અમદાવાદમાં ‘રોજગાર બચાવો’ આંદોલન

અમદાવાદમાં રિક્ષાચાલકોનો ચાર દિવસનો વિરોધ

07 Sepetember 2026 Gujarat Updates Team : ઓનલાઈન કેબ સર્વિસમાં મળતા ઓછા વળતર, ભાડાની વ્યવસ્થા, CNGના વધતા ખર્ચ અને ખાનગી વાહનોના કથિત ગેરકાયદે કોમર્શિયલ ઉપયોગ જેવા મુદ્દાઓને લઈને અમદાવાદમાં રિક્ષા અને ટેક્સીચાલકોનું આંદોલન હવે રસ્તા પર દેખાઈ રહ્યું છે. 7 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થયેલી ચાર દિવસીય હડતાળના પ્રથમ જ દિવસે શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થાને અસર જોવા મળી હતી. રિક્ષા અને કેબ પર રોજિંદી અવરજવર માટે આધાર રાખતા મુસાફરોને વૈકલ્પિક વાહન શોધવા માટે ભારે દોડધામ કરવી પડી હતી.

રિક્ષા-ટેક્સી સંગઠનોએ 7થી 10 સપ્ટેમ્બર સુધી ‘રોજગાર બચાવો આંદોલન’ હેઠળ સેવા બંધ રાખવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. વિવિધ સંગઠનો દ્વારા અમદાવાદમાં અંદાજે બે લાખ જેટલા રિક્ષા-ટેક્સી ચાલકો હડતાળમાં જોડાય તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ આંકડો યુનિયનોનો અંદાજ છે અને સત્તાવાર RTO આંકડો નથી. હડતાળમાં આશરે 12 જેટલા રિક્ષા તથા ટેક્સી સંગઠનો જોડાયા હોવાના અહેવાલો છે.

બસ સ્ટેન્ડથી રેલવે સ્ટેશન સુધી મુસાફરોની કસોટી
હડતાળની અસર સૌથી વધુ એવા સ્થળોએ અનુભવી રહી છે જ્યાં રોજ હજારો લોકો રિક્ષા અને કેબનો ઉપયોગ કરે છે. રાણીપ એસટી બસ સ્ટેન્ડ, સાબરમતી રેલવે સ્ટેશન અને અન્ય પરિવહન કેન્દ્રો તરફ જતા મુસાફરો માટે છેલ્લાં અંતરની મુસાફરી મુશ્કેલ બની છે. કેટલાક સ્થળોએ હડતાળના સમર્થનમાં ઉતરેલા રિક્ષાચાલકોએ રસ્તા પર ચાલતી અન્ય રિક્ષાઓને રોકી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. કેટલીક ઘટનાઓમાં વાહનમાં બેઠેલા મુસાફરોને નીચે ઉતારવામાં આવ્યા હોવાની ફરિયાદો પણ સામે આવી છે. પરિણામે બહારગામથી આવેલા મુસાફરોને સામાન સાથે રસ્તા પર રાહ જોવાની ફરજ પડી હતી.અજાણ્યા શહેરમાં બસ સ્ટેન્ડ કે રેલવે સ્ટેશનથી પોતાના ગંતવ્ય સુધી પહોંચવા માટે રિક્ષા અથવા કેબ ઉપલબ્ધ ન થતાં કેટલાક મુસાફરો લાંબા સમય સુધી રાહ જોતા જોવા મળ્યા હતા.

આવી સ્થિતિમાં હડતાળનો મુદ્દો માત્ર રિક્ષાચાલકોના રોજગાર સુધી સીમિત રહ્યો નથી; સામાન્ય નાગરિકની અવરજવર અને જાહેર પરિવહનની ઉપલબ્ધતા પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે.

‘હડતાળમાં જોડાવું કે રોજનું કમાવું?’ ચાલકોમાં જ મતભેદ
હડતાળના પ્રથમ દિવસે તમામ રિક્ષાચાલકો રસ્તાથી દૂર રહ્યા હોય એવું ચિત્ર જોવા મળ્યું નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં શટલ રિક્ષા અને અન્ય વાહનો સામાન્ય રીતે દોડતા જોવા મળ્યા હતા. આને લઈને હડતાળના સમર્થક અને વિરોધી ચાલકો વચ્ચે ઘર્ષણની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ હતી. ઇસ્કોન ચાર રસ્તા વિસ્તારમાં આવી જ એક ઘટનાએ ખાસ ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. હડતાળમાં જોડાયેલા ચાલકોએ સેવા ચાલુ રાખનારા એક રિક્ષાચાલકને અટકાવ્યો હતો. ત્યારબાદ બંને પક્ષ વચ્ચે ઉગ્ર બોલાચાલી થઈ હતી. રિક્ષાચાલકે પોતાની મુશ્કેલી વ્યક્ત કરતાં રોજની કમાણી બંધ રાખવી તેના માટે કેટલું મુશ્કેલ છે તે અંગે નારાજગી દર્શાવી હતી. આ ઘટના હડતાળની પાછળ રહેલા એક મહત્વના સામાજિક-આર્થિક પાસાને સામે લાવે છે—એક તરફ લાંબા ગાળાના હિત માટે સંગઠિત વિરોધ અને બીજી તરફ રોજ કમાઈને રોજ ઘર ચલાવતા ડ્રાઇવરોની તાત્કાલિક જરૂરિયાત.

