ભારતના ત્રીજા સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટનું ભવ્ય લોકાર્પણ
ગુજરાત બન્યું ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગનું નવું પાવરહાઉસ, સાણંદમાં CG Semi પ્લાન્ટ શરૂ
04 July 2026 Gujarat Updates Team: ભારતને વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન ક્ષેત્રે અગ્રણી દેશ બનાવવાના સંકલ્પને વધુ મજબૂત બનાવતા ગુજરાતના સાણંદમાં ‘CG Semi’ની અદ્યતન Outsourced Semiconductor Assembly and Test (OSAT) ફેસિલિટીનું ભવ્ય લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે શરૂ થયેલી આ ફેસિલિટી માત્ર એક નવો ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ ભારતની ટેક્નોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા તરફનું ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ સાથે દેશમાં કાર્યરત ત્રીજો સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ શરૂ થયો છે, જે ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ચિપ ઉત્પાદન ક્ષેત્રને નવી દિશા આપશે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સમગ્ર વિશ્વે સેમિકન્ડક્ટરની અછતનો કડવો અનુભવ કર્યો હતો. કોરોના મહામારી દરમિયાન વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન ખોરવાતા ઓટોમોબાઇલથી લઈને સ્માર્ટફોન, મેડિકલ સાધનો અને ડિફેન્સ ક્ષેત્ર સુધી દરેક ઉદ્યોગને તેની અસર પહોંચી હતી. આ ઘટનાએ ભારત સહિત અનેક દેશોને સમજાવ્યું કે ભવિષ્યની આર્થિક સુરક્ષા માટે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભરતા અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
આ જ દિશામાં ભારતે ‘ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન’ શરૂ કર્યું અને આજે તેની અસર જમીન પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. સાણંદમાં શરૂ થયેલી CG Semi ફેસિલિટી એ આ મિશનની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉપલબ્ધિઓમાંની એક છે.
ગુજરાત કેમ બન્યું સેમિકન્ડક્ટર હબ?
ગુજરાતે વર્ષ 2022માં દેશની પ્રથમ સેમિકન્ડક્ટર પોલિસી જાહેર કરીને અન્ય રાજ્યો કરતાં ઘણું વહેલું આયોજન શરૂ કર્યું હતું. ઉદ્યોગોને અનુકૂળ નીતિઓ, ઝડપી મંજૂરી પ્રક્રિયા, વિશ્વસ્તરીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, બંદરો અને લોજિસ્ટિક્સની સરળતા તથા કુશળ માનવશક્તિના કારણે આજે ગુજરાત દેશનું સૌથી મોટું સેમિકન્ડક્ટર ક્લસ્ટર બની રહ્યું છે. સાણંદમાં અગાઉ માઇક્રોન અને કેઇન્સ સેમિકોન જેવી કંપનીઓએ પણ ઉત્પાદન શરૂ કર્યું છે. હવે CG Semiની એન્ટ્રી સાથે સમગ્ર વિસ્તાર એક સંકલિત સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ તરીકે વિકસતો જઈ રહ્યો છે.
₹7,500 કરોડથી વધુનું રોકાણ
CG Semi દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી આ આધુનિક OSAT ફેસિલિટી પાછળ અંદાજે ₹7,500થી ₹7,600 કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના India Semiconductor Mission હેઠળ મંજૂર થયેલા પ્રથમ પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક છે. કંપનીએ જાપાનની Renesas Electronics તથા થાઈલેન્ડની Stars Microelectronics સાથે ભાગીદારી કરીને આ અત્યાધુનિક પ્લાન્ટ વિકસાવ્યો છે. આ ફેસિલિટીમાં વેફર સોર્ટિંગ, ચિપ એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ, પેકેજિંગ, ડિઝાઇન સપોર્ટ, ફેલ્યોર એનાલિસિસ અને ગુણવત્તા પરીક્ષણ જેવી અદ્યતન પ્રક્રિયાઓ એક જ સ્થળે ઉપલબ્ધ રહેશે.
