પેટાચૂંટણી પહેલાં TMCને ECનો મોટો ઝટકો
ચૂંટણી પહેલાં તૃણમૂલમાં સિમ્બોલ સંકટ, ECએ બંને જૂથોને આપ્યો નવો રસ્તો
18 Sepetemeber 2026 Gujarat Updates Team: પશ્ચિમ બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસની અંદર ચાલી રહેલા સત્તા અને સંગઠનના વિવાદે હવે સીધો ચૂંટણીના મેદાનમાં નવો વળાંક લીધો છે. ચૂંટણી પંચે ગુરુવાર, 17 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ વચગાળાનો મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપીને મમતા બેનર્જી અને ઋતબ્રત બેનર્જી સાથે જોડાયેલા વિરોધી જૂથોને આગામી પેટાચૂંટણીઓ દરમિયાન ‘ઓલ ઈન્ડિયા તૃણમૂલ કોંગ્રેસ’ નામ તથા પક્ષના પરંપરાગત ‘બે ફૂલ અને ઘાસ’ ચૂંટણી ચિહ્નનો ઉપયોગ ન કરવા જણાવ્યું છે. આ નિર્ણયને કારણે 6 ઓક્ટોબરે યોજાનારી નંદીગ્રામ અને રેજીનગર વિધાનસભા પેટાચૂંટણીઓમાં TMCના બંને દાવેદાર જૂથો માટે ચૂંટણીની ઓળખ બદલાઈ જશે. ચૂંટણી પંચે બંને પક્ષોને પોતાના જૂથ માટે ત્રણ-ત્રણ નામ અને ત્રણ-ત્રણ મુક્ત ચૂંટણી ચિહ્નના વિકલ્પો પસંદગીના ક્રમમાં આપવાનો સમય 18 સપ્ટેમ્બર સવારે 11 વાગ્યા સુધીનો આપ્યો છે. ત્યારબાદ પંચ દરેક જૂથને એક નામ અને એક અલગ મુક્ત ચૂંટણી ચિહ્ન ફાળવશે.
જૂનું નામ અને પ્રતીક બંને માટે અત્યારે બંધ
ચૂંટણી પંચના વચગાળાના નિર્ણયનો સૌથી નોંધપાત્ર ભાગ એ છે કે વિવાદનો અંતિમ ઉકેલ ન આવે ત્યાં સુધી TMCની મૂળ ચૂંટણી ઓળખ બંને જૂથોથી અલગ રાખવામાં આવી છે. એટલે કે કોઈ એક જૂથને હાલ માટે મૂળ પક્ષનું નામ અથવા અનામત ચૂંટણી ચિહ્ન મળ્યું નથી.પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વ્યવસ્થા હાલની પેટાચૂંટણીઓના સંદર્ભમાં કરવામાં આવી છે. બંને જૂથોને અલગ નામ હેઠળ ઓળખ આપવામાં આવશે અને ચૂંટણી માટે અલગ મુક્ત પ્રતીક ફાળવાશે. આ રીતે મતપત્ર અથવા EVM પર એક જ પક્ષની ઓળખ અંગે મતદારોમાં ગૂંચવણ ઊભી ન થાય તે દિશામાં વ્યવસ્થા કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. ચૂંટણી પંચે પોતાના આદેશમાં બંને જૂથોને સમાન સ્થિતિમાં રાખવા અને તેમના હિતો તથા અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે વચગાળાની વ્યવસ્થા કરવાની વાત કરી છે. જોકે, આને TMCના મૂળ પક્ષ પર અંતિમ માલિકીનો નિર્ણય માનવો યોગ્ય નથી. પક્ષના નામ અને ચિહ્ન પર આખરી નિર્ણય હજુ પ્રક્રિયામાં છે.
