74 વર્ષે પ્રદીપ રાવતે દુનિયાને કહ્યું અલવિદા
‘અશ્વત્થામા’થી ‘ગજની’ સુધીનો સફર પૂર્ણ
05 August 2026 Gujarat Updates Team: ભારતીય સિનેમા જગતમાંથી અત્યંત દુઃખદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ‘ગજની’, ‘લગાન’, ‘સરફરોશ’ જેવી ફિલ્મો અને બી.આર. ચોપરાની ઐતિહાસિક ટીવી સિરિયલ ‘મહાભારત’માં પોતાના યાદગાર અભિનયથી દર્શકોના દિલમાં ખાસ સ્થાન બનાવનારા દિગ્ગજ અભિનેતા પ્રદીપ રાવતનું 74 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. લાંબા સમયથી કેન્સર સામે લડી રહેલા પ્રદીપ રાવતે મંગળવાર, 4 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા.
પ્રદીપ રાવતના મેનેજર સિદ્ધાર્થ તિવારીએ તેમના નિધનના સમાચારની પુષ્ટિ કરી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, અભિનેતાએ 4 ઓગસ્ટે સાંજે અંદાજે 6થી 6:30 વાગ્યાની વચ્ચે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. તેમના નિધનના સમાચાર સામે આવ્યા બાદ બોલિવૂડથી લઈને સાઉથ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રી સુધી શોકની લાગણી છવાઈ ગઈ છે.
કેન્સરે ફરી ઉથલો માર્યો, પ્લેટલેટ્સ ઘટ્યા બાદ તબિયત વધુ કથળી
પ્રદીપ રાવત છેલ્લા કેટલાક સમયથી કેન્સર સામે લડી રહ્યા હતા. તેમના મેનેજર સિદ્ધાર્થ તિવારીએ આપેલી માહિતી અનુસાર, પ્રદીપ રાવતે અગાઉ કેન્સર સામેની લડાઈમાં સફળતા મેળવી હતી. જોકે લગભગ દોઢ મહિના પહેલાં કેન્સરે ફરી ઉથલો માર્યો હતો. ત્યારબાદ તેમની તબિયત બગડતાં તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા અને તેઓ લગભગ એક મહિનાથી સારવાર હેઠળ હતા. અંતિમ દિવસોમાં અચાનક તેમના પ્લેટલેટ્સનું પ્રમાણ ઘટી ગયું હતું અને ત્યારબાદ તેમની તબિયતમાં સુધારો થઈ શક્યો નહોતો. આખરે 4 ઓગસ્ટની સાંજે તેમણે દુનિયાને અલવિદા કહી દીધું.
તેમના અંતિમ દર્શન બુધવારે બપોરે 2થી 4 વાગ્યા દરમિયાન ગોરેગાંવ સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને રાખવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ જોગેશ્વરી વેસ્ટ વિસ્તારમાં તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવવાના હોવાનું મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં જણાવાયું છે.
‘ગજની’ના વિલન તરીકે ઘરે-ઘરે જાણીતા બન્યા
પ્રદીપ રાવતનું નામ સાંભળતાં જ મોટા ભાગના સિનેમાપ્રેમીઓની નજર સામે ‘ગજની’નો ખતરનાક વિલન આવી જાય છે.2005માં આવેલી તમિલ ફિલ્મ ‘Ghajini’માં પ્રદીપ રાવતે યાદગાર નેગેટિવ ભૂમિકા ભજવી હતી. ફિલ્મમાં તેમની દમદાર બોડી લેંગ્વેજ, આંખોમાં જોવા મળતો ગુસ્સો અને ક્રૂર વિલન તરીકેની હાજરીએ દર્શકો પર ઊંડી છાપ છોડી હતી.
ત્યારબાદ એ.આર. મુરુગદોસે આ જ ફિલ્મની હિન્દી રિમેક બનાવી. 2008માં રિલીઝ થયેલી આમિર ખાન અને અસિન સ્ટારર ‘Ghajini’માં પ્રદીપ રાવતે ફરી ‘ગજની ધર્માત્મા’નું પાત્ર ભજવ્યું. આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર સુપરહિટ સાબિત થઈ અને પ્રદીપ રાવતનું નામ દેશભરમાં જાણીતું બની ગયું. હીરો જેટલું જ મહત્વ ધરાવતો વિલન કેવી રીતે ફિલ્મને વધુ અસરકારક બનાવી શકે તેનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પ્રદીપ રાવતનો ‘ગજની’નો રોલ માનવામાં આવે છે.