આજથી જ શરૂ થયું કોમર્શિયલ ઉત્પાદન
લોકાર્પણ પ્રસંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી હતી કે પ્લાન્ટમાં કોમર્શિયલ ચિપ ઉત્પાદનની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે. શરૂઆતમાં દર વર્ષે આશરે 20 કરોડ ચિપ્સનું ઉત્પાદન થશે અને આગામી વર્ષોમાં ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારીને 50 કરોડ ચિપ્સ પ્રતિ વર્ષ સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ ચિપ્સનો ઉપયોગ ઓટોમોબાઇલ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ટેલિકોમ, 5G, Internet of Things (IoT), કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને વિવિધ સ્માર્ટ ઉપકરણોમાં થશે.
“ભારત જે સંકલ્પ કરે છે તે પૂર્ણ કરે છે”
સમારોહને સંબોધતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું કે ભારત હવે માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનો બનાવતો દેશ નથી, પરંતુ સમગ્ર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ વેલ્યુ ચેઇનનું નિર્માણ કરી રહ્યો છે.તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશે સ્માર્ટફોન ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં વિશ્વમાં આગવી ઓળખ બનાવી છે અને હવે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે પણ ભારત વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે ઉભરશે. વડાપ્રધાને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સરકારનો ધ્યેય માત્ર ચિપ પેકેજિંગ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ડિઝાઇનથી લઈને ફેબ્રિકેશન અને પેકેજિંગ સુધીનું સંપૂર્ણ સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ દેશમાં ઉભું કરવાનો છે.
યુવાનો માટે નવી તકો
વડાપ્રધાને પોતાના સંબોધનમાં યુવાનો પર વિશેષ વિશ્વાસ વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે આગામી દાયકામાં સેમિકન્ડક્ટર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, રોબોટિક્સ અને ઓટોમેશન ક્ષેત્રે લાખો નવી રોજગારી સર્જાશે.તેમણે કહ્યું કે ભારતના યુવાનો હવે માત્ર ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ નહીં કરે, પરંતુ વિશ્વ માટે નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવશે.
‘એક ઉદ્યોગ અનેક ઉદ્યોગોને જન્મ આપે છે’
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગનો વિકાસ માત્ર એક ફેક્ટરી સ્થાપવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમના નિર્માણ સાથે જોડાયેલો છે. તેમણે વિશ્વના અગ્રણી ટેક ક્લસ્ટરોનું ઉદાહરણ આપતાં કહ્યું કે જ્યાં હાઈ-ટેક ઉત્પાદન એકમો સ્થાપિત થાય છે, ત્યાં સમય જતાં તેની આસપાસ સહાયક ઉદ્યોગો, સ્ટાર્ટઅપ્સ, સંશોધન અને વિકાસ કેન્દ્રો, ટેસ્ટિંગ સુવિધાઓ તેમજ વિવિધ સેવા ક્ષેત્રોનો પણ વ્યાપક વિકાસ થાય છે. આ જ મોડેલને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં મજબૂત અને આત્મનિર્ભર ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે આગામી દાયકામાં ભારતીય યુવાનો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, રોબોટિક્સ અને નેક્સ્ટ જનરેશન ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સના બળ પર વૈશ્વિક મંચ પર નવી ઓળખ ઊભી કરશે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ભારત માત્ર ટેક્નોલોજીનો ઉપભોક્તા નહીં, પરંતુ વિશ્વ માટે અદ્યતન ટેક્નોલોજી અને સેમિકન્ડક્ટર સોલ્યુશન્સ વિકસાવતું અગ્રણી દેશ બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
મુખ્યમંત્રીનો વિશ્વાસ
ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું કે છેલ્લા પાંચ મહિનામાં રાજ્યમાં ત્રીજો સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ શરૂ થવો એ ગુજરાતની ઔદ્યોગિક શક્તિ અને સુદૃઢ નીતિઓનું પરિણામ છે.તેમણે કહ્યું કે આજે ગુજરાત માત્ર રોકાણ આકર્ષતું રાજ્ય નથી, પરંતુ વિશ્વસ્તરીય ટેક્નોલોજી મેન્યુફેક્ચરિંગનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. આગામી વર્ષોમાં સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગના કારણે હજારો યુવાનોને રોજગારી મળશે તેમજ નાના-મધ્યમ ઉદ્યોગોને પણ નવી તકો ઉપલબ્ધ થશે.
‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ ચિપ્સ હવે વૈશ્વિક બજારોમાં પહોંચશે
કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું કે સાણંદમાં ઉત્પાદિત સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સનો ઉપયોગ માત્ર ભારત સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. અહીંથી તૈયાર થતી ચિપ્સની નિકાસ અમેરિકા, જાપાન અને યુરોપ સહિતના અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં કરવામાં આવશે. આ પહેલ ભારતને વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મજબૂત અને વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
5,000થી વધુ રોજગારીની તકો
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ઔદ્યોગિક વિકાસને જ નહીં, પરંતુ રોજગાર સર્જનને પણ નવી દિશા આપશે. અંદાજે 5,000થી વધુ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે, જેમાં એન્જિનિયર્સ ઉપરાંત ટેક્નિશિયન, ઓપરેટર, મેન્ટેનન્સ સ્ટાફ, લોજિસ્ટિક્સ નિષ્ણાતો, ગુણવત્તા નિયંત્રણ, સપ્લાય ચેઇન મેનેજમેન્ટ અને સંશોધન ક્ષેત્રના વ્યાવસાયિકો માટે પણ નવી તકો ઉપલબ્ધ બનશે.
સાણંદ હવે ઓટોમોબાઇલ હબથી આગળ
એક સમય એવો હતો જ્યારે સાણંદનું નામ મુખ્યત્વે ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ માટે જાણીતું હતું. પરંતુ આજે સાણંદ ભારતના પ્રથમ સેમિકન્ડક્ટર ક્લસ્ટર તરીકે નવી ઓળખ ઊભી કરી રહ્યું છે. માઇક્રોન, કેઇન્સ સેમિકોન અને હવે CG Semi જેવા અગ્રણી પ્રોજેક્ટોએ આ વિસ્તારને હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર બનાવવાની દિશામાં આગળ ધપાવ્યો છે. આગામી વર્ષોમાં અહીં કેમિકલ સપ્લાયર્સ, ટેસ્ટિંગ લેબ્સ, ડિઝાઇન સેન્ટર્સ, સ્ટાર્ટઅપ્સ તેમજ અન્ય સપોર્ટ ઇન્ડસ્ટ્રીઝનો પણ ઝડપી વિકાસ થશે. પરિણામે, માત્ર સાણંદ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પ્રદેશમાં ઔદ્યોગિક વિકાસને નવી ગતિ અને નવી દિશા મળશે.
ભારતની સેમિકન્ડક્ટર યાત્રા હવે નવા તબક્કામાં
ભારત સરકારે ‘India Semiconductor Mission’ અંતર્ગત સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હજારો કરોડ રૂપિયાના પ્રોત્સાહક પેકેજ જાહેર કર્યા છે. તેના પરિણામે દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં અનેક સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી મળી છે, જેમાં ગુજરાત અગ્રણી સ્થાન પર ઉભરી આવ્યું છે. ઉત્પાદન, એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ, પેકેજિંગ, ડિઝાઇન અને સંશોધન જેવા સમગ્ર સેમિકન્ડક્ટર મૂલ્યશૃંખલામાં ભારત સતત પોતાની હાજરી મજબૂત કરી રહ્યું છે. અનુકૂળ નીતિઓ, વધતી માળખાકીય સુવિધાઓ અને કુશળ માનવબળના કારણે ભારત હવે વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર કંપનીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ રોકાણનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
સાણંદમાં શરૂ થયેલી CG Semiની અદ્યતન OSAT (Outsourced Semiconductor Assembly and Test) ફેસિલિટી માત્ર ચિપ પેકેજિંગ સુધી મર્યાદિત નથી. અહીં સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સની એસેમ્બલી, અદ્યતન ટેસ્ટિંગ, પેકેજિંગ તેમજ કડક ગુણવત્તા ચકાસણી જેવી તમામ મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓ એક જ સ્થળે કરવામાં આવશે. આ ફેસિલિટી ઓટોમોબાઇલ, ટેલિકોમ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, 5G નેટવર્ક, IoT, પાવર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ડિફેન્સ જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ પ્રકારની સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ તૈયાર કરશે. ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર દેશમાં જ ચિપ્સનું ઉત્પાદન વધવાથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગને નવી ગતિ મળશે. સાથે જ આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે, ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે અને સપ્લાય ચેઇન વધુ મજબૂત બનશે. અત્યાર સુધી અનેક ભારતીય કંપનીઓ વિદેશી સપ્લાયરો પર નિર્ભર હતી, પરંતુ હવે સ્થાનિક સ્તરે ચિપ્સ સરળતાથી ઉપલબ્ધ થતાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બનવાની અપેક્ષા છે.
