EPFOએ સમજાવી નવી પ્રક્રિયા

લાઇફ સર્ટિફિકેટ સમયસર ન આપો તો પેન્શન અટકી શકે, EPFOએ સમજાવી નવી પ્રક્રિયા

01 June 2026 Gujarat Updates Team: કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS-95) હેઠળ પેન્શન મેળવનારા લાખો નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા ફરી એક વખત સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે તમામ EPS પેન્શનરો માટે દર વર્ષે લાઇફ સર્ટિફિકેટ (જીવન પ્રમાણપત્ર) જમા કરાવવું ફરજિયાત છે. જો સમયસર લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા નહીં કરવામાં આવે તો પેન્શનની ચુકવણી અટકી શકે છે. EPFOએ હવે ડિજિટલ તેમજ ઘરબેઠાં સેવા જેવી અનેક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવી છે જેથી વૃદ્ધ અને અસ્વસ્થ પેન્શનરોને મુશ્કેલી ન પડે.

લાઇફ સર્ટિફિકેટ શું છે?
લાઇફ સર્ટિફિકેટ એટલે પેન્શનર જીવિત હોવાનો સત્તાવાર પુરાવો. પેન્શનની રકમ યોગ્ય વ્યક્તિને જ મળી રહી છે તેની ખાતરી કરવા માટે દર વર્ષે આ પ્રમાણપત્ર જમા કરાવવું જરૂરી છે. EPFO અનુસાર, EPS-95 હેઠળ પેન્શન મેળવનાર દરેક પેન્શનરે જીવન પ્રમાણપત્ર આપવું આવશ્યક છે.

દર વર્ષે કેમ જરૂરી છે જીવન પ્રમાણપત્ર?
પેન્શન વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે અને કોઈ પ્રકારની ગેરરીતિ ન થાય તે માટે લાઇફ સર્ટિફિકેટ લેવામાં આવે છે. જો પેન્શનર સમયસર પ્રમાણપત્ર રજૂ ન કરે તો સંબંધિત ખાતામાં પેન્શન જમા થવાનું બંધ થઈ શકે છે. EPFO અને પેન્શન વિતરણ એજન્સીઓ માટે આ પ્રક્રિયા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

EPFOની નવી સુવિધા: ઘરબેઠાં જમા કરી શકશો લાઇફ સર્ટિફિકેટ
વૃદ્ધ, બીમાર અથવા શારીરિક રીતે અસમર્થ પેન્શનરો માટે EPFOએ ઇન્ડિયા પોસ્ટ પેમેન્ટ્સ બેંક (IPPB) સાથે મળીને ડોરસ્ટેપ ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ સેવા શરૂ કરી છે. આ સુવિધા હેઠળ પોસ્ટમેન સીધા પેન્શનરના ઘરે આવી બાયોમેટ્રિક અથવા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન દ્વારા ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ જનરેટ કરે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ સેવા સંપૂર્ણપણે નિઃશુલ્ક છે.

ઘરે સેવા મેળવવા શું કરવું?
જો કોઈ EPS પેન્શનર લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરવા માટે બેંક, પોસ્ટ ઓફિસ અથવા EPFO કચેરી સુધી જઈ શકતો ન હોય તો તે IPPBની ડોરસ્ટેપ સેવા મેળવી શકે છે. અહેવાલો મુજબ પેન્શનર 033-22029000 નંબર પર સંપર્ક કરીને ઘર મુલાકાત માટે વિનંતી નોંધાવી શકે છે. ત્યારબાદ પોસ્ટ વિભાગનો કર્મચારી ઘરે આવી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરશે.

ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ (DLC) શું છે?
ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ, જેને ‘જીવન પ્રમાણ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, આધાર આધારિત ડિજિટલ પ્રણાલી છે. તેમાં પેન્શનરના બાયોમેટ્રિક અથવા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન દ્વારા તેની જીવિત સ્થિતિની પુષ્ટિ કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન પૂર્ણ થઈ શકે છે અને પેન્શનરને વારંવાર કચેરીઓના ચક્કર મારવાની જરૂર રહેતી નથી.