ઓનલાઈન એપ્સ સામે મુખ્ય રોષ
યુનિયનોના જણાવ્યા પ્રમાણે તેમનો મુખ્ય વિરોધ ઓનલાઈન રાઈડ-હેલિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા આપવામાં આવતા ભાડા અને ડ્રાઇવરોને મળતા વળતર સામે છે. સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે ઇંધણ, જાળવણી, વાહન લોન અને પરિવારના ખર્ચમાં વધારો થયો હોવા છતાં એપ આધારિત બુકિંગમાં મળતી કમાણી પૂરતી રહેતી નથી. Ola, Uber, Rapido અને Bharat Taxi જેવી એપ આધારિત સેવાઓ અંગે રિક્ષા-ટેક્સી સંગઠનો દ્વારા વાંધા ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે ગ્રાહક પાસેથી વસૂલાત અને ડ્રાઇવરને મળતા વળતર વચ્ચેનું માળખું વધુ પારદર્શક હોવું જોઈએ. કેટલાક અહેવાલોમાં યુનિયનો દ્વારા એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલીક એપ આધારિત રાઇડમાં ડ્રાઇવરોને કિલોમીટર દીઠ મળતી રકમ એટલી ઓછી હોય છે કે વાહનનો ખર્ચ કાઢ્યા બાદ હાથમાં રહેતી આવક અત્યંત મર્યાદિત રહે છે. CNGના વધેલા ખર્ચને કારણે આ સમસ્યા વધુ ગંભીર બની હોવાનો દાવો સંગઠનો કરે છે.

ટેક્સી માટે લઘુત્તમ ભાડાની માંગ
રિક્ષા કરતાં અલગ રીતે ટેક્સીચાલકોનો પણ મુખ્ય મુદ્દો ભાડા સાથે જોડાયેલો છે. સંગઠનોની માંગ છે કે ટેક્સી માટે સ્પષ્ટ અને વ્યવહારુ લઘુત્તમ ભાડું નક્કી કરવામાં આવે, જેથી એપ કંપનીઓ અથવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા અત્યંત ઓછા ભાડે રાઇડ ઉપલબ્ધ કરાવવાની સ્થિતિમાં ડ્રાઇવરો પર સીધી અસર ન પડે.ચાલકોનું કહેવું છે કે શહેરમાં ટ્રાફિક, ઇંધણ, વાહન જાળવણી અને સમયનો ખર્ચ વધ્યો છે. તેથી જૂની અથવા અપૂરતી ભાડા પદ્ધતિમાં કામ કરવું તેમના માટે આર્થિક રીતે મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.

સફેદ નંબર પ્લેટવાળા ખાનગી વાહનો પણ નિશાન પર
હડતાળ પાછળનું બીજું મોટું કારણ ખાનગી નંબર પ્લેટ ધરાવતા વાહનો દ્વારા પેસેન્જર સેવા ચલાવવાનો મુદ્દો છે. રિક્ષા અને ટેક્સી સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે કોમર્શિયલ પરમિટ વિના કેટલાક ખાનગી વાહનો એપ મારફતે મુસાફરો લઈ જઈ રહ્યા છે.યુનિયનોનું કહેવું છે કે નિયમિત રીતે પરમિટ, ટેક્સ અને અન્ય જરૂરી પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરતા રિક્ષા-ટેક્સીચાલકો માટે આવી સ્પર્ધા અસમાન છે. સંગઠનોએ આવા વાહનો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માગણી કરી છે. ખાનગી બે-વ્હીલર દ્વારા પેસેન્જર સર્વિસ ચલાવવાના મુદ્દે પણ તેમણે સરકાર અને RTOની કામગીરી સામે સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

