આરોપીઓના જાહેર વરઘોડા પર પ્રતિબંધ

13 May 2026 Gujarat Updates Team: ગુજરાત પોલીસની કાર્યપદ્ધતિમાં હવે એક મોટો અને ઐતિહાસિક બદલાવ જોવા મળશે. રાજ્યના ઇન્ચાર્જ ડીજીપી Dr. K. L. N. Rao દ્વારા તમામ પોલીસ કમિશનરો, જિલ્લા પોલીસ વડાઓ અને વિવિધ યુનિટ્સને કડક લેખિત સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે કે હવે કોઈપણ આરોપીને જાહેરમાં અપમાનજનક રીતે રજૂ કરવો, વરઘોડો કાઢવો કે મારપીટ કરવી સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર ગણાશે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતમાં અનેક વખત એવા દૃશ્યો સામે આવ્યા હતા જેમાં આરોપીઓને ઘટનાસ્થળે લઈ જઈ જાહેરમાં ઘૂંટણીએ ચલાવવામાં આવ્યા હતા, હાથ જોડાવી માફી મંગાવવામાં આવી હતી અથવા લોકો સામે માર મારવામાં આવ્યો હતો. સોશિયલ મીડિયામાં આવા વીડિયો વાયરલ થતાં પોલીસની કાર્યપદ્ધતિ અને માનવ અધિકારો અંગે ગંભીર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ હતી. હવે ડીજીપીના આ નવા આદેશ પછી આવી તમામ પ્રવૃત્તિઓ પર સત્તાવાર રીતે પ્રતિબંધ મુકાઈ ગયો છે.

આરોપી છે, ગુનેગાર નહીં : કાયદાની નવી વ્યાખ્યા પર ભાર
ડીજીપી ડો. રાવે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ કોર્ટ દ્વારા દોષિત સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી તેને ગુનેગાર ગણાવી શકાય નહીં. તેથી આરોપીઓ સાથે અપમાનજનક વર્તન કરવું કે તેમને જાહેરમાં હેરાન કરવું કાયદાની ભાવનાના વિરુદ્ધ છે.

નવી માર્ગદર્શિકામાં પોલીસને સૂચના આપવામાં આવી છે કે આરોપીની ધરપકડ બાદ તેને કોર્ટમાં લઈ જતી વખતે અથવા તપાસ માટે બહાર લઈ જતી વખતે તેની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી પડશે. ખાસ કરીને હિંસક ટોળાઓ, મીડિયા ટ્રાયલ અથવા જાહેર અપમાનથી આરોપીને બચાવવાની જવાબદારી હવે પોલીસ તંત્રની રહેશે.

કયા પ્રકારની હરકતો પર પ્રતિબંધ
ડીજીપી કચેરી દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિર્દેશોમાં કેટલીક સ્પષ્ટ બાબતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. હવે પોલીસ નીચે મુજબની કોઈપણ કાર્યવાહી કરી શકશે નહીં:

• આરોપીનું જાહેરમાં સરઘસ કે વરઘોડું કાઢવું
• આરોપીને રસ્તા પર ઘૂંટણીએ ચલાવવો
• જાહેરમાં ઉઠક-બેઠક કરાવવી
• આરોપીને લાકડી કે લાતથી માર મારવો
• હાથ જોડાવી માફી મંગાવવી
• કાન પકડાવી અપમાનજનક સજા કરાવવી
• સોશિયલ મીડિયા માટે આરોપીના અપમાનજનક વીડિયો બનાવવો

આ તમામ બાબતોને માનવ અધિકારોના ઉલ્લંઘન તરીકે જોવામાં આવશે.

હાથકડી અંગે પણ નવા નિયમો અમલમાં
ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા, 2023 અનુસાર હાથકડીના ઉપયોગ માટે નવા નિયમો અમલમાં મુકવામાં આવ્યા છે. હવે માત્ર ગંભીર અને જઘન્ય ગુનાઓમાં જ આરોપીઓને હાથકડી પહેરાવી શકાશે. આ ગુનાઓમાં આતંકવાદ, ડ્રગ્સ તસ્કરી, હત્યા, બળાત્કાર, સંગઠિત ગુનાખોરી અને રીઢા ગુનેગારોનો સમાવેશ થાય છે. આ સિવાયના સામાન્ય કેસોમાં આરોપીને હાથકડી પહેરાવવા માટે પોલીસને મેજિસ્ટ્રેટની પૂર્વ મંજૂરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.

