અમદાવાદ મનપાનો મોટો નિર્ણય

બાંધકામના પ્લાન અને નકશા હવે મળશે ઓનલાઈન

23 October 2026 Gujarat Updates Team: અમદાવાદમાં મિલકત ખરીદનારા, મકાન બનાવવાનું આયોજન કરતા અને જૂના બાંધકામના દસ્તાવેજો મેળવવા માગતા નાગરિકો માટે ડિજિટલ સુવિધા વધુ ઉપયોગી બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા (AMC) દ્વારા બાંધકામ સંબંધિત જૂના અને નવા રેકોર્ડને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં લાવવાની કામગીરી હાથ ધરવાની યોજના છે. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, આશરે રૂ. 1 કરોડના ખર્ચે દસ્તાવેજોનું સ્કેનિંગ કરીને આગામી છ મહિનામાં કામગીરી પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.

આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ નાગરિકોને બાંધકામના મંજૂર નકશા, બિલ્ડિંગ યુઝ (BU) પરવાનગી અને અન્ય સંબંધિત દસ્તાવેજો મેળવવા માટેની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાનો છે. હાલમાં અમદાવાદ મનપાના ડોક્યુમેન્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (DMS) પોર્ટલ પર મંજૂર પ્લાન, કમ્પ્લીશન પ્લાન, બાંધકામ શરૂ કરવાની પરવાનગી અને BU સર્ટિફિકેટ જેવી દસ્તાવેજી શ્રેણીઓનો ઉલ્લેખ છે. જોકે, દરેક જૂના રેકોર્ડની ડિજિટલ ઉપલબ્ધતા સમાન હોય એવું જરૂરી નથી.

રૂ. 1 કરોડના ખર્ચે ડિજિટાઇઝેશન, છ મહિનામાં કામ પૂરું કરવાનો લક્ષ્યાંક
અમદાવાદ મહાનગરપાલિકાના આ આયોજનમાં સૌથી મહત્ત્વનો ભાગ વર્ષોથી કચેરીઓમાં સાચવી રાખવામાં આવેલા દસ્તાવેજોને ડિજિટલ સ્વરૂપ આપવાનો છે. જૂના મંજૂર નકશા, બાંધકામની મંજૂરીઓ અને સંબંધિત રેકોર્ડને સ્કેન કરીને એવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો હેતુ છે, જેમાં જરૂરિયાત મુજબ માહિતી શોધવી અને દસ્તાવેજ મેળવવો વધુ સરળ બની શકે.

આ કામગીરી માટે અંદાજે એક કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થવાનો છે. મળેલી વિગતો પ્રમાણે, ટેન્ડર પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને કામ સોંપવામાં આવ્યું છે અને છ મહિનાની સમયમર્યાદામાં સ્કેનિંગ પૂર્ણ કરવાનું આયોજન છે. જોકે, તમામ દસ્તાવેજોનું સ્કેનિંગ, તેમની ગુણવત્તાની ચકાસણી, યોગ્ય વર્ગીકરણ અને ઓનલાઈન ઉપલબ્ધતા જેવી પ્રક્રિયાઓ પણ એટલી જ જરૂરી રહેશે.

માત્ર કાગળોને સ્કેન કરીને કમ્પ્યુટરમાં સાચવી દેવાથી નાગરિકોને સંપૂર્ણ લાભ મળતો નથી. દસ્તાવેજને સંબંધિત મિલકત, વર્ષ, વોર્ડ, ફાઇલ નંબર અથવા મંજૂરીના પ્રકાર સાથે જોડવામાં આવે તો જ તેને ઝડપથી શોધી શકાય. તેથી આ પહેલની સફળતા સ્કેનિંગની ઝડપની સાથે ડિજિટલ રેકોર્ડ કેટલા વ્યવસ્થિત અને સરળતાથી શોધી શકાય છે તેના પર પણ નિર્ભર રહેશે.