મોબાઇલ ફોનથી પણ કરી શકશો સબમિશન
EPFOએ ફેસ ઓથેન્ટિકેશન ટેક્નોલોજી દ્વારા સ્માર્ટફોનમાંથી પણ જીવન પ્રમાણપત્ર સબમિટ કરવાની સુવિધા આપી છે. પેન્શનરને આધાર નંબર, રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર અને Aadhaar Face RD એપ્લિકેશનની જરૂર પડે છે. ચહેરાની ઓળખ દ્વારા પ્રમાણપત્ર જનરેટ થઈ જાય છે અને તે સીધું સંબંધિત સિસ્ટમમાં અપલોડ થઈ જાય છે.

લાઇફ સર્ટિફિકેટ જમા કરવાની અન્ય રીતો
EPFO દ્વારા પેન્શનરોને વિવિધ વિકલ્પો આપવામાં આવ્યા છે:

• પેન્શન વિતરણ કરતી બેંક શાખા
• નજીકની પોસ્ટ ઓફિસ
• કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC)
• EPFO પ્રાદેશિક કચેરી
• UMANG એપ
• Jeevan Pramaan પોર્ટલ
• IPPB ડોરસ્ટેપ સેવા

આ તમામ માધ્યમો દ્વારા જમા કરાયેલ ડિજિટલ લાઇફ સર્ટિફિકેટ માન્ય ગણાય છે.

છેલ્લી તારીખ શું છે?
સામાન્ય રીતે પેન્શનરો માટે જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરવાની પ્રક્રિયા દર વર્ષે નવેમ્બર મહિનામાં પૂર્ણ કરવામાં આવે છે અને 30 નવેમ્બર અંતિમ તારીખ માનવામાં આવે છે. જોકે EPS પેન્શનરો માટે પ્રમાણપત્ર અગાઉના સબમિશનની તારીખથી એક વર્ષ સુધી માન્ય રહે છે. તેથી પેન્શનરે પોતાના અગાઉના સબમિશનના આધારે સમયસર નવી એન્ટ્રી કરાવવી જરૂરી છે.

સમયસર સબમિટ ન કરવાથી શું થશે?
જો લાઇફ સર્ટિફિકેટ સમયસર સબમિટ ન થાય તો પેન્શન ચુકવણી અટકી શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં પેન્શનર દ્વારા જીવન પ્રમાણપત્ર અપડેટ થયા પછી ફરીથી પેન્શન શરૂ કરવામાં આવે છે, પરંતુ અનાવશ્યક વિલંબ અને મુશ્કેલી ટાળવા સમયસર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે.

જરૂરી દસ્તાવેજો
લાઇફ સર્ટિફિકેટ સબમિટ કરતી વખતે સામાન્ય રીતે નીચેની વિગતોની જરૂર પડે છે:

• આધાર કાર્ડ
• PPO નંબર
• મોબાઇલ નંબર
• બેંક ખાતાની માહિતી
• બાયોમેટ્રિક અથવા ફેસ ઓથેન્ટિકેશન

ડિજિટલ પદ્ધતિમાં આધાર સાથે જોડાયેલ મોબાઇલ નંબર સક્રિય હોવો લાભદાયક રહે છે.

અધિકૃત વેબસાઇટ
વધુ માહિતી માટે પેન્શનરો નીચેની અધિકૃત વેબસાઇટનો ઉપયોગ કરી શકે છે:

www.epfindia.gov.in

jeevanpramaan.gov.in

web.umang.gov.in

મહત્વની વાત
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર વિવિધ પ્રકારની અફવાઓ ફેલાઈ રહી હતી કે ચોક્કસ તારીખ સુધી કોઈ નવું ફોર્મ ભરવું ફરજિયાત છે. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પેન્શનરો માત્ર સત્તાવાર EPFO સૂચનાઓ પર જ વિશ્વાસ રાખે અને કોઈપણ માહિતી માટે અધિકૃત માધ્યમોનો જ ઉપયોગ કરે.

EPS-95 પેન્શનરો માટે લાઇફ સર્ટિફિકેટ માત્ર એક ઔપચારિકતા નથી પરંતુ પેન્શન ચાલુ રાખવા માટેની અનિવાર્ય પ્રક્રિયા છે. EPFOએ ડિજિટલ અને ડોરસ્ટેપ સેવાઓ શરૂ કરીને આ કામગીરીને સરળ બનાવી છે. તેથી દરેક પેન્શનરે સમયસર જીવન પ્રમાણપત્ર જમા કરાવી પોતાની પેન્શન નિરંતર ચાલુ રહે તેની ખાતરી કરવી જોઈએ.