‘લગાન’માં વિલન નહીં પરંતુ ‘દેવા’ બની જીત્યા હતા દિલ
પ્રદીપ રાવત માત્ર નેગેટિવ રોલ પૂરતા મર્યાદિત અભિનેતા નહોતા. 2001માં આવેલી આશુતોષ ગોવારિકરની ઐતિહાસિક બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ ‘Lagaan’માં તેમણે ‘દેવા સિંહ સોઢી’નું પાત્ર ભજવ્યું હતું.આમિર ખાન સ્ટારર ફિલ્મમાં દેવા એક શીખ પૂર્વ સૈનિક હતો, જે અંગ્રેજો સામે ક્રિકેટ મેચ રમતી ભુવનની ટીમમાં જોડાય છે. પ્રદીપ રાવતે આ પાત્ર દ્વારા પોતાની એક્ટિંગની અલગ જ બાજુ દર્શાવી હતી. સામાન્ય રીતે વિલન તરીકે ઓળખાતા અભિનેતાને ‘લગાન’માં સકારાત્મક અને દેશભક્ત પાત્રમાં જોઈને દર્શકો પ્રભાવિત થયા હતા.
‘લગાન’ને બાદમાં ઓસ્કારમાં Best Foreign Language Film કેટેગરીમાં ભારત તરફથી નોમિનેશન મળ્યું હતું અને ફિલ્મે ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસમાં વિશેષ સ્થાન મેળવ્યું.
‘સરફરોશ’માં સુલતાનનો રોલ પણ બન્યો યાદગાર
1999ની આમિર ખાન સ્ટારર ‘Sarfarosh’ પણ પ્રદીપ રાવતની કારકિર્દીની મહત્વપૂર્ણ ફિલ્મોમાં સામેલ છે. ફિલ્મમાં તેમણે ‘સુલતાન’નું પાત્ર ભજવ્યું હતું.નસીરુદ્દીન શાહ, આમિર ખાન અને સોનાલી બેન્દ્રે જેવા કલાકારોની હાજરી વચ્ચે પણ પ્રદીપ રાવતે પોતાના અભિનયથી અલગ ઓળખ ઊભી કરી હતી. રસપ્રદ વાત એ છે કે આમિર ખાન સાથે પ્રદીપ રાવતનો ફિલ્મી સંબંધ લાંબો રહ્યો. ‘સરફરોશ’, ‘લગાન’ અને પછી ‘ગજની’ જેવી ત્રણ અત્યંત જાણીતી ફિલ્મોમાં બંને કલાકારો સાથે જોવા મળ્યા.
ફિલ્મ પહેલાં ટીવીના ‘અશ્વત્થામા’ તરીકે બન્યા લોકપ્રિય
નવી પેઢીના દર્શકો પ્રદીપ રાવતને ‘ગજની’ના વિલન તરીકે ઓળખે છે, પરંતુ જૂની પેઢી માટે તેમની સૌથી યાદગાર ઓળખ હતી — અશ્વત્થામા. બી.આર. ચોપરાની સુપરહિટ ટેલિવિઝન સિરિયલ ‘Mahabharat’માં પ્રદીપ રાવતે ગુરુ દ્રોણાચાર્યના પુત્ર અશ્વત્થામાનું પાત્ર ભજવ્યું હતું. 1988માં દૂરદર્શન પર પ્રસારિત થયેલી ‘મહાભારત’ ભારતીય ટેલિવિઝનના ઇતિહાસની સૌથી લોકપ્રિય સિરિયલોમાંની એક બની હતી. અશ્વત્થામાનું જટિલ પાત્ર, તેનો ગુસ્સો, પિતા દ્રોણાચાર્ય પ્રત્યેની લાગણી અને મહાભારત યુદ્ધમાં તેની ભૂમિકાને પ્રદીપ રાવતે અસરકારક રીતે પડદા પર રજૂ કરી હતી. આ પાત્રે તેમને દેશભરમાં ઓળખ અપાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી.
કઈ હતી પ્રદીપ રાવતની પ્રથમ હિન્દી ફિલ્મ?