18 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં આપવાના રહેશે છ વિકલ્પ
હવે બંને કેમ્પ સામે તાત્કાલિક ચૂંટણી પ્રક્રિયાની નવી કવાયત ઊભી થઈ છે. દરેક જૂથને ત્રણ સંભવિત નામ સૂચવવાના રહેશે. આ નામોને પસંદગીના ક્રમમાં રજૂ કરવાના રહેશે, જેથી પંચ તેમાંથી એક નામ મંજૂર કરી શકે.તે જ રીતે, ચૂંટણી પંચની ફ્રી સિમ્બલ યાદીમાંથી ત્રણ પ્રતીકો પસંદ કરીને પ્રાથમિકતા સાથે જણાવવાના રહેશે. ત્યારબાદ પંચ ઉપલબ્ધતા અને ચૂંટણી નિયમોને ધ્યાનમાં રાખીને દરેક જૂથને એક પ્રતીક ફાળવશે.આ પ્રક્રિયાનો સમયગાળો પણ ખૂબ ટૂંકો છે. બંને જૂથોએ 18 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 11 વાગ્યા સુધીમાં પોતાની પસંદગી આપવાની છે. એટલે કે પેટાચૂંટણીના ઉમેદવારીપત્રો ભરાઈ ગયા બાદ હવે ચૂંટણી પ્રચારની ઓળખ અને સામગ્રીમાં પણ ઝડપથી ફેરફાર કરવો પડશે.
વિવાદ માત્ર ચિહ્નનો નથી
TMCની અંદરનો આ સંઘર્ષ માત્ર ચૂંટણી પ્રતીક મેળવવા પૂરતો સીમિત નથી. બંને પક્ષો પક્ષના સંગઠન પર નિયંત્રણ, રાષ્ટ્રીય કાર્યસમિતિની માન્યતા અને પાર્ટીના બંધારણીય નિયમોના અર્થઘટન અંગે અલગ દાવા કરી રહ્યા છે.ઋતબ્રત બેનર્જી સાથે જોડાયેલા જૂથે સંગઠનાત્મક માળખા અને કાર્યસમિતિની અવધિને લઈને પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. બીજી તરફ મમતા બેનર્જી કેમ્પ પક્ષના બંધારણ અને સંગઠનાત્મક ચૂંટણીની સમયસીમાનો આધાર લઈને પોતાના સંગઠનાત્મક દાવાને યોગ્ય ગણાવે છે. આથી ચૂંટણી પંચ સામેનો પ્રશ્ન માત્ર ‘ચિહ્ન કોને મળે?’ એટલો જ નથી. મૂળ પ્રશ્ન એ છે કે પક્ષની માન્ય સંગઠનાત્મક રચના કયા જૂથ પાસે છે અને પક્ષની ઓળખ પર અધિકારનો કાયદેસર આધાર કયા દાવા સાથે વધુ સુસંગત છે.
Symbols Order, 1968 હેઠળ અંતિમ લડાઈ
ચૂંટણી પંચે આ સમગ્ર વિવાદને Election Symbols (Reservation and Allotment) Order, 1968ના પેરા 15 સાથે જોડીને જોયો છે. પક્ષમાં વિભાજન થાય અને બંને જૂથો મૂળ પક્ષના નામ તથા ચિહ્ન પર દાવો કરે ત્યારે ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પક્ષની માન્યતા અને ચૂંટણી ઓળખનો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે.હાલનો આદેશ અંતિમ ચુકાદો નથી. પંચે પેટાચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને વચગાળાની વ્યવસ્થા ઊભી કરી છે, જ્યારે પક્ષની ઓળખ અંગેની મુખ્ય કાર્યવાહી આગળ ચાલુ રહેશે.આથી 18 સપ્ટેમ્બર પછી બંને જૂથો માટે જે નવા નામ અને ચિહ્ન નક્કી થશે, તે સમગ્ર TMC વિવાદનો કાયમી ઉકેલ ગણાશે નહીં. વર્તમાન વ્યવસ્થા ચૂંટણી પ્રક્રિયા સરળતાથી આગળ વધે તે માટેનું તાત્કાલિક પગલું છે.