AI અને નવી પેઢીની ટેક્નોલોજી માટે મહત્વપૂર્ણ
વિશ્વભરમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), રોબોટિક્સ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સ્માર્ટ ડિવાઇસિસ અને ઔદ્યોગિક ઓટોમેશનનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. આ તમામ અદ્યતન ટેક્નોલોજીનું મુખ્ય આધાર સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ છે. ભારતમાં સ્થાનિક સ્તરે ચિપ ઉત્પાદન વધવાથી આ ક્ષેત્રોમાં આત્મનિર્ભરતા મજબૂત બનશે અને ટેક્નોલોજી આધારિત વિકાસને નવી ગતિ મળશે.
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ અંગે પણ મહત્વની જાહેરાત
કાર્યક્રમ દરમિયાન કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ (બુલેટ ટ્રેન) પ્રોજેક્ટ અંગે મહત્વપૂર્ણ અપડેટ આપ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા મુજબ સમગ્ર પ્રોજેક્ટનું લગભગ 80 ટકા કાર્ય પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સૂરત-બિલીમોરા વચ્ચેનો પ્રથમ ઓપરેશનલ વિભાગ વર્ષ 2027 સુધી શરૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ દેશના હાઈ-સ્પીડ રેલ નેટવર્કમાં એક મહત્વપૂર્ણ માઈલસ્ટોન સાબિત થશે.
ગુજરાત માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ?
સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માત્ર મોટા રોકાણ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે સાથે ઉચ્ચ કૌશલ્ય આધારિત રોજગારી, ટેક્નિકલ શિક્ષણ, સંશોધન, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વૈશ્વિક રોકાણ માટે પણ નવા દ્વાર ખોલે છે. ગુજરાતે સમયસર સેમિકન્ડક્ટર નીતિ ઘડીને જે પહેલ કરી હતી તેનો લાભ હવે સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળી રહ્યો છે.વિશ્વભરમાં સેમિકન્ડક્ટરની માંગ સતત વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં સાણંદમાં ઉભું થઈ રહેલું સેમિકન્ડક્ટર ક્લસ્ટર આગામી વર્ષોમાં માત્ર ગુજરાત જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ભારતના હાઈ-ટેક વિકાસનું કેન્દ્ર બની શકે છે.
CG Semi પ્લાન્ટનું લોકાર્પણ ભારત માટે માત્ર એક ઔદ્યોગિક ઘટના નથી, પરંતુ ટેક્નોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા તરફનું વ્યૂહાત્મક પગલું છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન, ડિજિટલ અર્થતંત્ર, AI, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ડિફેન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતની લાંબા ગાળાની ક્ષમતા હવે સ્થાનિક ચિપ ઉત્પાદનથી વધુ મજબૂત બનશે. સાણંદમાં ઉભરતું સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ દર્શાવે છે કે ભારત હવે માત્ર વૈશ્વિક કંપનીઓ માટે બજાર નથી રહ્યું, પરંતુ વિશ્વને હાઈ-ટેક ઉત્પાદનો પૂરા પાડનાર દેશ તરીકે પોતાની ઓળખ મજબૂત કરી રહ્યું છે. જો આગામી વર્ષોમાં સરકાર, ઉદ્યોગ અને સંશોધન સંસ્થાઓ વચ્ચે આ જ પ્રકારનો સમન્વય જળવાઈ રહેશે, તો ભારત વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં અગ્રણી દેશોમાં સ્થાન મેળવી શકે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