અગાઉ દસ્તાવેજ મેળવવા કચેરીના ધક્કા ખાવા પડતા
મકાન કે દુકાનના બાંધકામનો જૂનો નકશો મેળવવાની જરૂર અનેક કારણોસર ઊભી થઈ શકે છે. કોઈ વ્યક્તિ જૂની મિલકત ખરીદતી હોય, મકાનમાં ફેરફાર કરાવવા માગતી હોય, વારસાગત મિલકતના દસ્તાવેજોની તપાસ કરતી હોય અથવા બાંધકામની કાયદેસર સ્થિતિ સમજવા માગતી હોય ત્યારે મંજૂર પ્લાન અને સંબંધિત પરવાનગીઓ ઉપયોગી બને છે.

અત્યાર સુધી આવી માહિતી મેળવવા માટે નાગરિકોએ સંબંધિત વિભાગનો સંપર્ક કરવો, જરૂરી અરજી કરવી અને નિર્ધારિત ફી ભરવી પડતી હોવાની વિગતો સામે આવી છે. ત્યારબાદ રેકોર્ડ શોધવાની અને તેની નકલ તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં સમય લાગી શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં દસ્તાવેજ મેળવવા માટે સાત દિવસ કે તેથી વધુ સમય રાહ જોવી પડતી હતી.

નવી વ્યવસ્થા સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવ્યા બાદ આ પ્રક્રિયામાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. નાગરિકો ઘરે બેઠાં પોર્ટલ પર સંબંધિત રેકોર્ડ શોધી શકશે તો અરજી, મુસાફરી અને વારંવારની પૂછપરછમાં ખર્ચાતો સમય બચી શકે છે.

મિલકત ખરીદતાં પહેલાં દસ્તાવેજોની તપાસમાં થશે મદદ
અમદાવાદમાં રહેણાક અને વ્યાપારી મિલકતોની ખરીદી-વેચાણ દરમિયાન બાંધકામ સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસ અત્યંત જરૂરી છે. મિલકત દેખાવમાં સારી હોય અથવા વેચનાર દ્વારા તમામ મંજૂરીઓ હોવાનો દાવો કરવામાં આવે, છતાં ખરીદદાર માટે અધિકૃત રેકોર્ડની ચકાસણી કરવી સમજદારીભર્યું પગલું છે.

મંજૂર બાંધકામ પ્લાનથી ઇમારતની મંજૂર રચના અંગે માહિતી મળી શકે છે. BU પરવાનગીથી ઇમારતના ઉપયોગ માટે આપવામાં આવેલી મંજૂરી અંગે જાણકારી મેળવી શકાય છે. જ્યારે કમ્પ્લીશન પ્લાન જેવા દસ્તાવેજો મંજૂર બાંધકામ અને પૂર્ણ થયેલી રચના સંબંધિત તપાસમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.

અમદાવાદ મનપાના સત્તાવાર ડોક્યુમેન્ટ મેનેજમેન્ટ પોર્ટલમાં આ પ્રકારના દસ્તાવેજોની શ્રેણીઓ દર્શાવવામાં આવી છે.

જો જૂના રેકોર્ડ પણ વ્યવસ્થિત રીતે ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ થાય, તો મિલકત ખરીદનારને પ્રાથમિક તપાસ માટે વધુ સુલભ માધ્યમ મળી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ જૂની દુકાન અથવા મકાન ખરીદતા પહેલાં સંબંધિત મંજૂર નકશો અને ઉપલબ્ધ BU દસ્તાવેજોની તપાસ કરવી સરળ બની શકે છે.

પારદર્શક વહીવટ તરફ મહત્ત્વનું પગલું
બાંધકામની મંજૂરી અને મિલકત સંબંધિત માહિતી જાહેર જનતા માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ બને તો નાગરિકો અને સ્થાનિક વહીવટ વચ્ચે વિશ્વાસ વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. કોઈ મિલકત માટે કઈ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, કયા દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ છે અને સંબંધિત રેકોર્ડ ક્યાંથી મેળવવો તેની સ્પષ્ટ માહિતી નાગરિકોને મળે તો બિનજરૂરી મૂંઝવણ ઘટી શકે છે.

અમદાવાદમાં અગાઉ પણ બાંધકામના પ્લાન અને BU પરવાનગીની માહિતી ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ કરાવવાની જરૂરિયાત અંગે ચર્ચા થઈ ચૂકી છે. જૂન 2021માં અમદાવાદ મિરરના એક અહેવાલમાં શહેરના બાંધકામના નકશા અને BU પરવાનગી સંબંધિત વિગતો જાહેર કરવાની અગાઉની પહેલના અમલીકરણ સામે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. આથી હાલની ડિજિટાઇઝેશન પહેલમાં માત્ર જાહેરાત નહીં, પરંતુ સમયસર અમલીકરણ અને રેકોર્ડની વાસ્તવિક ઉપલબ્ધતા પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

ડિજિટલ રેકોર્ડની મદદથી નાગરિકો પાસે માહિતી મેળવવા માટે વધુ સ્વતંત્ર માધ્યમ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, અધિકારીઓ માટે પણ દસ્તાવેજ શોધવા, ફાઇલોની હેરફેર ઘટાડવા અને રેકોર્ડનું વ્યવસ્થિત સંચાલન કરવામાં સરળતા ઊભી થઈ શકે છે.

જોકે, પારદર્શિતા વધારવા માટે પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ માહિતી અદ્યતન હોવી જોઈએ. જૂનો નકશો ઓનલાઈન મૂકાયો હોય, પરંતુ ત્યારબાદ તેમાં સુધારો થયો હોય તો બંને રેકોર્ડ વચ્ચેનો તફાવત સમજાય તે જરૂરી છે. દસ્તાવેજ ક્યારે મંજૂર થયો, તેમાં સુધારો થયો છે કે નહીં અને કઈ આવૃત્તિ અધિકૃત છે તેની માહિતી પણ ઉપયોગી બની શકે છે.

મનપાની ડિજિટલ સેવાઓ સાથે જોડાશે નવી સુવિધા?
ગુજરાત સરકાર દ્વારા બિલ્ડિંગ પરમિશન અને બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂરી માટે ઓનલાઈન સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. ભારત સરકારના નેશનલ ગવર્નમેન્ટ સર્વિસિસ પોર્ટલ પર ગુજરાતની બિલ્ડિંગ પરમિશન અને પ્લાન મંજૂરી સંબંધિત સેવા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ સેવા તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે.

આ સેવાઓનો હેતુ નવી મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયાને ડિજિટલ માધ્યમથી સરળ બનાવવાનો છે, જ્યારે જૂના દસ્તાવેજોના ડિજિટાઇઝેશનથી અગાઉના રેકોર્ડ સુધી પહોંચવાનો માર્ગ વધુ સુલભ બની શકે છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે: નવો બાંધકામ પ્લાન મંજૂર કરાવવો અને અગાઉ મંજૂર થયેલા બાંધકામનો નકશો મેળવવો એ અલગ પ્રક્રિયાઓ છે.

અમદાવાદ મનપાનું DMS પોર્ટલ દસ્તાવેજો શોધવા, તેમની વિગતો તપાસવા અને ડાઉનલોડ કરવાની સુવિધા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. પોર્ટલ પર દર્શાવેલી પ્રક્રિયા પ્રમાણે, વપરાશકર્તા સંબંધિત વિભાગ અને દસ્તાવેજની શ્રેણી પસંદ કરીને રેકોર્ડ શોધી શકે છે. ત્યારબાદ ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજની વિગતો ચકાસીને મોબાઇલ નંબર અને OTP દ્વારા લોગિન કરવાની તથા લાગુ પડતી ફી ચૂકવીને ડાઉનલોડ કરવાની પ્રક્રિયા હોઈ શકે છે. પોર્ટલ મુજબ દસ્તાવેજ જોવાની સુવિધા મફત છે, જ્યારે ડાઉનલોડ માટે નિર્ધારિત ફી લાગુ પડી શકે છે.

એટલે નાગરિકોએ નવી સુવિધા સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થાય ત્યારે સંબંધિત દસ્તાવેજની ઉપલબ્ધતા, લાગુ પડતી ફી અને ડાઉનલોડની શરતો પોર્ટલ પર ચકાસવી જોઈએ.

સ્કેનિંગ પછી સૌથી મોટો પડકાર જૂના રેકોર્ડને શોધવાનો

અમદાવાદ જેવા ઝડપથી વિસ્તરતા શહેરમાં દાયકાઓ જૂના બાંધકામના દસ્તાવેજો સાચવવા અને શોધવા સરળ કાર્ય નથી. જૂની ફાઇલોની સ્થિતિ, હસ્તલિખિત નોંધો, નકશાના કદ, ફાઇલ નંબરની પદ્ધતિ અને સમયાંતરે થયેલા ફેરફારોને કારણે ડિજિટાઇઝેશનમાં તકનીકી પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.

