ્ઞાન માટે છે અને વ્યક્તિગત ધાર્મિક, આયુષ્ય કે નાણાકીય નિર્ણય માટે ગાઇડ તરીકે લેવાય નહીં. અધિક માસ સાથે સંબંધિત કોઈ પણ વ્રત, ઉપવાસ, યજ્ઞ અથવા ધાર્મિક ક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા કૃપા કરીને કુશળ પૂજારી, જ્યોતિષી અથવા ધાર્મિક તજજ્ઞની સલાહ લો. લેખક અથવા પ્રકાશક કોઈ પણ પ્રકારની જવાબદારી સ્વીકારતા નથી.