‘ખેડૂત હોવાના પુરાવા ક્યાં છે?’

July 19, 2026

20 વર્ષ જૂના જમીન સોદા પર સવાલો: દાવડ કેસમાં સરકારનો મોટો નિર્ણય

9 July 2026 Gujarat Updates Team: સાબરકાંઠાના ઈડર વિધાનસભા વિસ્તારના ધારાસભ્ય રમણલાલ ઈશ્વરલાલ વોરા અને તેમના પરિવાર સાથે જોડાયેલા દાવડ ગામની ખેતીની જમીન મામલે વહીવટી તંત્રએ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. ઈડર મામલતદાર કચેરીએ ગણોત કેસ નંબર 1/2025માં કાર્યવાહી પૂર્ણ કર્યા બાદ 2-97-50 હેક્ટર એટલે કે આશરે 7.3 એકર જમીનને રાજ્ય સરકાર હસ્તક કરવાનો આદેશ કર્યો છે.

આ કાર્યવાહી મુંબઈ ગણોત વહીવટ અને ખેતી જમીન અધિનિયમ, 1948ની કલમ 84(C) હેઠળ કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. કાયદા મુજબ ખેતીની જમીન ખરીદવા માટે ખરીદદાર ખેડૂત હોવો જરૂરી છે. તંત્રની તપાસમાં રજૂ થયેલા દસ્તાવેજો અને ખેડૂત તરીકેની લાયકાત અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા બાદ આ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી.

દાવડ ગામની જમીન કેવી રીતે વિવાદમાં આવી?
મળતી માહિતી મુજબ, ઈડર તાલુકાના દાવડ ગામની સીમમાં આવેલી રિ-સર્વે નંબર 548 (જૂનો સર્વે નંબર 792)ની જમીન વેચાણ નોંધ નંબર 7713થી રમણલાલ વોરા, તેમના પત્ની કુસુમબેન વોરા તથા તેમના પુત્રોના નામે ખરીદવામાં આવી હતી.ખેતીની જમીન ખરીદી માટે જરૂરી ખેડૂત હોવાના પુરાવા અંગે વિવાદ ઊભો થયો હતો. આ મામલે અમદાવાદના એક નાગરિક દ્વારા રજૂ કરાયેલા દસ્તાવેજો અને ફરિયાદના આધારે તંત્રએ તપાસ શરૂ કરી હતી. તપાસ દરમિયાન એવો મુદ્દો સામે આવ્યો કે જમીન ખરીદી માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલ ખેડૂત પ્રમાણપત્ર અંગે ઓળખ અને માલિકીના દાવામાં વિસંગતતા જોવા મળી હતી. અધિકારીઓએ સંબંધિત કચેરીઓ પાસેથી પ્રમાણપત્રની ચકાસણી કરાવી હતી.

ખેડૂત પ્રમાણપત્રને લઈને ઉઠ્યો વિવાદ
તપાસમાં એવો આક્ષેપ સામે આવ્યો હતો કે વર્ષ 2004માં જારી થયેલું ખેડૂત પ્રમાણપત્ર અન્ય વ્યક્તિના નામે હતું અને તેનો ઉપયોગ જમીન ખરીદી માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આ મુદ્દાની ચકાસણી માટે સંબંધિત મામલતદાર કચેરીઓ પાસેથી માહિતી મેળવવામાં આવી હતી. તંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, જમીન ખરીદનાર પક્ષ ખેડૂત હોવાના સમર્થનમાં જરૂરી અને માન્ય પુરાવા રજૂ કરી શક્યો નહોતો. પરિણામે જમીન વ્યવહારની કાયદેસરતા પર પ્રશ્ન ઊભો થયો હતો.