પ્રદીપ રાવતનો જન્મ 21 જાન્યુઆરી, 1952ના રોજ મધ્ય પ્રદેશના જબલપુરમાં થયો હતો. તેમની ફિલ્મી કારકિર્દીની શરૂઆત 1980ના દાયકામાં થઈ હતી. ઉપલબ્ધ ફિલ્મોગ્રાફી અનુસાર, 1985માં તેઓ ‘Aitbaar’ અને ‘Meri Jung’ જેવી હિન્દી ફિલ્મોમાં જોવા મળ્યા હતા. અનેક બાયોગ્રાફિકલ સ્ત્રોત ‘Meri Jung’ને તેમની હિન્દી ફિલ્મ ડેબ્યૂ તરીકે નોંધે છે. ‘Meri Jung’માં અનિલ કપૂર, અમરીશ પુરી અને નૂતન જેવા દિગ્ગજ કલાકારો હતા. કારકિર્દીના શરૂઆતના તબક્કામાં નાની અને સહાયક ભૂમિકાઓથી શરૂઆત કર્યા બાદ પ્રદીપ રાવતે ધીમે-ધીમે પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી. ત્યારબાદ તેઓ ‘Samundar’, ‘Mar Mitenge’, ‘Maha-Sangram’, ‘Awaargi’, ‘Agneepath’, ‘Baaghi’, ‘Koyla’, ‘Major Saab’, ‘Sarfarosh’ સહિત અનેક ફિલ્મોમાં જોવા મળ્યા.
હિન્દીથી સાઉથ સુધી — અનેક ભાષામાં પ્રદીપ રાવતનો દબદબો
પ્રદીપ રાવત એવા કલાકારોમાંથી એક હતા જેમણે બોલિવૂડની સાથે દક્ષિણ ભારતીય ફિલ્મોમાં પણ જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા મેળવી. તેમણે હિન્દી ઉપરાંત તેલુગુ, તમિલ, કન્નડ, મલયાલમ, ઓડિયા, બંગાળી, ભોજપુરી અને નેપાળી સહિત વિવિધ ભાષાની ફિલ્મોમાં કામ કર્યું.
અલગ-અલગ ભાષામાં પ્રદીપ રાવતની શરૂઆત
હિન્દી: 1985 – ‘Meri Jung’ને ઘણા બાયોગ્રાફિકલ રેકોર્ડ તેમની હિન્દી ડેબ્યૂ ફિલ્મ તરીકે દર્શાવે છે. આ જ વર્ષે ‘Aitbaar’માં પણ તેઓ જોવા મળ્યા હતા. તેલુગુ: 2004 – એસ.એસ. રાજામૌલીની ‘Sye’માં ‘ભિક્ષુ યાદવ’નું પાત્ર ભજવીને તેલુગુ સિનેમામાં જબરદસ્ત એન્ટ્રી કરી. તમિલ: 2005ના સમયગાળામાં તેમણે તમિલ ફિલ્મોમાં પ્રવેશ કર્યો અને ‘Ghajini’માં તેમની ડબલ રોલવાળી નેગેટિવ ભૂમિકા ખાસ લોકપ્રિય બની.
કન્નડ: 2007 – ‘Parodi’ દ્વારા કન્નડ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં પ્રવેશ કર્યો.
મલયાલમ: 2011 – ‘China Town’માં ‘ગૌડા’ના રોલ સાથે મલયાલમ સિનેમામાં કામ કર્યું.
ઓડિયા: ‘A.C.P. Ranveer’માં પણ તેમણે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી.
બંગાળી: 2016ની ‘Hero 420’ દ્વારા બંગાળી ફિલ્મોમાં જોવા મળ્યા.
ભોજપુરી: 2019ની ‘Crack Fighter’માં કામ કર્યું.
નેપાળી: 2024માં આવેલી ‘Hrashwo Deergha’માં પણ તેઓ જોવા મળ્યા.
આ રીતે એક જ અભિનેતાએ ભારતની અનેક ભાષાઓ અને ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં સફળતાપૂર્વક કામ કર્યું તે તેમની પ્રતિભાની મોટી સાબિતી છે.
