નેત્રોત્સવથી ગુંજ્યું જગન્નાથ મંદિર
149મી જગન્નાથ રથયાત્રા માટે શહેર તૈયાર
14 July 2026 Gujarat Updates Team: આસ્થા, પરંપરા અને સાંસ્કૃતિક વૈભવનું જીવંત પ્રતીક ગણાતી અમદાવાદની ભગવાન જગન્નાથજીની 149મી રથયાત્રાને હવે ગણતરીના કલાકો બાકી રહ્યા છે. સમગ્ર શહેરમાં ભક્તિમય માહોલ છવાઈ ગયો છે. જમાલપુર સ્થિત જગન્નાથ મંદિર ખાતે વહેલી સવારથી જ ભક્તોની અવરજવર શરૂ થઈ ગઈ છે. મંદિર પરિસરમાં વૈદિક મંત્રોચ્ચાર, શંખનાદ અને ભજન-કીર્તન વચ્ચે ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજીના નેત્રોત્સવની વિધિ સંપન્ન થઈ રહી છે. રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક ઉત્સવ નથી, પરંતુ અમદાવાદની ઓળખ, સાંસ્કૃતિક વારસા અને સામાજિક એકતાનું પ્રતિક બની ગઈ છે. દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાનના દર્શન માટે ઉમટી પડે છે. આ વર્ષે પણ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાંથી સંતો, મહંતો અને ભક્તો અમદાવાદ પહોંચવા લાગ્યા છે. સમગ્ર શહેરમાં ભક્તિનો માહોલ અનુભવાઈ રહ્યો છે.
નેત્રોત્સવથી ભક્તિનો શિખર આરંભ
રથયાત્રા પૂર્વે યોજાતો નેત્રોત્સવ ધાર્મિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર ભગવાનના નેત્રો પર પાટા બાંધી વિશેષ વૈદિક વિધિ કરવામાં આવે છે. આ વિધિ દ્વારા ભગવાનને રથયાત્રા માટે તૈયાર કરવામાં આવે છે. મંદિરના પૂજારીઓ દ્વારા વૈદિક મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે આ સમગ્ર અનુષ્ઠાન સંપન્ન થાય છે. આ પ્રસંગે મંદિર પરિસરમાં ભજન-કીર્તનનો અનોખો માહોલ સર્જાયો હતો. વિવિધ ભજનમંડળીઓ દ્વારા ભગવાન જગન્નાથના સ્તુતિગાનથી સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની ગયું હતું. શ્રદ્ધાળુઓએ ભગવાનના દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવી.
સોનાવેશના દિવ્ય દર્શન
નેત્રોત્સવ બાદ ભગવાન જગન્નાથજી, સુભદ્રાજી અને બળદેવજીને સોનાના અલંકારોથી શણગારવામાં આવશે. જેને ‘સોનાવેશ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. બુધવારે સોનાવેશના દર્શન થશે અને રથોની પૂજન વિધિ કરાશે. વર્ષમાં એક જ વખત મળતા આ દર્શન માટે હજારો ભક્તો વહેલી સવારથી જ મંદિર ખાતે પહોંચે છે. સોનાના મુકુટ, હાર, કંકણ અને વિવિધ આભૂષણોથી સજ્જ ભગવાનના દિવ્ય સ્વરૂપના દર્શન ભક્તો માટે વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહે છે. ત્યારબાદ મંદિર પરિસરમાં ત્રણેય રથોની પ્રતિષ્ઠા અને પૂજન વિધિ યોજાશે. ગજરાજોની વિશેષ પૂજા પણ કરવામાં આવશે.
પરંપરા અને ભવ્યતાનો અદભૂત મેળાપ
અમદાવાદની રથયાત્રા દેશની સૌથી ભવ્ય રથયાત્રાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે. લગભગ દોઢ સદીથી વધુ સમયથી ચાલી આવતી આ પરંપરા આજે પણ એટલી જ ભવ્યતા અને શ્રદ્ધા સાથે ઉજવાય છે.આ વર્ષે પણ રથયાત્રાના અગ્રભાગમાં શણગારેલા 18 ગજરાજો આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનશે. તેમની પાછળ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને લોકવારસાનું પ્રતિબિંબ રજૂ કરતી 101 શોભાયાત્રા ટ્રકો જોડાશે. સાથે 30 અખાડાઓ દ્વારા મલ્લખંભ, લાઠી, તલવારબાજી અને વિવિધ દૈહિક કૌશલ્યના પ્રયોગો રજૂ કરવામાં આવશે. 18 ગજરાજો, 101 ટ્રકો, 30 અખાડા અને 18 ભજન મંડળીઓ જોડાશે. 2500થી વધુ સંતો અને 1000-1200 ખલાસીઓ રથ ખેંચશે. ભજનમંડળીઓ સતત ભગવાનના નામસંકીર્તનથી સમગ્ર માર્ગને ભક્તિમય બનાવશે જ્યારે બેન્ડવાજા અને પરંપરાગત વાદ્યો યાત્રાની શોભા વધારશે.
હજારો સંતો અને ખલાસીઓ જોડાશે
રથયાત્રાની સૌથી વિશેષ પરંપરાઓમાંની એક છે રથ ખેંચવાની સેવા. આ વર્ષે અંદાજે 1000થી 1200 ખલાસી ભાઈઓ ભગવાનના રથને ખેંચશે. આ સેવા વર્ષોથી નિષ્ઠાપૂર્વક નિભાવવામાં આવે છે.આ ઉપરાંત હરિદ્વાર, અયોધ્યા, નાશિક, ઉજ્જૈન, જગન્નાથપુરી અને ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાંથી 2500થી વધુ સંતો અને મહંતો અમદાવાદ આવી રહ્યા છે. વિવિધ સંપ્રદાયોના સાધુ-સંતોની ઉપસ્થિતિ રથયાત્રાની આધ્યાત્મિક ભવ્યતામાં વધારો કરે છે.
પ્રસાદમાં રહેશે ભક્તિનો સ્વાદ
રથયાત્રા દરમિયાન લાખો ભક્તો માટે પ્રસાદની પણ વિશાળ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. મંદિર તંત્ર દ્વારા હજારો 45000 કિલો મગ, કેરી, જાંબુ, કાકડી, દાડમ સહિતના પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવશે. સાથે લાખો ઉપેરણાં પણ ભક્તોને અર્પણ કરાશે.પ્રસાદ માત્ર ભોજન નથી, પરંતુ ભગવાનના આશીર્વાદનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. તેથી ભક્તો પ્રસાદને વિશેષ શ્રદ્ધા સાથે સ્વીકારે છે.
પોલીસનો ગ્રાન્ડ રિહર્સલ, સુરક્ષા બની પ્રથમ પ્રાથમિકતા
ધાર્મિક ભવ્યતા સાથે સુરક્ષાને પણ આ વર્ષે સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. અમદાવાદ શહેર પોલીસ દ્વારા જગન્નાથ મંદિરથી સરસપુર સુધી સમગ્ર રૂટ પર ગ્રાન્ડ રિહર્સલ યોજાઈ હતી.પોલીસ કમિશનર સહિતના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સમગ્ર રૂટનું નિરીક્ષણ કર્યું. સંવેદનશીલ વિસ્તારો, ટ્રાફિક વ્યવસ્થા, ભીડ નિયંત્રણ અને ઇમરજન્સી પ્રતિસાદની વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવામાં આવી. આ વર્ષે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ડ્રોન સર્વેલન્સ, હાઈ-રિઝોલ્યુશન CCTV કેમેરા, કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર અને રિયલ-ટાઈમ મોનિટરિંગ દ્વારા સમગ્ર યાત્રા પર સતત નજર રાખવામાં આવશે. તંત્રનો પ્રયાસ છે કે લાખો ભક્તો સુરક્ષિત રીતે ભગવાનના દર્શન કરી શકે.
રથયાત્રા દરમિયાન શહેરમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે માટે 31 હજારથી વધુ પોલીસ કર્મચારીઓ, SRP, RAF, હોમગાર્ડ અને અન્ય સુરક્ષા દળોને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. રૂટ પર 240થી વધુ ઓબ્ઝર્વેશન પોઈન્ટ બનાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાંથી સતત દેખરેખ રાખવામાં આવશે. સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં વિશેષ પેટ્રોલિંગ અને ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમ પણ સક્રિય રહેશે.
રથયાત્રા રૂટ પર નો-પાર્કિંગ અને ટ્રાફિક ડાયવર્ઝન
જગન્નાથ મંદિરથી સરસપુર અને પરંપરાગત માર્ગ પર નીકળનારી રથયાત્રાને ધ્યાનમાં રાખીને રૂટ પર નો-પાર્કિંગ ઝોન જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. પોલીસ દ્વારા અગાઉથી જ વાહનચાલકોને વૈકલ્પિક માર્ગો અપનાવવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા પણ ખાસ આયોજન સાથે ચલાવવામાં આવશે જેથી યાત્રા દરમિયાન સામાન્ય જનતાને ઓછામાં ઓછી મુશ્કેલી પડે.