સાત વખત તક છતાં રજૂ ન થયા પુરાવા
ઈડર મામલતદાર કચેરી દ્વારા કેસની સુનાવણી દરમિયાન જમીન માલિક પક્ષને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે અનેક તકો આપવામાં આવી હતી. ઓગસ્ટ 2025થી માર્ચ 2026 વચ્ચે સાત વખત તક આપવામાં આવી હોવા છતાં યોગ્ય ખેડૂત પ્રમાણપત્ર અથવા જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ ન કરવામાં આવ્યા હોવાનો આદેશમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તંત્રના નિર્ણય મુજબ, કાયદાકીય પ્રક્રિયા બાદ જમીનનો વ્યવહાર નિયમવિરુદ્ધ હોવાનું માનવામાં આવ્યું અને જમીન રાજ્ય સરકારમાં જમા કરવાનો આદેશ કરવામાં આવ્યો.

કેસની સમયરેખા
વર્ષ 2004: વિવાદિત ખેડૂત પ્રમાણપત્ર જારી થયાનું સામે આવ્યું.

જમીન ખરીદી બાદ: દાવડ ગામની ખેતીની જમીન વોરા પરિવારના નામે નોંધાઈ.

2025: ફરિયાદ અને દસ્તાવેજોની ચકાસણી બાદ મામલતદાર કચેરીએ કાર્યવાહી શરૂ કરી.

ઓગસ્ટ 2025થી માર્ચ 2026: સુનાવણી દરમિયાન પક્ષકારોને પુરાવા રજૂ કરવાની તકો આપવામાં આવી.

જુલાઈ 2026: જમીન રાજ્ય સરકાર હસ્તક કરવાનો આદેશ જાહેર થયો.

કલમ 84(C) હેઠળ શું થાય છે?
મુંબઈ ગણોત વહીવટ અને ખેતી જમીન અધિનિયમની કલમ 84(C) હેઠળ જો ખેતીની જમીનનો વ્યવહાર કાયદાની જોગવાઈઓ વિરુદ્ધ જણાય તો મામલતદાર કાર્યવાહી કરી શકે છે.આ પ્રકારના કેસમાં જમીન રાજ્ય સરકારમાં વેસ્ટ (vest) થઈ શકે છે અને આગળની કાર્યવાહી કાયદાની જોગવાઈઓ મુજબ થાય છે.

રાજકીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય
રમણલાલ વોરા ગુજરાત ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા છે. તેઓ ઈડર બેઠક પરથી અનેક વખત ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યા છે અને અગાઉ રાજ્ય સરકારમાં મંત્રી તથા ગુજરાત વિધાનસભાના અધ્યક્ષ તરીકે પણ જવાબદારી સંભાળી ચૂક્યા છે. તેમની સાથે જોડાયેલા જમીન કેસમાં તંત્રનો આ નિર્ણય સાબરકાંઠાના રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

રમણ વોરાનો પક્ષ શું છે?
આ મામલે અગાઉ રમણલાલ વોરાએ દાવો કર્યો હતો કે વિવાદિત ખેડૂત પ્રમાણપત્ર તેમનું નથી અને તેમને આ બાબતની જાણ ઘણા વર્ષો બાદ થઈ હતી. તેમણે દસ્તાવેજોમાં ગેરરીતિ અંગે અજાણ હોવાનો દાવો કર્યો હતો. હવે મામલતદારના આદેશ બાદ આગળની કાયદાકીય પ્રક્રિયા શું રહેશે, તે અંગે સૌનું ધ્યાન રહેશે. જમીન માલિક પક્ષ ઉપરની કોર્ટ અથવા ઉચ્ચ અધિકારી સમક્ષ અપીલ કરે છે કે નહીં તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.

સમગ્ર મામલામાં ઉઠેલા મોટા પ્રશ્નો
આ કેસ માત્ર એક વ્યક્તિની જમીનનો વિવાદ નથી, પરંતુ ખેતીની જમીન ખરીદી વ્યવસ્થાની ચકાસણી પદ્ધતિ અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

નિષ્ણાતો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દા: