સુરતના ઉદ્યોગોને દિવાળી ભેટ

સુરતના કાપડ ઉદ્યોગને હાશકારો: 4થી 12ના વીજકાપમાંથી મુક્તિ

23 October 2026 Gujarat Updates Team : દિવાળીના તહેવાર પહેલાં દક્ષિણ ગુજરાતના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. દક્ષિણ ગુજરાત વીજ કંપની લિમિટેડ (DGVCL)એ ઔદ્યોગિક ફીડરો પર અમલમાં મૂકેલી આઠ કલાકના વીજકાપની વ્યવસ્થા તાત્કાલિક અસરથી પાછી ખેંચી લીધી છે. અગાઉ નક્કી કરાયેલા દિવસોમાં સાંજે 4 વાગ્યાથી મધરાત સુધી વીજપુરવઠો બંધ રાખવાની વ્યવસ્થાને રદ કરવામાં આવતાં સુરત સહિત દક્ષિણ ગુજરાતના ઉત્પાદન એકમોને મોટી રાહત મળવાની આશા છે.

દિવાળીની ખરીદી, કાપડના ઓર્ડર, માલની ડિલિવરી અને કામદારોના પગાર-બોનસની જવાબદારીઓ વચ્ચે વીજકાપથી ઉદ્યોગકારો મુશ્કેલીમાં મુકાયા હતા. વીજળીના અભાવે મશીનો બંધ રાખવા અથવા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા તરીકે મોંઘા જનરેટર ચલાવવા પડતા હતા. આના કારણે ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાની સાથે નફાના માર્જિન પર પણ દબાણ સર્જાયું હતું. હવે વીજકાપ પાછો ખેંચાતાં ઉદ્યોગોને ફરી નિયમિત ઉત્પાદન ગોઠવવાની તક મળશે.

ચાર અઠવાડિયામાં જનરેટર પાછળ કરોડોનો ખર્ચ
વીજકાપની અસરનો અંદાજ ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગના આંકડાઓ પરથી લગાવી શકાય છે. ઉદ્યોગજગતના પ્રતિનિધિઓના જણાવ્યા અનુસાર, લગભગ 400થી 450 પ્રોસેસિંગ મિલોએ ચાર અઠવાડિયાના ગાળામાં જનરેટર ચલાવવા પાછળ અંદાજે ₹40 કરોડથી ₹50 કરોડ સુધીનો વધારાનો ખર્ચ કર્યો હોવાનો અંદાજ છે. આ હિસાબે એક મિલ દીઠ સરેરાશ ₹10 લાખ જેટલો વધારાનો આર્થિક બોજ ઊભો થયો છે.

આ ખર્ચ માત્ર ડીઝલ કે જનરેટરના ઇંધણ પૂરતો મર્યાદિત નથી. વીજપુરવઠો બંધ થતાં ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અટકવી, મશીનો ફરી શરૂ કરવામાં સમય જવો, વધારાના કર્મચારીઓની જરૂરિયાત ઊભી થવી અને સમયસર માલ તૈયાર કરવા માટે વધારાની શિફ્ટ ગોઠવવી જેવી બાબતો પણ ખર્ચ વધારે છે. નાના અને મધ્યમ કદના ઉદ્યોગો માટે આ પ્રકારનો અણધાર્યો ખર્ચ ખાસ મુશ્કેલી સર્જે છે, કારણ કે તેમના નફાનો હિસ્સો પહેલેથી જ કાચા માલ, વીજળી, મજૂરી અને પરિવહનના ખર્ચમાં વપરાતો હોય છે.

ઉદ્યોગકારો માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હતો કે વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલ કરી શકાશે કે નહીં. બજારમાં માગ નબળી હોય અને વેપારીઓ ખરીદી મર્યાદિત રાખતા હોય ત્યારે કાપડના ભાવમાં વધારો કરવો સરળ નથી. પરિણામે, ઉત્પાદન ચાલુ રાખવા માટે કરાયેલો વધારાનો ખર્ચ સીધો ઉદ્યોગોની આવક અને નફાકારકતાને અસર કરે છે.

વીજકાપની સીધી અસર ઉત્પાદન અને ડિલિવરી પર
સુરતનું ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માત્ર વણાટ કે કાપડ તૈયાર કરવા પૂરતું સીમિત નથી. યાર્નથી ગ્રે ફેબ્રિક, ત્યારબાદ ડાઇંગ, પ્રિન્ટિંગ, ફિનિશિંગ, પેકિંગ અને અંતે દેશભરના બજારોમાં મોકલવા સુધીની લાંબી પ્રક્રિયા સાથે અનેક એકમો જોડાયેલા છે. આ સાંકળમાં એક તબક્કે વિક્ષેપ આવે તો તેની અસર બીજા એકમો સુધી પહોંચે છે.