ગજરાજો પર પણ રહેશે GPS અને 360 ડિગ્રી કેમેરા
રથયાત્રાના અગ્રભાગમાં ચાલનારા 18 ગજરાજોની સુરક્ષા અને નિયંત્રણ માટે પણ નવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. દરેક હાથી પર GPS ટ્રેકિંગ અને 360 ડિગ્રી કેમેરા લગાવવામાં આવશે જેથી તેમના હલનચલન પર સતત નજર રાખી શકાય. સાથે જ અવાજનું સ્તર નિયંત્રિત રહે તે માટે કેટલાક સ્થળોએ ડેસિબલ મીટરનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
સમગ્ર શહેરમાં ઉત્સવનો માહોલ
જમાલપુરથી લઈને સરસપુર સુધીના માર્ગો રંગબેરંગી ધ્વજો, તોરણો અને લાઈટિંગથી શણગારાઈ રહ્યા છે. વેપારીઓ, સામાજિક સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક રહેવાસીઓ ભક્તોના સ્વાગત માટે તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે.શહેરના અનેક સ્થળોએ ઠંડા પાણી, છાશ, ફળ અને આરોગ્ય સેવા કેમ્પનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા માર્ગોની સફાઈ, રસ્તાઓનું સમારકામ અને સ્વચ્છતા માટે વિશેષ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે જેથી યાત્રા દરમિયાન કોઈ મુશ્કેલી ન સર્જાય.
મુખ્યમંત્રી દ્વારા તૈયારીઓની સમીક્ષા
રાજ્યના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પણ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી સમગ્ર સુરક્ષા અને વહીવટી તૈયારીઓની સમીક્ષા કરી હતી. તમામ વિભાગો વચ્ચે સુમેળ જળવાઈ રહે અને ભક્તોને કોઈ અગવડ ન પડે તે માટે જરૂરી સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારનો સ્પષ્ટ અભિગમ છે કે રથયાત્રા સંપૂર્ણ શાંતિ, સુરક્ષા અને ભવ્યતા સાથે સંપન્ન થાય.
સરસપુરમાં ભગવાનનું મોસાળ
અમદાવાદની રથયાત્રાની સૌથી વિશિષ્ટ પરંપરા સરસપુર ખાતે ભગવાનના મોસાળે આગમનની છે. લોકમાન્યતા મુજબ સરસપુર ભગવાન જગન્નાથનું મોસાળ માનવામાં આવે છે, જ્યાં ભગવાનનું વિશેષ સ્વાગત કરવામાં આવે છે અને મહાભોગ અર્પણ થાય છે. હજારો ભક્તો આ ક્ષણના સાક્ષી બનવા માટે ખાસ સરસપુર પહોંચે છે.
શહેર માટે ગૌરવની ક્ષણ
1878થી શરૂ થયેલી આ ઐતિહાસિક પરંપરા આજે દેશની ત્રીજી સૌથી મોટી રથયાત્રા તરીકે ઓળખાય છે. દર વર્ષે લાખો ભક્તો, દેશ-વિદેશના પ્રવાસીઓ અને સંશોધકો આ અનોખા ધાર્મિક-સાંસ્કૃતિક મહોત્સવના સાક્ષી બને છે. બદલાતા સમય સાથે ટેક્નોલોજી, સુરક્ષા અને આયોજનમાં આધુનિકતા ઉમેરાઈ છે, પરંતુ ભગવાન પ્રત્યેની શ્રદ્ધા, પરંપરા અને લોકભાગીદારી આજે પણ અવિચળ છે. ([Wikipedia][5])
ભક્તિ, પરંપરા અને આધુનિકતાનો અદ્ભુત સમન્વય
149મી રથયાત્રા માત્ર ભગવાનના રથનું શહેરભ્રમણ નથી, પરંતુ ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક ઓળખ, સામાજિક એકતા અને આધ્યાત્મિક ઊર્જાનું જીવંત પ્રતીક છે. નેત્રોત્સવથી લઈને સોનાવેશ, પહિન્દ વિધિથી લઈને સરસપુરના મહાભોગ સુધીની દરેક પરંપરા ભક્તિની ગાઢ લાગણી સાથે જોડાયેલી છે.
આ વર્ષે પણ લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાન જગન્નાથજીના આશીર્વાદ મેળવવા આતુર છે. એક તરફ મંદિર પ્રાંગણમાં ભજન, ભક્તિ અને વૈદિક મંત્રોચ્ચાર ગુંજી રહ્યા છે તો બીજી તરફ સમગ્ર વહીવટી તંત્ર સુરક્ષિત, શાંતિપૂર્ણ અને યાદગાર રથયાત્રા માટે ખડેપગે તૈયાર છે. ભક્તિ અને આધુનિક વ્યવસ્થાપનનો આ સંગમ જ અમદાવાદની જગન્નાથ રથયાત્રાને દેશ-વિદેશમાં વિશિષ્ટ ઓળખ અપાવે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