બહારના રાજ્યોના વાહનો અંગે પણ ફરિયાદ
રિક્ષા સંગઠનોનો એક આરોપ એવો પણ છે કે ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાંથી આવતા કેટલાક વાહનો અમદાવાદમાં નિયમિત રીતે પેસેન્જર સેવા આપતા હોવાનો પ્રશ્ન છે.તેમનો દાવો છે કે બહારથી આવતા વાહનો સ્થાનિક નિયમોનું યોગ્ય પાલન કર્યા વિના શહેરમાં બુકિંગ આધારિત સેવા ચલાવે તો સ્થાનિક પરમિટ ધરાવતા ડ્રાઇવરોના વ્યવસાય પર અસર પડે છે. યુનિયનો ઇચ્છે છે કે આવા વાહનોની ચકાસણી કરવામાં આવે અને નિયમભંગ જણાય તો કાર્યવાહી કરવામાં આવે. સાથે કેબ કંપનીઓ દ્વારા બહારના વાહનોને મળતા કથિત પ્રોત્સાહનો અંગે પણ તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

સ્કૂલવર્ધી માટે રાહત
હડતાળ વચ્ચે વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે એક મહત્વની રાહત એ છે કે સ્કૂલવર્ધી એસોસિએશન આ આંદોલનમાં જોડાયું નથી. એટલે સ્કૂલ પરિવહન સેવા હડતાળથી અલગ રાખવામાં આવી છે. આ બાબત ખાસ કરીને વાલીઓ માટે રાહતરૂપ છે, કારણ કે સતત ચાર દિવસ સુધી વિદ્યાર્થીઓની અવરજવર પર અસર થવાની ચિંતા હતી. આ નિર્ણયથી હડતાળની વ્યાપક અસર છતાં શાળા સંબંધિત પરિવહન વ્યવસ્થા ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.

બે યુનિયન હડતાળથી દૂર
અમદાવાદના તમામ રિક્ષાચાલકો એક જ મંચ પર છે એવું પણ નથી. કેટલાક રિક્ષા સંગઠનોએ આ હડતાળથી પોતાને અલગ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.આ સંગઠનો રસ્તા પર હડતાળ કરવાને બદલે RTO અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સમક્ષ રજૂઆત કરવાનો માર્ગ અપનાવી રહ્યા છે. ખાસ કરીને સફેદ નંબર પ્લેટના વાહનોના ગેરકાયદે કોમર્શિયલ ઉપયોગ સામે કાર્યવાહી અને કેબ કંપનીઓ પાસેથી નિયમસર ટેક્સ વસૂલવાની બાબતો તેઓ ઉઠાવવાના છે. આથી રિક્ષા ક્ષેત્રમાં પણ આંદોલનની રીત અને પ્રાથમિકતાઓ અંગે મતભેદ હોવાનું સ્પષ્ટ થયું છે.

હડતાળ સફળ બનાવવાનો યુનિયનોનો પ્રયાસ
હડતાળને અસરકારક બનાવવા માટે સંગઠનોએ ચાલકોને પોતાના વાહનો રસ્તા પર ન કાઢવા અપીલ કરી છે. કેટલાક સંગઠનોએ વાહનો પર પોતાની માંગણીઓ દર્શાવતા પોસ્ટર લગાવવાની પણ જાહેરાત કરી છે.હડતાળના આહ્વાનમાં વિવિધ રિક્ષા અને ટેક્સી સંગઠનો સામેલ હોવાનું જણાવાયું છે. તેમનો હેતુ માત્ર એક દિવસનો વિરોધ કરવાનો નહીં પરંતુ સરકારનું ધ્યાન લાંબા સમયથી પડતર રહેલા મુદ્દાઓ તરફ દોરવાનો છે.

મુસાફરો માટે ચાર દિવસ પડકારજનક
રિક્ષા અને ટેક્સી અમદાવાદની રોજિંદી પરિવહન વ્યવસ્થાનો મહત્વનો ભાગ છે. ઓફિસ જતા કર્મચારીઓ, કોલેજ વિદ્યાર્થીઓ, દર્દીઓ, બહારગામથી આવતા મુસાફરો અને રેલવે-એરપોર્ટ સુધી પહોંચતા લોકો મોટી સંખ્યામાં આ સેવાઓનો ઉપયોગ કરે છે.તેથી મોટી સંખ્યામાં વાહનો રસ્તા પરથી દૂર રહે તો તેની અસર માત્ર એક વિસ્તારમાં નહીં પરંતુ સમગ્ર શહેરમાં જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને વહેલી સવારે અને સાંજના પીક અવર્સ દરમિયાન બસ સ્ટેન્ડ, રેલવે સ્ટેશન, બજાર વિસ્તાર અને વ્યસ્ત જંક્શન પર વૈકલ્પિક વાહનો માટે માંગ વધી શકે છે. હડતાળને કારણે જાહેર પરિવહન પર વધારાનો ભાર આવવાની શક્યતા પણ છે. મુસાફરોને બસ, મેટ્રો, પોતાના વાહન અથવા ઉપલબ્ધ અન્ય પરિવહન વિકલ્પો તરફ વળવું પડી શકે છે.

