‘હોર્મુઝ પાર કરી દહેજ પહોંચ્યું LNG જહાજ ‘દિશા’
દહેજમાં LNG ટેન્કર લૅન્ડ
19 June 2026 Gujarat Updates Team: ભારતના ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતું LNG કાર્ગો જહાજ ‘દિશા’ લાંબી અને સંવેદનશીલ દરિયાઈ સફર પૂર્ણ કરીને આખરે ગુજરાતના દહેજ પોર્ટ પર સફળતાપૂર્વક પહોંચી ગયું છે. કતારના રાસ લફાન LNG ટર્મિનલથી લોડ થયેલું આ વિશાળ ટેન્કર છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ વચ્ચે અટવાયેલું હતું અને આજે સવારે આશરે 7:32 વાગ્યે સુરક્ષિત રીતે દહેજ LNG ટર્મિનલ પર ડોક થયું.
આ ઘટનાને ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે એક મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસ સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
62,370 મેટ્રિક ટન LNG સાથે ભારત તરફ સફર
પ્રાપ્ત માહિતી મુજબ, ‘દિશા’ જહાજમાં અંદાજે 62,370 મેટ્રિક ટન લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ભરાયેલો હતો. આ કાર્ગો કતારના રાસ લફાન ટર્મિનલ પરથી લોડ કરવામાં આવ્યો હતો, જે વિશ્વના સૌથી મોટા LNG એક્સપોર્ટ હબમાંનો એક ગણાય છે. જહાજને પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને સુરક્ષા જોખમોને કારણે ઘણા સમય સુધી ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં રોકી રાખવામાં આવ્યું હતું. ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા વ્યૂહાત્મક અને સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગમાં પરિસ્થિતિ અનિશ્ચિત હોવાથી તેની ગતિ પર અસર પડી હતી. ‘દિશા’ જહાજ છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય સુધી ગલ્ફ વિસ્તારમાં અટવાયેલું હતું. વિવિધ સુરક્ષા મૂલ્યાંકન, રુટ ક્લિયરન્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માર્ગોની પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ આખરે તેને ભારત તરફ રવાના કરવામાં આવ્યું. આ સફર દરમિયાન જહાજને અનેક તબક્કે હાઇ-રિસ્ક ઝોનમાંથી પસાર થવું પડ્યું, છતાં પણ અંતે તે સુરક્ષિત રીતે ભારતના પશ્ચિમ કાંઠે પહોંચી ગયું છે.
તાજેતરના શિપિંગ ટ્રેકિંગ રિપોર્ટ્સ અને ઉપલબ્ધ ડેટા અનુસાર, હાલમાં આશરે 40થી વધુ LNG તથા ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કરો ભારત તરફ ગતિશીલ છે. આ જહાજોમાંથી અનેક કતાર, UAE, સાઉદી અરેબિયા અને કુવૈત જેવા મુખ્ય ઊર્જા નિકાસ દેશોમાંથી લોડ થયા છે અને હવે ભારતના મહત્વના પોર્ટ્સ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. ખાસ કરીને દહેજ, મુન્દ્રા અને કંડલા જેવા વ્યૂહાત્મક ટર્મિનલ્સ તરફ કેટલાક જહાજો રવાના થયાની માહિતી પણ સામે આવી રહી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: વૈશ્વિક ઊર્જાનો જીવંત માર્ગ
Strait of Hormuz વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ અને ગેસ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક છે. વૈશ્વિક LNG અને ક્રૂડ ઓઇલનો મોટો ભાગ આ જ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.અહીં કોઈપણ પ્રકારની રાજકીય કે સૈન્ય તણાવની સ્થિતિ ઊભી થાય તો તેની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજારો પર પડે છે. ભારત જેવા ઊર્જા આયાત પર નિર્ભર દેશ માટે આ માર્ગની સુરક્ષા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.
આ સાથે શિપિંગ કંપનીઓ ધીમે ધીમે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે રૂટ્સને ફરીથી સક્રિય કરી રહી છે, જે અગાઉના તણાવના સમયમાં અવરોધિત અથવા ધીમા પડ્યા હતા. આ વધતી ગતિ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક ઊર્જા સપ્લાય ચેઇન ફરીથી સ્થિરતા તરફ આગળ વધી રહી છે અને હોર્મુઝ વિસ્તારથી ગેસ તથા ઓઇલની અવરજવર સામાન્ય સ્થિતિ તરફ પરત ફરતી દેખાઈ રહી છે.