ખાસ કરીને સતત ચાલતી મશીનરી ધરાવતા પ્રોસેસિંગ એકમો માટે વીજપુરવઠાની સ્થિરતા અત્યંત મહત્ત્વની છે. અચાનક વીજળી બંધ થવાથી ઉત્પાદનની ગતિ અટકે છે અને ફરી મશીનો શરૂ કર્યા પછી સામાન્ય સ્થિતિ મેળવવામાં સમય લાગી શકે છે. કાપડની ગુણવત્તા જાળવવી, રંગની એકસરખી અસર મેળવવી અને નક્કી કરેલી સમયમર્યાદામાં માલ તૈયાર કરવો પણ પડકારરૂપ બની શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં સાંજે 4થી મધરાત સુધીનો વીજકાપ ખાસ મુશ્કેલીજનક બનતો હતો, કારણ કે આ સમય દરમિયાન કેટલીક ફેક્ટરીઓમાં ઉત્પાદનની સાથે પેકિંગ, લોડિંગ અને માલ રવાના કરવાની કામગીરી પણ ચાલતી હોય છે. વીજકાપના કારણે તૈયાર માલની ડિલિવરી મોડી પડે તો વેપારી અને ઉત્પાદક બંનેની વ્યવસાયિક વિશ્વસનીયતા પર અસર થઈ શકે છે.

વણાટ ઉદ્યોગમાં 45થી 48 હજાર એકમો માટે વીજળી મહત્ત્વની
સુરતના કાપડ ઉદ્યોગમાં વીવિંગ એટલે કે વણાટ ક્ષેત્રનું વિશેષ સ્થાન છે. ફેડરેશન ઓફ ગુજરાત વીવર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ અશોક જીરાવાલાના જણાવ્યા અનુસાર, વણાટ ક્ષેત્રમાં અંદાજે 45,000થી 48,000 એકમો કાર્યરત છે. આટલા મોટા ઔદ્યોગિક નેટવર્કમાં વીજળીનો પુરવઠો ખોરવાય તો તેની અસર માત્ર ફેક્ટરીના માલિક સુધી રહેતી નથી; કારીગરો, મજૂરો, વેપારીઓ, ટ્રાન્સપોર્ટરો અને અન્ય સહાયક વ્યવસાયો પર પણ પડે છે.

ઉદ્યોગજગત દ્વારા રજૂ કરાયેલા અંદાજ પ્રમાણે, સાપ્તાહિક રજા અને વીજકાપને કારણે વણાટ તથા તેની સાથે સંકળાયેલી ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં એક જ દિવસ દરમિયાન ₹15 કરોડથી ₹20 કરોડ સુધીના નુકસાનની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. આ આંકડો ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિઓના અંદાજ પર આધારિત છે; તેને સત્તાવાર રીતે ચકાસાયેલા સરકારી નુકસાનના આંકડા તરીકે જોવો યોગ્ય નથી. જીરાવાલાએ ઉદ્યોગ માટે સતત વીજપુરવઠાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. દિવાળી પહેલાં વેપારીઓને માલ પહોંચાડવો, બાકી ઓર્ડર પૂરા કરવા અને કામદારોને સમયસર વેતન ચૂકવવું ઉદ્યોગકારોની પ્રાથમિકતા હોય છે. આવા સમયે વીજકાપના કારણે ઉત્પાદન ઘટે તો સમગ્ર વ્યવસાયચક્ર ખોરવાઈ શકે છે.

વધતા ખર્ચ અને નબળી માગ વચ્ચે ઉદ્યોગકારોની કસોટી
વીજળીની સમસ્યા ઊભી થઈ તે પહેલાંથી જ સુરતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને અનેક આર્થિક પડકારોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો. કાચા માલના ભાવમાં વધારો, યાર્નના ઊંચા દર, કોલસા અને ઇંધણના ખર્ચમાં વધારો તથા ડાઇંગ-પ્રિન્ટિંગમાં વપરાતા કેમિકલ્સની મોંઘવારીને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ વધ્યો છે.

સાઉથ ગુજરાત ટેક્સટાઇલ પ્રોસેસર્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ જીતુ વાખરિયાએ વધતા ખર્ચને કારણે પ્રોસેસિંગ મિલો પર પડતા દબાણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના મતે, એક તરફ ઉત્પાદન માટે જરૂરી ઇનપુટ્સ મોંઘાં થઈ રહ્યાં છે, તો બીજી તરફ વીજકાપના કારણે જનરેટરનો ખર્ચ વધે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ઉદ્યોગો માટે વ્યવસાય ટકાવી રાખવો વધુ મુશ્કેલ બને છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા અને ઊર્જા સંબંધિત ખર્ચમાં વધઘટની અસર પણ કાપડ ઉદ્યોગ સુધી પહોંચે છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં પ્રકાશિત એક અહેવાલમાં સુરતના ઉત્પાદકોને યાર્ન, ઊર્જા અને મજૂરીના ખર્ચમાં વધારાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોવાનું નોંધાયું હતું.

બીજી તરફ, બજારમાં માગ નબળી હોય તો વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકો પર નાખવાની મર્યાદા રહે છે. વેપારીઓ જરૂરિયાત પ્રમાણે જ માલ ખરીદતા હોય ત્યારે ઉત્પાદકોને અગાઉની જેમ મોટા જથ્થામાં ઉત્પાદન કરવાની ખાતરી મળતી નથી. પરિણામે, વધતા ખર્ચ અને અનિશ્ચિત ઓર્ડર વચ્ચે ઉદ્યોગકારો માટે નાણાકીય આયોજન વધુ મુશ્કેલ બને છે.

ગુજરાતમાં વીજમાગ વધતાં ઊભું થયું હતું દબાણ
ગુજરાત પરંપરાગત રીતે વીજઉત્પાદન અને પુરવઠાની ક્ષમતા ધરાવતું રાજ્ય માનવામાં આવે છે. જોકે, ઓક્ટોબરના મધ્યમાં વીજમાગમાં થયેલા વધારાએ પુરવઠા વ્યવસ્થાને પડકાર આપ્યો હતો. ફાઇનાન્શિયલ એક્સપ્રેસના 22 ઓક્ટોબરના અહેવાલ પ્રમાણે, 16 ઓક્ટોબરે રાજ્યની વીજમાગ 29,822 મેગાવોટના સ્તરે પહોંચી હતી. તહેવારો દરમિયાન વધેલો વપરાશ, ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ અને અન્ય પરિબળોને કારણે વીજળીની જરૂરિયાત વધી હતી.

વીજમાગ અને ઉપલબ્ધ પુરવઠા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવા માટે ઔદ્યોગિક ફીડરો પર નિયંત્રિત વીજકાપની વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી. જોકે, આ પગલાંનો સમય એવો હતો કે જ્યારે અનેક ઉદ્યોગો તહેવારના ઓર્ડર પૂર્ણ કરવા માટે ઉત્પાદન વધારવાની તૈયારીમાં હતા.

ઉદ્યોગજગત માટે આ નિર્ણયથી ઊભી થયેલી સમસ્યા માત્ર મશીનો બંધ રહેવાની નહોતી. સમયસર માલ મોકલવામાં વિલંબ થાય તો વેપારીઓની ચુકવણી અટકી શકે છે, કાર્યકારી મૂડીનું ચક્ર ધીમું પડી શકે છે અને કામદારોના પગાર-બોનસની ચૂકવણી પર પણ દબાણ આવી શકે છે.

ઉદ્યોગ સંગઠનોની રજૂઆત બાદ નિર્ણયમાં ફેરફાર
વીજકાપના સમય અને તેની અસર અંગે ઉદ્યોગ સંગઠનોએ સરકાર તથા વીજ કંપની સમક્ષ પોતાની ચિંતાઓ રજૂ કરી હતી. સાઉથ ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી સહિતના ઔદ્યોગિક પ્રતિનિધિઓએ વીજપુરવઠામાં વિક્ષેપથી ઉત્પાદન, રોજગાર અને તહેવારના વેપારને થનારા સંભવિત નુકસાન તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું.

અગાઉ ઉદ્યોગકારોએ વીજકાપનો સમય બદલવા અંગે પણ સૂચનો કર્યા હતા, જેથી દિવસ દરમિયાન ઉત્પાદન અને માલની હેરફેર શક્ય બને. તેમનો મુખ્ય આગ્રહ એવો હતો કે વીજળીની અછતને પહોંચી વળવા માટેના પગલાં લેતી વખતે ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિ અને કામદારોની રોજીરોટી પર થતી અસરને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે.

આ રજૂઆતોના પગલે હવે DGVCL દ્વારા સ્ટેગર્ડ પાવરકટની વ્યવસ્થા પાછી ખેંચવામાં આવી છે. 23 ઓક્ટોબરે જાહેર થયેલા અહેવાલ મુજબ, ઉચ્ચ સ્તરેથી મળેલી સૂચનાઓ બાદ આ નિર્ણય તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં આવ્યો છે. જોકે, વીજકાપ રદ થવાથી તાત્કાલિક રાહત મળે છે, પરંતુ રાજ્યની વીજમાગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું મૂળભૂત સંતુલન જળવાય તે પણ એટલું જ જરૂરી રહેશે.

