મહી નદી પર બેરેજ-કમ-બ્રિજ
ખંભાતથી દહેજ હવે નજીક: મહી બેરેજ-કમ-બ્રિજથી 75 કિમી મુસાફરી ઘટશે
25 June 2026 Gujarat Updates Team ગુજરાત સરકાર દ્વારા આણંદ જિલ્લાના ધુવારણ નજીક મહી નદી પર નિર્માણ પામનારા મહત્ત્વાકાંક્ષી ‘બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ’ પ્રોજેક્ટને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપવામાં આવતા મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના વિકાસને નવી દિશા મળવાની આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે. અંદાજે ₹1,700 કરોડના ખર્ચે સાકાર થનારો આ પ્રોજેક્ટ માત્ર એક બેરેજ કે પુલ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ પાણી સંચાલન, ખેતી, પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા, ભૂગર્ભ જળ સુધારણા અને ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ આપનારી બહુઆયામી યોજના તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા સર્વે અને ટેક્નિકલ અભ્યાસની કામગીરીને ઝડપી બનાવવા માટે પણ સૂચના આપવામાં આવી છે, જેથી આગામી તબક્કાની પ્રક્રિયા સમયસર પૂર્ણ થઈ શકે.
મહી નદીના પટ પર ઊભું થશે આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
પ્રસ્તાવિત યોજના અંતર્ગત મહી નદીના વિશાળ પટમાં લગભગ બે કિલોમીટર લાંબો આધુનિક બેરેજ-કમ-બ્રિજ બનાવવામાં આવશે. નદીના લગભગ 4.5 કિલોમીટર જેટલા પહોળા પટને ધ્યાનમાં રાખીને બાકીના ભાગમાં સુરક્ષાત્મક પાળ અને જળસંચય માટે જરૂરી માળખાકીય સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવશે.
બેરેજમાં અંદાજે 70 જેટલા ગેટ્સ સ્થાપિત કરાશે, જે વરસાદી સિઝનમાં મહત્તમ મીઠા પાણીનો સંગ્રહ કરવામાં મદદરૂપ બનશે. સાથે સાથે પૂર નિયંત્રણ માટે આધુનિક ટેક્નોલોજી અને કાર્યક્ષમ ક્રોસ ડ્રેનેજ સિસ્ટમ પણ વિકસાવવામાં આવશે જેથી ભારે વરસાદ કે પૂર દરમિયાન જળસંચય અને વાહનવ્યવહાર બંને સુરક્ષિત રહી શકે.
દર વર્ષે વહી જતું પાણી હવે બનશે વિકાસનું ઇંધણ
ગુજરાતના દરિયાકાંઠા વિસ્તારોમાં દર વર્ષે લાખો ઘનમીટર મીઠું પાણી દરિયામાં વહી જાય છે. બદલપુર-કારેલી બેરેજ પૂર્ણ થયા બાદ અંદાજે 183 મિલિયન ઘનમીટર જેટલા મીઠા પાણીનો સંગ્રહ શક્ય બનશે.જળવિદોનું માનવું છે કે આટલી મોટી માત્રામાં પાણી સંગ્રહિત થવાથી સમગ્ર વિસ્તાર માટે લાંબા ગાળાનો જળભંડાર ઉપલબ્ધ થશે. પાણીની વધતી માંગ, અનિયમિત વરસાદ અને આબોહવા પરિવર્તનના પડકાર વચ્ચે આ પ્રોજેક્ટ ભાવિ પેઢીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
પીવાના પાણીની સમસ્યાને મળશે કાયમી રાહત
હાલમાં આણંદ, વડોદરા અને ભરૂચ જિલ્લાના અનેક ગામો પીવાના પાણી માટે મુખ્યત્વે કડાણા ડેમ તથા અન્ય જળસ્રોતો પર આધારિત છે. ઉનાળાની ઋતુમાં પાણીની માંગ વધતા કેટલીક જગ્યાએ મુશ્કેલીઓ પણ ઊભી થાય છે.બદલપુર-કારેલી બેરેજ કાર્યરત બન્યા બાદ 15 લાખથી વધુ લોકોને શુદ્ધ અને સ્થિર પાણીનો પુરવઠો ઉપલબ્ધ થવાની શક્યતા છે. અંદાજે 80 જેટલા ગામોને સીધો લાભ મળશે, જેમાં આણંદ જિલ્લાના 42, વડોદરા જિલ્લાના 30 અને ભરૂચ જિલ્લાના 8 ગામોનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને સરહદી અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને પ્રથમ વખત સ્થાનિક સ્તરે વિશ્વસનીય મીઠા પાણીનો સ્રોત ઉપલબ્ધ બનશે.
ખારાશ સામે અસરકારક હથિયાર
મહી નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી ખારાશ એક ગંભીર સમસ્યા રહી છે. દરિયાઈ પાણીની અસરને કારણે જમીનની ઉત્પાદકતા ઘટતી જાય છે અને ખેડૂતોને ખેતીમાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. હાલની પરિસ્થિતિમાં દરિયાઈ પાણી સિંધરોટ વીયર સુધી પહોંચતું હોવાનું નોંધાય છે. બેરેજમાં મોટા પ્રમાણમાં મીઠા પાણીનો સંગ્રહ થવાથી દરિયાઈ પાણીના પ્રવેશને અસરકારક રીતે નિયંત્રિત કરી શકાશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જમીનમાં રહેલી ખારાશ ધીમે ધીમે ઘટશે, ભૂગર્ભ જળની ગુણવત્તામાં સુધારો થશે અને ખેડૂતો માટે વધુ પાક લેવાની તકો વધશે.
16 હજાર હેક્ટર ખેતી વિસ્તારને મળશે નવું જીવન
ખેડૂતો માટે આ પ્રોજેક્ટ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. લગભગ 16,000 હેક્ટર જેટલો ખેતી વિસ્તાર સીધો લાભાન્વિત થવાનો અંદાજ છે.પાણીની ઉપલબ્ધતા વધતા ખેડૂતોને માત્ર વરસાદ આધારિત ખેતી પર નિર્ભર રહેવું નહીં પડે. રવિ અને ઉનાળુ પાકોના વિસ્તાર વધશે, બાગાયતી પાકોને પ્રોત્સાહન મળશે અને કૃષિ આવકમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. ભૂગર્ભ જળસ્તર સુધરતા કૂવા અને બોરવેલમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા પણ વધશે, જે લાંબા ગાળે કૃષિ ક્ષેત્ર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
409 ગામો માટે વિકાસની નવી આશા
સરકારી અંદાજ મુજબ આ પ્રોજેક્ટનો સીધો કે આડકતરો લાભ કુલ 409 ગામોને મળશે. તેમાં આણંદ જિલ્લાના 152, વડોદરા જિલ્લાના 164 અને ભરૂચ જિલ્લાના 81 ગામો ઉપરાંત અન્ય વિસ્તારોનો પણ સમાવેશ થાય છે.આ ઉપરાંત 32 જેટલા તળાવો અને સ્થાનિક જળાશયોનું પુનર્ભરણ થવાથી સમગ્ર વિસ્તારના જળચક્રમાં સકારાત્મક પરિવર્તન જોવા મળી શકે છે. ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂતી, કૃષિ ઉત્પાદન વધારો અને રોજગારીની નવી તકો સર્જવામાં પણ આ યોજના મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
માત્ર બેરેજ નહીં, વિકાસનો નવો પરિવહન માર્ગ
આ પ્રોજેક્ટનો સૌથી ચર્ચાસ્પદ પાસો એ છે કે તેમાં બેરેજ સાથે આધુનિક બ્રિજનું પણ નિર્માણ થશે. હાલમાં ખંભાત-તારાપુર વિસ્તારથી જંબુસર અને દહેજ તરફ જવા માટે લોકોને લાંબો માર્ગ અપનાવવો પડે છે. નવો બ્રિજ કાર્યરત બનતા આ અંતરમાં આશરે 75 કિલોમીટર જેટલો ઘટાડો થશે. તેના કારણે પ્રવાસનો સમય ઘટશે, ઇંધણ બચત થશે અને વાહનવ્યવહાર વધુ કાર્યક્ષમ બનશે. રોજિંદા હજારો વાહનચાલકોને તેનો સીધો લાભ મળશે.
દહેજ અને ખંભાત ઔદ્યોગિક પટ્ટા વચ્ચે વધશે જોડાણ
દહેજ પીસીપીઆઈઆર (Petroleum, Chemicals and Petrochemicals Investment Region) દેશના મહત્ત્વના ઔદ્યોગિક કેન્દ્રોમાંનું એક છે. બીજી તરફ ખંભાત અને તારાપુર વિસ્તાર પણ ઉદ્યોગોની દૃષ્ટિએ મહત્વ ધરાવે છે.બેરેજ-કમ-બ્રિજ પૂર્ણ થયા બાદ માલસામાનના પરિવહનમાં ઝડપ આવશે, લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટશે અને બંને ઔદ્યોગિક પટ્ટા વચ્ચેનું આર્થિક જોડાણ મજબૂત બનશે. ઔદ્યોગિક વિકાસ સાથે નવા રોકાણો, રોજગારીની તકો અને સહાયક વ્યવસાયોને પણ પ્રોત્સાહન મળવાની શક્યતા છે.
પાણી સુરક્ષાની દિશામાં ગુજરાતનું વધુ એક મોટું પગલું
ગુજરાત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જળસંચય અને પાણી વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રે અનેક મોટા પ્રોજેક્ટો અમલમાં મૂકી રહ્યું છે. રાજ્યના વિવિધ વિસ્તારોમાં નવા વીયર, બેરેજ અને જળસંગ્રહ યોજનાઓ દ્વારા પાણી સુરક્ષા મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. બદલપુર-કારેલી બેરેજ પણ આ જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થઈ શકે છે. વધતી વસ્તી, કૃષિ જરૂરિયાતો અને ઔદ્યોગિક માંગ વચ્ચે પાણીના ટકાઉ સંચાલન માટે આવી યોજનાઓ ભવિષ્યમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ બનવાની છે.
વિકાસનું નવું સીમાચિહ્ન
મહી નદી પરનો બદલપુર-કારેલી બેરેજ કમ બ્રિજ પ્રોજેક્ટ માત્ર એક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર યોજના નથી. તે પાણી, ખેતી, પર્યાવરણ, પરિવહન અને ઔદ્યોગિક વિકાસને એકસાથે જોડતી વ્યૂહાત્મક પહેલ છે.જો આયોજન મુજબ પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ થાય તો આગામી વર્ષોમાં આણંદ, વડોદરા અને ભરૂચ જિલ્લાના લાખો લોકોના જીવનમાં ગુણાત્મક પરિવર્તન લાવી શકે છે. મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાત માટે આ યોજના વિકાસના નવા અધ્યાયની શરૂઆત તરીકે યાદ રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
