22 દેશોએ ઈરાનને હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખોલવાની કરી અપીલ

23 માર્ચ 2026 : મધ્યપૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે વિશ્વના 22 દેશોએ Iranને કડક શબ્દોમાં અપીલ કરી છે કે તે તરત જ વ્યાપારી જહાજો પરના હુમલા બંધ કરે અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ Strait of Hormuzને ફરીથી ખુલ્લો મૂકે. સંયુક્ત નિવેદનમાં દેશોએ જણાવ્યું છે કે હાલની પરિસ્થિતિ માત્ર પ્રાદેશિક નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સુરક્ષા અને અર્થતંત્ર માટે ગંભીર પડકાર બની રહી છે. આ સંયુક્ત નિવેદનમાં United Kingdom, France, Germany, Italy, Japan, South Korea, Australia, United Arab Emirates, Bahrain સહિતના દેશોએ ભાગ લીધો હતો. આ દેશોએ ઈરાન દ્વારા ગલ્ફ વિસ્તારમાં વ્યાપારી જહાજો અને ઊર્જા સ્થાપનાઓ પર થતા હુમલાઓની તીવ્ર નિંદા કરી હતી અને તાત્કાલિક શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટે આગ્રહ વ્યક્ત કર્યો હતો.

સંયુક્ત નિવેદનનાં મુખ્ય મુદ્દા
22 દેશોએ તેમના સંયુક્ત નિવેદનમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ કરી છે:

• વ્યાપારી જહાજો પરના હુમલાઓ તરત જ બંધ કરવાં
• જળમાર્ગમાં ખાણો (માઇન્સ) પાથરવાની પ્રવૃત્તિ રોકવી
• ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓ પર તાત્કાલિક રોક લગાવવી
• આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા મુજબ નૌકાવહન સ્વતંત્રતા જાળવવી

દેશોએ ખાસ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે સમુદ્રમાં અવરજવરનું સ્વતંત્રતા આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત છે અને તેનો ભંગ સ્વીકાર્ય નથી.

હોર્મુઝ જળમાર્ગનું વૈશ્વિક મહત્વ
Strait of Hormuz વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોમાંનું એક છે. આ માર્ગ દ્વારા દરરોજ વિશ્વના લગભગ 20 ટકા જેટલા તેલ અને ગેસનો પરિવહન થાય છે. પર્શિયન ગલ્ફને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડતો આ માર્ગ ઊર્જા પુરવઠા માટે જીવદોરી સમાન માનવામાં આવે છે. હાલમાં વધતા તણાવના કારણે આ માર્ગમાં જહાજોની અવરજવર ભારે ઘટી ગઈ છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, છેલ્લા અઠવાડિયામાં જહાજોની અવરજવર લગભગ 95 ટકા સુધી ઘટી ગઈ છે. જેના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં અસ્થિરતા વધી છે અને તેલના ભાવોમાં તેજી જોવા મળી રહી છે.

સૈન્ય તણાવ અને પ્રતિક્રિયા
હાલની પરિસ્થિતિમાં United States અને Israel દ્વારા ઈરાનના કેટલાક લક્ષ્યો પર હવાઈ હુમલાઓ કરવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તેના પ્રતિસાદરૂપે ઈરાને ગલ્ફ વિસ્તારમાં જહાજો તથા અન્ય સ્થાનો પર હુમલાઓ તેજ કર્યા હોવાનું કહેવાય છે. ઈરાન તરફથી એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ નાગરિક જહાજોને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. ઈરાનના સૈન્ય પ્રવક્તાએ ચેતવણી આપી છે કે જો આવી કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે તો તેનું કડક અને પ્રતિશોધાત્મક જવાબ આપવામાં આવશે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં અવરોધ સર્જાતા તેની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે. તેલ અને ગેસના વધતા ભાવના કારણે ઘણા દેશોમાં મોંઘવારીમાં વધારો થવાની શક્યતા વધી છે.ભારત જેવા ઊર્જા આયાત પર નિર્ભર દેશો માટે આ પરિસ્થિતિ ખાસ ચિંતાજનક બની રહી છે. ઊર્જા ખર્ચ વધતા ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થશે, જેનો પ્રભાવ અંતે સામાન્ય ગ્રાહકો પર પડશે.

આંતરરાષ્ટ્રીય પગલાં અને તૈયારીઓ
આ સંકટને ધ્યાનમાં રાખીને અનેક દેશોએ ઊર્જા પુરવઠો જાળવવા માટે પગલાં લેવા શરૂ કર્યા છે. કેટલાક દેશોએ તેમના સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વમાંથી તેલ છોડવાની તૈયારી દર્શાવી છે, જેથી બજારમાં સપ્લાય જળવાઈ રહે. સાથે જ, જળમાર્ગમાં સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંયુક્ત નૌકાદળ તહેનાત કરવાની ચર્ચાઓ પણ ચાલી રહી છે. દેશોએ જણાવ્યું છે કે તેઓ જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવર માટે જરૂરી સહયોગ આપવા તૈયાર છે.