દિવાળી બજારમાં રોશની સાથે ઉત્પાદન ખર્ચની પણ ચિંતા
વીજળી બચાવવા માટે સુરતના ટેક્સટાઇલ બજારોએ દિવાળીની સજાવટ અને રોશનીના દિવસો ઘટાડવાનો નિર્ણય પણ કર્યો હતો. 21 ઓક્ટોબરના એક અહેવાલ મુજબ, બજારોમાં અગાઉ લગભગ 20 દિવસ સુધી રહેતી દિવાળી લાઇટિંગને ઘટાડીને ધનતેરસથી લાભપાંચમ સુધીના પાંચ દિવસ પૂરતી રાખવાની યોજના બનાવવામાં આવી હતી. આ પગલું વીજળી બચાવવા માટે ઉદ્યોગ અને વેપાર જગત દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયાસોમાંનું એક હતું.

આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે વીજસંકટની અસર ફેક્ટરીઓની અંદર પૂરતી મર્યાદિત નહોતી, પરંતુ બજારોની કામગીરી અને તહેવારની તૈયારીઓ સુધી પહોંચી હતી. જોકે, લાઇટિંગ ઘટાડવા જેવા પગલાં વીજળી બચાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે, પરંતુ ઔદ્યોગિક મશીનો માટે જરૂરી સતત વીજપુરવઠાનો વિકલ્પ બની શકતા નથી.

દિવાળી પહેલાં વેપારીઓ સામાન્ય રીતે સ્ટોક, ડિસ્પેચ અને ચુકવણીની કામગીરી ઝડપથી પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આથી ઉત્પાદન ક્ષેત્રને નિયમિત વીજળી મળવી અને બજારમાં માલની અવરજવર જળવાઈ રહેવી સમગ્ર કાપડ અર્થતંત્ર માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

વીજકાપ રદ થતાં હવે ઉદ્યોગોની નજર નિયમિત પુરવઠા પર
DGVCLના નિર્ણયથી ઉદ્યોગકારોને રાહત મળી છે, પરંતુ હવે તેમની મુખ્ય અપેક્ષા વીજપુરવઠો સ્થિર રહે અને ઉત્પાદન ફરી ગોઠવવામાં અનિશ્ચિતતા ન સર્જાય તે છે. વીજળી ઉપલબ્ધ થતાં એકમો બાકી રહેલા ઓર્ડર પૂર્ણ કરવા, ઉત્પાદનનું આયોજન સુધારવા અને ડિલિવરીના સમયપત્રકને વ્યવસ્થિત કરવા પર ધ્યાન આપી શકશે.

સાથે જ, વીજકાપ દરમિયાન થયેલો વધારાનો ખર્ચ તરત પાછો મળી જાય તેવી સ્થિતિ નથી. જનરેટર પાછળ થયેલો ખર્ચ, અટકેલા ઉત્પાદનની ભરપાઈ અને બજારમાંથી સમયસર ચુકવણી મેળવવા માટે ઉદ્યોગોને હજુ મહેનત કરવી પડશે. તેથી વીજકાપ પાછો ખેંચવાનો નિર્ણય રાહતરૂપ હોવા છતાં ઉદ્યોગોની આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સંપૂર્ણ ઉકેલ ગણાવી શકાય નહીં.

દક્ષિણ ગુજરાતના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ માટે હાલનો સૌથી મોટો પડકાર ઉત્પાદનને ફરી ગતિ આપવાની સાથે ખર્ચ પર નિયંત્રણ રાખવાનો છે. દિવાળીના ઓર્ડર સમયસર પૂરા થાય, કામદારોને વેતન અને બોનસ ચૂકવવામાં વિલંબ ન થાય તથા વેપારીઓ સુધી માલ સમયસર પહોંચે તે માટે વીજપુરવઠાની વિશ્વસનીયતા નિર્ણાયક બની રહેશે.

એકંદરે, આઠ કલાકના નિયોજિત વીજકાપને પાછો ખેંચવાનો નિર્ણય સુરતના ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર માટે તાત્કાલિક રાહતરૂપ છે. હવે ઉદ્યોગજગતની નજર એ બાબત પર રહેશે કે વીજળીની ઉપલબ્ધતા સામાન્ય રહે અને આવનારા દિવસોમાં ઉત્પાદન, રોજગાર તથા તહેવારના વેપારને વધુ વિક્ષેપનો સામનો ન કરવો પડે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.