કાયદા નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલું ભારતીય બંધારણમાં સમાવિષ્ટ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને માનવ ગૌરવના અધિકારને વધુ મજબૂત બનાવશે.

સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીઓ પછી પોલીસ તંત્ર સક્રિય
સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટોએ અનેક કેસોમાં સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે આરોપીઓ સાથે અપમાનજનક વર્તન કરવું કાયદાની વિરુદ્ધ છે. કોર્ટોએ પોલીસને યાદ અપાવ્યું હતું કે તપાસનો હેતુ સત્ય બહાર લાવવાનો છે, બદલો લેવાનો નહીં.

તાજેતરમાં દેશભરમાં પોલીસ દ્વારા આરોપીઓના જાહેર વરઘોડા કાઢવાના અને રસ્તા પર મારપીટના કેટલાક વીડિયો સામે આવ્યા હતા. તેના કારણે માનવ અધિકાર સંગઠનો અને કાનૂની વર્તુળોમાં ભારે વિરોધ થયો હતો. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત પોલીસ તંત્રએ હવે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.

નિયમો તોડનાર અધિકારીઓ સામે સીધી કાર્યવાહી
ડીજીપીના આદેશમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ પોલીસ અધિકારી અથવા કર્મચારી આ સૂચનાઓનું ઉલ્લંઘન કરશે તો તેની સામે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી થશે. માત્ર સંબંધિત કર્મચારી જ નહીં પરંતુ વિસ્તારના DCP, SP અથવા ઉચ્ચ અધિકારીઓને પણ જવાબદાર ઠેરવવામાં આવશે.

પોલીસ વિભાગમાં હવે જવાબદારીની નવી વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં આવી રહી છે જેથી મેદાનમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ કાયદાની મર્યાદામાં રહીને જ કાર્યવાહી કરે.

પોલીસની છબી સુધારવાનો પ્રયાસ
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ નિર્ણય માત્ર કાયદાકીય ફરજ નહીં પરંતુ ગુજરાત પોલીસની જાહેર છબી સુધારવાનો પણ પ્રયાસ છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોશિયલ મીડિયા પર પોલીસની કડક કાર્યવાહી અને જાહેર સજાના વીડિયો ચર્ચાનો વિષય બનતા હતા. હવે રાજ્ય સરકાર અને પોલીસ વિભાગ બંને એવો સંદેશ આપવા માગે છે કે ગુજરાતમાં કાયદાનું શાસન માત્ર આરોપીઓ માટે જ નહીં પરંતુ પોલીસ માટે પણ સમાન રીતે લાગુ પડે છે.

માનવ અધિકાર સંગઠનોનું સ્વાગત
માનવ અધિકાર ક્ષેત્રે કાર્યરત સંગઠનો અને કાનૂની નિષ્ણાતોએ આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે. તેમના મતે, આરોપી ભલે ગંભીર ગુનામાં સંડોવાયેલ હોય, પરંતુ તેની સાથે માનવીય વ્યવહાર કરવો એ કાયદાની મૂળ ભાવના છે. કેટલાક નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારીઓએ પણ જણાવ્યું કે જાહેર અપમાનથી ગુનાખોરી ઓછી થતી નથી, પરંતુ પોલીસની વિશ્વસનીયતા પર અસર પડે છે.

ગુજરાત પોલીસ માટે નવી દિશા
ડીજીપી ડો. કે. એલ. એન. રાવના નિર્દેશો બાદ રાજ્યભરના તમામ પોલીસ સ્ટેશનો અને વિવિધ યુનિટ્સ સુધી નવી માર્ગદર્શિકા પહોંચાડવામાં આવી છે. પોલીસિંગની પ્રક્રિયામાં માનવ અધિકારોનું પાલન સુનિશ્ચિત થાય તે માટે આગામી સમયમાં પોલીસ કર્મચારીઓને કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને હ્યુમન રાઈટ્સ અંગે વિશેષ તાલીમ આપવામાં આવવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ગુજરાત પોલીસ દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય “માનવ અધિકાર આધારિત પોલીસિંગ” તરફનું મહત્વપૂર્ણ અને પ્રગતિશીલ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ, આ આદેશ દ્વારા સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે કાયદાને પોતાના હાથમાં લેવાની માનસિકતા હવે પોલીસ તંત્રમાં કોઈપણ રીતે સ્વીકાર્ય રહેશે નહીં.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.