નંદીગ્રામ અને રેજીનગર બન્યા પ્રથમ મોટો ટેસ્ટ
6 ઓક્ટોબરની નંદીગ્રામ અને રેજીનગર પેટાચૂંટણીઓ હવે આ વિભાજનની પ્રથમ મોટી ચૂંટણી કસોટી બની રહી છે. બંને જૂથોએ આ બેઠકો માટે પોતાના ઉમેદવારો જાહેર કર્યા છે અને શરૂઆતમાં બંને તરફથી મૂળ TMCની ઓળખ હેઠળ ચૂંટણી લડવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. નંદીગ્રામ ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં લાંબા સમયથી મહત્વપૂર્ણ બેઠક રહી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ અહીં વિવિધ રાજકીય પક્ષોના ઉમેદવારો ઉપરાંત TMCના બંને જૂથો વચ્ચે પણ સીધી સ્પર્ધા જોવા મળશે. ભાજપે હસિરાણી રથને ઉમેદવાર બનાવ્યા છે, જ્યારે અન્ય પક્ષોએ પણ પોતાના ઉમેદવારો મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. રેજીનગરમાં પણ TMCની આંતરિક લડાઈ હવે ચૂંટણી પ્રક્રિયાના કેન્દ્રમાં આવી ગઈ છે. મૂળ નામ અને ચિહ્નનો ઉપયોગ નહીં કરી શકવાના નિર્ણય પછી બંને જૂથોએ પોતાના નવા ચૂંટણી બ્રાન્ડને ઝડપથી મતદારો સુધી પહોંચાડવું પડશે.
ઉમેદવારી પછી આવ્યો ચિહ્નનો પેચ
આ મામલાની ખાસિયત એ છે કે ચૂંટણી પંચનો વચગાળાનો આદેશ ઉમેદવારી પ્રક્રિયાના અંતિમ તબક્કા સાથે આવ્યો છે. બંને જૂથોના ઉમેદવારોએ મૂળ TMC નામ અને ચિહ્નના દાવા સાથે ઉમેદવારી કરવાની તૈયારી કરી હતી. પરંતુ હવે ચૂંટણી પંચના આદેશ બાદ ચૂંટણી દસ્તાવેજો અને પ્રચારમાં કઈ ઓળખનો ઉપયોગ થશે તે બાબત બદલાઈ શકે છે.આ પરિસ્થિતિ ઉમેદવારો માટે પણ વ્યવહારિક પડકાર ઊભો કરે છે. પોસ્ટર, બેનર, સોશિયલ મીડિયા સામગ્રી, સ્થાનિક કાર્યકરોની પ્રચાર વ્યવસ્થા અને મતદારો સુધી પહોંચાડવામાં આવતી ચૂંટણી ઓળખમાં હવે નવા નામ તથા પ્રતીકને ઝડપથી સ્થાપિત કરવું પડશે.
મમતા કેમ્પે વાંધો નોંધાવ્યો હતો
વચગાળાના આદેશ પહેલાં બંને જૂથોએ ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પોતાની રજૂઆતો કરી હતી. મમતા બેનર્જી તરફના કેમ્પે આવી વચગાળાની વ્યવસ્થા સામે વાંધો દર્શાવ્યો હતો અને મૂળ પક્ષના નામ તથા ચિહ્નના ઉપયોગને રોકવા માટે પૂરતો આધાર નથી એવી દલીલ કરી હતી. અગાઉના દિવસોમાં તેમના પ્રતિનિધિઓએ પંચ સમક્ષ આ મુદ્દે પોતાની સ્થિતિ રજૂ કરી હતી.બીજી તરફ ઋતબ્રત બેનર્જી સાથે જોડાયેલા જૂથે પેટાચૂંટણી પહેલાં નિર્ણય લેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. બંને પક્ષોની રજૂઆતો સાંભળ્યા બાદ પંચે અંતે કોઈ એક જૂથને તરત મૂળ TMCની ઓળખ આપવાને બદલે બંનેને સમાન અંતર પર રાખતી વચગાળાની પદ્ધતિ અપનાવી.