પ્રથમ દિવસથી જ તણાવનું ચિત્ર
હડતાળનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન હવે સરકાર સામે માંગણીઓનો ઉકેલ લાવવાનો છે, પરંતુ સાથે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાનો પડકાર પણ ઊભો થયો છે.હડતાળના સમર્થકોનો વિરોધ તેમના હક અને રોજગાર સાથે જોડાયેલો છે, પરંતુ સેવા ચાલુ રાખતા અન્ય ડ્રાઇવરોને રોકવા કે મુસાફરોને વાહનમાંથી ઉતારવાની ઘટનાઓથી વિવાદ ઊભો થઈ શકે છે. સામાન્ય મુસાફર માટે આંદોલનની માંગણીઓ કરતાં વધુ મહત્વનું એ છે કે તેને સુરક્ષિત અને સરળતાથી પોતાના ગંતવ્ય સુધી પહોંચવાની સુવિધા મળે. તેથી હડતાળ દરમિયાન કાયદેસર રીતે સેવા આપતા વાહનોને અવરોધ ન થાય તે પણ મહત્વનું બની રહ્યું છે.

સરકાર પાસે હવે શું વિકલ્પ?
યુનિયનોની મુખ્ય માંગણીઓમાં યોગ્ય ભાડું, ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મના વળતરનું નિયમન, ખાનગી વાહનો દ્વારા પેસેન્જર સર્વિસ સામે કાર્યવાહી અને બહારના વાહનોના ઉપયોગ અંગે નિયંત્રણનો સમાવેશ થાય છે. આ માંગણીઓમાંથી કેટલીક નીતિ સ્તરની છે અને કેટલીક અમલવારી સાથે સંબંધિત છે. તેથી માત્ર બેઠક યોજવાથી નહીં પરંતુ સમયબદ્ધ અને સ્પષ્ટ નિર્ણયથી જ સ્થિતિ સુધરી શકે તેવી શક્યતા છે. જો સરકાર અને સંગઠનો વચ્ચે વાતચીતનો માર્ગ ઝડપથી ખુલશે તો હડતાળ લાંબી ખેંચાય તે અટકાવી શકાય. પરંતુ જો માંગણીઓ અંગે કોઈ નક્કર પ્રગતિ નહીં થાય તો યુનિયનો દ્વારા આંદોલનને વધુ વિસ્તૃત કરવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. વિવિધ અહેવાલોમાં અમદાવાદ બાદ ગાંધીનગર, સાનંદ અને ત્યારબાદ રાજ્યવ્યાપી વિરોધની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.

ચાર દિવસ બાદ શું થશે?
હાલ જાહેર કાર્યક્રમ મુજબ 7થી 10 સપ્ટેમ્બર સુધી હડતાળ છે. પરંતુ સંગઠનોનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે આ ચાર દિવસને તેઓ સરકાર માટે ‘ચેતવણી’ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જો આ સમયગાળા દરમિયાન ભાડા, ઓનલાઈન એપ્સ અને ખાનગી વાહનોના પ્રશ્ને નક્કર ઉકેલ ન આવે તો આગામી તબક્કે વધુ ઉગ્ર આંદોલનની સંભાવના છે. કેટલાક અહેવાલોમાં RTO કચેરીઓ અને ગાંધીનગરમાં વિરોધ કાર્યક્રમની પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે. આ પરિસ્થિતિમાં હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સરકાર ચાલકોની આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને મુસાફરોની પરિવહન જરૂરિયાત વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે સ્થાપિત કરે છે. એક તરફ હજારો ડ્રાઇવરો યોગ્ય આવક અને નિયમિત વ્યવસાયની માગ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ શહેરના લાખો મુસાફરો માટે સસ્તી, સરળ અને વિશ્વસનીય પરિવહન સેવા જરૂરી છે. રિક્ષા-ટેક્સી હડતાળે આ બંને હિતો વચ્ચેનું અંતર ફરી એકવાર જાહેર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધું છે. આગામી ચાર દિવસમાં સરકારની કામગીરી, યુનિયનોનું વલણ અને શહેરમાં વૈકલ્પિક પરિવહન વ્યવસ્થા—આ ત્રણ બાબતો નક્કી કરશે કે આ હડતાળ માત્ર ચાર દિવસનો વિરોધ બની રહે છે કે પછી ગુજરાતના પરિવહન ક્ષેત્રમાં મોટા આંદોલનની શરૂઆત કરે છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.