દહેજ LNG ટર્મિનલ: ભારતનું ઊર્જા હબ
ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલું Dahej Port દેશનું સૌથી મોટું LNG ઇમ્પોર્ટ ટર્મિનલ ગણાય છે. અહીંથી મળતો ગેસ સમગ્ર ભારતના પાવર પ્લાન્ટ્સ, ઉદ્યોગો અને ઘરગથ્થુ પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ નેટવર્ક સુધી પહોંચે છે.
દહેજ ટર્મિનલ પર આ LNG જથ્થાની પહોંચથી:
- ઔદ્યોગિક ગેસ સપ્લાય મજબૂત બનશે
- પાવર જનરેશન માટે ફ્યુઅલ સ્થિર રહેશે
- પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) યુઝર્સને સતત સપ્લાય મળશે
- ઇમર્જન્સી સ્ટોરેજ લેવલમાં વધારો થશે
સંચાલન અને કોન્સોર્ટિયમ
આ જહાજનું સંચાલન Shipping Corporation of Indiaના નેતૃત્વ હેઠળના કોન્સોર્ટિયમ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ LNG ટેન્કરને Petronet LNG Limited માટે ચાર્ટર કરવામાં આવ્યું છે.આ બંને સંસ્થાઓ ભારતની ઊર્જા આયાત અને LNG ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. ખાસ કરીને Petronet LNG ભારતના LNG ઇમ્પોર્ટ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કનો આધારસ્તંભ માનવામાં આવે છે.
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે મોટો સપોર્ટ
વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા ચાલી રહી છે. મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અને સપ્લાય ચેઇન વિક્ષેપના કારણે LNG કિંમતો અને ઉપલબ્ધતા બંને પર અસર જોવા મળી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં ‘દિશા’ જેવી સફળ LNG ડિલિવરી ભારત માટે:
- સ્ટોક મજબૂત કરે છે
- કિંમતોમાં અસ્થિરતા ઘટાડે છે
- ઊર્જા આયાતમાં વિશ્વાસ વધારશે
- લાંબા ગાળાની સપ્લાય સુરક્ષા આપે છે
સમુદ્રી ટ્રાફિક પર વૈશ્વિક નજર
તાજેતરના સમયમાં રિપોર્ટ્સ અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને આસપાસના માર્ગોમાં અનેક LNG અને ઓઇલ ટેન્કર્સ ભારત અને અન્ય એશિયન દેશો તરફ ગતિશીલ છે. કેટલાક શિપિંગ એનાલિટિક્સ મુજબ લગભગ અનેક દાયકાના કાર્ગો જહાજો ગલ્ફ વિસ્તારમાંથી બહાર નીકળીને ભારતીય પોર્ટ્સ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, જોકે ચોક્કસ આંકડા સમય પ્રમાણે બદલાતા રહે છે. આ પ્રવાહ દર્શાવે છે કે ભારતની ઊર્જા માંગ સતત વધી રહી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન સાથે તેનું જોડાણ વધુ મજબૂત બની રહ્યું છે.
ઉદ્યોગો અને ઘરગથ્થુ વપરાશ માટે લાભ
દહેજમાં LNGના નવા જથ્થાની આવકથી ભારતના વિવિધ ક્ષેત્રોને સીધો લાભ મળશે:
- સ્ટીલ અને કેમિકલ ઉદ્યોગ
- ફર્ટિલાઇઝર પ્લાન્ટ્સ
- પાવર જનરેશન યુનિટ્સ
- CNG અને PNG નેટવર્ક
આ ઉપરાંત શહેરોમાં ગેસ આધારિત પરિવહન અને ઘરગથ્થુ વપરાશ માટે પણ સ્થિર પુરવઠો જળવાશે.
ભારત ઝડપથી ઊર્જા આયાત પર આધાર ઘટાડવા માટે રિન્યુએબલ એનર્જી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ LNG હજી પણ ટ્રાંઝિશન ફ્યુઅલ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આવા મોટા LNG શિપમેન્ટ્સ દેશને ઊર્જા સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