‘Sye’એ સાઉથમાં બદલી નાખી કારકિર્દી
પ્રદીપ રાવતની કારકિર્દીમાં એસ.એસ. રાજામૌલીની 2004ની તેલુગુ ફિલ્મ ‘Sye’ ટર્નિંગ પોઇન્ટ સાબિત થઈ.આ ફિલ્મમાં તેમણે ભિક્ષુ યાદવ નામના ખતરનાક વિલનની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમની શારીરિક હાજરી અને આક્રમક અભિનય એટલો અસરકારક રહ્યો કે સાઉથ ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં વિલન તરીકે તેમની માંગ ઝડપથી વધી ગઈ . ‘Sye’ માટે તેમને Filmfare Award for Best Villain – Telugu સહિત પ્રશંસા મળી હોવાનું બાયોગ્રાફિકલ રેકોર્ડમાં નોંધાયું છે. આ ફિલ્મ પછી તેઓ અનેક તેલુગુ અને અન્ય દક્ષિણ ભારતીય ફિલ્મોમાં શક્તિશાળી વિલન તરીકે જોવા મળ્યા.
પ્રદીપ રાવતની પત્ની કોણ છે? પરિવાર વિશે જાણો
સિનેમાના પડદા પર અત્યંત આક્રમક અને ખતરનાક પાત્રોમાં જોવા મળતા પ્રદીપ રાવત વાસ્તવિક જીવનમાં પોતાના પરિવાર અને અંગત જીવનને મીડિયાની ચમકથી દૂર રાખવાનું પસંદ કરતા હતા.ઉપલબ્ધ બાયોગ્રાફિકલ માહિતી પ્રમાણે તેમની પત્નીનું નામ કલ્યાણી રાવત (Kalyani Rawat) છે. તેમના પરિવાર વિશે જાહેર ક્ષેત્રમાં ખૂબ મર્યાદિત માહિતી ઉપલબ્ધ છે. વિવિધ બાયોગ્રાફિકલ ડેટાબેઝમાં તેમને બે સંતાનો હોવાનું નોંધાયું છે. કેટલાક અહેવાલોમાં તેમના પુત્રનું નામ વિક્રમ અથવા વિક્રમાદિત્ય તરીકે પણ આપવામાં આવ્યું છે. જોકે પરિવારના સભ્યો ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીની લાઇમલાઇટથી મોટા ભાગે દૂર રહ્યા હોવાથી તેમના અંગત જીવન વિશે ઘણી વિગતો જાહેરમાં ઉપલબ્ધ નથી. પ્રદીપ રાવત પોતે પણ પોતાના પરિવાર અંગે મીડિયા સામે ખૂબ ઓછું બોલતા હતા.
અનેક દાયકાની કારકિર્દી, સેંકડો યાદગાર પળો
પ્રદીપ રાવતની કારકિર્દી માત્ર ‘ગજની’ કે ‘લગાન’ સુધી મર્યાદિત નહોતી. તેઓ ‘Meri Jung’, ‘Agneepath’, ‘Baaghi’, ‘Koyla’, ‘Major Saab’, ‘Sarfarosh’, ‘Lagaan’, ‘The Hero: Love Story of a Spy’, ‘Deewaar’, ‘Ghajini’, ‘Grand Masti’, ‘Singh Is Bliing’ સહિત અનેક હિન્દી ફિલ્મોમાં જોવા મળ્યા. તાજેતરના વર્ષોમાં પણ તેઓ અભિનય ક્ષેત્રે સક્રિય રહ્યા હતા. તેમની હિન્દી ફિલ્મોગ્રાફીમાં 2025ની ઐતિહાસિક ફિલ્મ ‘Chhaava’નો પણ સમાવેશ થાય છે.
એક પેઢીએ તેમને ‘મહાભારત’ના અશ્વત્થામા તરીકે જોયા, બીજી પેઢીએ ‘લગાન’ના દેવા તરીકે અને ત્યારપછીની પેઢીએ ‘ગજની’ના ભયાનક વિલન તરીકે ઓળખ્યા.
આ જ તેમની લાંબી કારકિર્દીની સૌથી મોટી ઉપલબ્ધિ કહી શકાય.