મતદારો માટે શું બદલાશે?
સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન હવે એ રહેશે કે સામાન્ય મતદારો નવા નામ અને પ્રતીકોને કેટલી ઝડપથી ઓળખી શકે છે. TMCના પરંપરાગત ચૂંટણી ચિહ્ન સાથે વર્ષોથી જોડાયેલા મતદારો માટે અચાનક અલગ પ્રતીકનો ઉપયોગ ચૂંટણીના મેદાનમાં નવી પરિસ્થિતિ ઊભી કરશે. પરંતુ અહીં એક મહત્વની કાનૂની બાબત સમજવી જરૂરી છે: હાલનું નામ-ચિહ્ન ફ્રીઝ થવું એ કોઈ જૂથને પક્ષમાંથી કાયમી રીતે બહાર કરી દેવાનો નિર્ણય નથી. ચૂંટણી પંચે હાલ માત્ર પેટાચૂંટણી માટે ચૂંટણી ઓળખ અલગ રાખી છે. અંતિમ સંગઠનાત્મક અને ચૂંટણી ચિહ્ન સંબંધિત નિર્ણય આગળની કાર્યવાહી બાદ આવશે.
હવે આગળ શું?
18 સપ્ટેમ્બર સવારે 11 વાગ્યા સુધી બંને જૂથો પોતાની પસંદગીના ત્રણ નામ અને ત્રણ મુક્ત ચિહ્ન પંચ સમક્ષ રજૂ કરશે. ત્યારબાદ ચૂંટણી પંચ દરેક કેમ્પ માટે એક નામ અને એક પ્રતીક મંજૂર કરશે.પછી 6 ઓક્ટોબરની પેટાચૂંટણીમાં બંને જૂથો પોતાની નવી ચૂંટણી ઓળખ સાથે મેદાનમાં ઉતરશે. meanwhile, TMCના મૂળ નામ અને અનામત ચિહ્ન અંગેની મુખ્ય કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે.આ નિર્ણય પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ સંસ્થાકીય વળાંક છે. પાર્ટીની અંદરની નેતૃત્વની લડાઈ હવે સંગઠનના રૂમમાંથી બહાર આવીને સીધી મતપેટી સુધી પહોંચી છે. આગામી દિવસોમાં કયું જૂથ કઈ ઓળખ પસંદ કરે છે, મતદારો તે નવી ઓળખને કેવી રીતે સ્વીકારે છે અને Symbols Order હેઠળ ચૂંટણી પંચનો અંતિમ નિર્ણય કઈ દિશામાં જાય છે—આ ત્રણેય બાબતો પર હવે રાજ્યની રાજકીય નજર રહેશે.
હાલ માટે એટલું ચોક્કસ છે કે નંદીગ્રામ અને રેજીનગરની પેટાચૂંટણીમાં ‘તૃણમૂલ કોંગ્રેસ’ નામ અને તેના પરંપરાગત ‘બે ફૂલ અને ઘાસ’ ચિહ્નને બંને દાવેદાર જૂથો ઉપયોગમાં લઈ શકશે નહીં. ચૂંટણી પંચે બંને કેમ્પને અલગ ઓળખ આપી ચૂંટણી પ્રક્રિયા આગળ ધપાવવાનો રસ્તો પસંદ કર્યો છે.
આથી 6 ઓક્ટોબરની ચૂંટણી માત્ર બે વિધાનસભા બેઠકો માટેની સામાન્ય પેટાચૂંટણી નહીં રહે; તે TMCની અંદરની સત્તા-લડાઈ, સંગઠનાત્મક દાવા અને ચૂંટણી ઓળખ વચ્ચેના સંઘર્ષનું મહત્વપૂર્ણ રાજકીય પ્રકરણ બની ગઈ છે. અંતિમ પક્ષ-માન્યતા અંગેનો નિર્ણય હજુ બાકી હોવાથી આગામી તબક્કામાં ચૂંટણી પંચની કાર્યવાહી પર સૌની નજર રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