કોઈ દસ્તાવેજ સ્કેન કરતી વખતે તેની તમામ વિગતો સ્પષ્ટ દેખાય, નકશાના માપ અને લખાણ વાંચી શકાય તથા પાનાં અધૂરાં ન રહે તેની કાળજી જરૂરી છે. દસ્તાવેજો યોગ્ય રીતે વર્ગીકૃત ન થાય તો હજારો ફાઇલો ઓનલાઈન હોવા છતાં સામાન્ય નાગરિકને જરૂરી રેકોર્ડ શોધવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.

આથી કામગીરી પૂર્ણ થયા પછી ગુણવત્તા ચકાસણી, ડિજિટલ સૂચિ તૈયાર કરવી અને શોધ માટે સરળ વિકલ્પો આપવાનું મહત્ત્વ વધશે. મિલકત નંબર, સરનામું, મંજૂરીનું વર્ષ અને દસ્તાવેજના પ્રકાર જેવા માપદંડ ઉપલબ્ધ હોય તો શોધ પ્રક્રિયા વધુ અસરકારક બની શકે છે.

તેની સાથે નાગરિકોની વ્યક્તિગત માહિતી અને સંવેદનશીલ દસ્તાવેજોની સુરક્ષા પણ એટલી જ જરૂરી છે. જાહેર કરી શકાય તેવી માહિતી અને નિયંત્રિત પ્રવેશ જરૂરી હોય તેવી માહિતી વચ્ચે સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ. અધિકૃત નકલની ઓળખ, ડાઉનલોડની વિશ્વસનીયતા અને ખોટા દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ અટકાવવાના ઉપાયો પણ ડિજિટલ વ્યવસ્થાની ગુણવત્તા નક્કી કરશે.

છ મહિનાની સમયમર્યાદા પર રહેશે નજર
આગામી છ મહિના આ યોજનાના અમલીકરણ માટે મહત્ત્વના ગણાશે. રૂ. એક કરોડના ખર્ચે હાથ ધરાનારી સ્કેનિંગ કામગીરી નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થાય અને ત્યારબાદ રેકોર્ડ સામાન્ય નાગરિકો માટે ઉપયોગી રીતે ઉપલબ્ધ બને તો અમદાવાદના નાગરિકોને લાંબા ગાળે લાભ મળી શકે છે.

આ યોજના સફળ બનાવવા માટે મનપાએ કામગીરીની પ્રગતિ, સ્કેન થયેલા દસ્તાવેજોની સંખ્યા, ઓનલાઈન મૂકાયેલા રેકોર્ડ અને બાકી રહેલા દસ્તાવેજોની વિગતો અંગે સમયાંતરે માહિતી આપવી ઉપયોગી રહેશે. કોઈ દસ્તાવેજ પોર્ટલ પર ન મળે તો નાગરિકે કયા વિભાગનો સંપર્ક કરવો તેની સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા પણ જરૂરી છે.

આગળ જતાં જૂના રેકોર્ડ અને નવી ડિજિટલ સેવાઓ વચ્ચે સુસંગતતા જાળવવામાં આવે તો બાંધકામ સંબંધિત વહીવટ વધુ સુવ્યવસ્થિત બની શકે છે. મિલકતધારકોને દસ્તાવેજ મેળવવામાં થતી મુશ્કેલી ઘટશે, વ્યાવસાયિકોને જરૂરી માહિતી શોધવામાં સરળતા થશે અને મનપાના રેકોર્ડનું સંચાલન પણ વધુ કાર્યક્ષમ બનશે.

એકંદરે, અમદાવાદ મનપાની આ પહેલ કાગળ આધારિત વહીવટમાંથી ડિજિટલ વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધતું મહત્ત્વનું પગલું બની શકે છે. હવે સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ રહેશે કે છ મહિનાના લક્ષ્યાંક મુજબ કામગીરી પૂર્ણ થાય, જૂના દસ્તાવેજો યોગ્ય રીતે ડિજિટાઇઝ થાય અને નાગરિકોને પોર્ટલ પરથી ખરેખર સરળતાથી અધિકૃત માહિતી મળી રહે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.