યશપાલ શર્માએ ‘લગાન’ના સાથી કલાકારને યાદ કર્યા
પ્રદીપ રાવતના નિધનના સમાચાર સામે આવ્યા બાદ ફિલ્મ જગતમાંથી શ્રદ્ધાંજલિનો સિલસિલો શરૂ થયો.‘લગાન’માં તેમની સાથે કામ કરનાર અભિનેતા યશપાલ શર્માએ સોશિયલ મીડિયા પર તેમને યાદ કરતાં ‘ગજની’ અને ‘લગાન’ના ‘દેવા’નો ઉલ્લેખ કરીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી. સોશિયલ મીડિયા પર હજારો ચાહકોએ પણ તેમના યાદગાર પાત્રોની તસવીરો અને વીડિયો શેર કરીને તેમને યાદ કર્યા.
કોઈએ તેમને ‘ગજની’ તરીકે યાદ કર્યા તો કોઈએ ‘મહાભારત’ના અશ્વત્થામા તરીકે. સાઉથ ઇન્ડિયન સિનેમાના દર્શકોએ ‘Sye’ અને તમિલ ‘Ghajini’ સહિતની ફિલ્મોમાં તેમના અભિનયને યાદ કર્યો.
વિલન બનીને પણ જીત્યા કરોડો દર્શકોના દિલ
સિનેમામાં હીરોને દર્શકોનો પ્રેમ મળવો સ્વાભાવિક છે, પરંતુ વિલન બનીને દર્શકોના મનમાં કાયમી સ્થાન બનાવવું સહેલું નથી.પ્રદીપ રાવત પાસે આ ખાસિયત હતી. ઊંચો અને મજબૂત દેખાવ, ગંભીર અવાજ, આંખોથી અભિનય કરવાની ક્ષમતા અને પડદા પર આવતાં જ દબદબો ઊભો કરવાની તેમની કળાએ તેમને અન્ય કલાકારોથી અલગ બનાવ્યા. ખાસ કરીને ‘ગજની’માં તેમની હાજરી એટલી અસરકારક હતી કે ફિલ્મ રિલીઝ થયાના વર્ષો બાદ પણ સામાન્ય દર્શક તેમને પાત્રના નામ ‘ગજની’થી ઓળખે છે.
બીજી તરફ ‘લગાન’નો દેવા અને ‘મહાભારત’નો અશ્વત્થામા સાબિત કરે છે કે પ્રદીપ રાવત માત્ર વિલન નહોતા; તેઓ વિવિધ પ્રકારના પાત્રો ભજવી શકતા મજબૂત કેરેક્ટર એક્ટર હતા.
એક યુગનો અંત
21 જાન્યુઆરી 1952ના રોજ જબલપુરમાં જન્મેલા પ્રદીપ રાવતે જીવનના સાત દાયકા કરતાં વધુનો પ્રવાસ કર્યો અને તેમાં ચાર દાયકાથી વધુ સમય ભારતીય મનોરંજન જગતને આપ્યો.ટેલિવિઝનના ‘અશ્વત્થામા’થી શરૂ થયેલી તેમની લોકપ્રિયતાની સફર બોલિવૂડ અને પછી સાઉથ ઇન્ડિયન સિનેમાના સૌથી ઓળખાતા વિલનો પૈકી એક બનવા સુધી પહોંચી. 4 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ 74 વર્ષની વયે તેમનું નિધન થયું, પરંતુ તેમની સાથે તેમના પાત્રોનો અંત આવવાનો નથી.
જ્યારે પણ ‘મહાભારત’નો અશ્વત્થામા યાદ આવશે, ‘લગાન’ની ક્રિકેટ ટીમ મેદાનમાં ઉતરશે અથવા આમિર ખાનની ‘ગજની’ ફરી જોવામાં આવશે ત્યારે પ્રદીપ રાવત ફરી એકવાર પડદા પર જીવંત થશે. ભારતીય સિનેમાએ એક એવા કલાકારને ગુમાવ્યો છે, જેણે વિલનની ભૂમિકાને માત્ર ‘ખલનાયક’ પૂરતી મર્યાદિત ન રાખીને તેને પોતાની આગવી બોડી લેંગ્વેજ, વ્યક્તિત્વ અને અભિનયથી યાદગાર બનાવી હતી.
પ્રદીપ રાવત હવે આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ ‘અશ્વત્થામા’, ‘દેવા’, ‘સુલતાન’, ‘ભિક્ષુ યાદવ’ અને ‘ગજની ધર્માત્મા’ જેવા તેમના પાત્રો ભારતીય સિનેમાના દર્શકોની યાદોમાં લાંબા સમય સુધી જીવંત રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
