કુશલ ડાયમંડ્સના બે ડિરેક્ટરોને સજા
અમદાવાદ CBI કોર્ટમાં 26 વર્ષ જૂના છેતરપિંડી કેસનો અંત
10 September 2026 Gujarat Updates Team: લાંબા સમયથી કાનૂની પ્રક્રિયામાં રહેલા કુશલ ડાયમંડ્સ સંબંધિત કેસમાં અમદાવાદની CBI કોર્ટએ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. 8 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ આપવામાં આવેલા ચુકાદામાં **M/s Kushal Diamonds Ltd.**ને દોષિત ઠેરવવામાં આવી છે. કંપનીના ચીફ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બકુલ ઝવેરી અને ડિરેક્ટર મઝહર એસ. કાપડિયાને પણ ગુનાહિત કાવતરું અને છેતરપિંડીના કેસમાં દોષિત ઠેરવી પાંચ વર્ષની સખત કેદની સજા કરવામાં આવી છે.
કોર્ટના આદેશ અનુસાર બંને દોષિત ડિરેક્ટરોને પાંચ-પાંચ વર્ષની Rigorous Imprisonment (RI) ઉપરાંત રૂ.30-30 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ કંપની પર પણ રૂ.30 લાખનો દંડ લાદવામાં આવ્યો છે. આ કેસનું મૂળ વર્ષ 2000 સુધી પહોંચે છે અને તપાસ બાદ 2002માં ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી. એટલે કે કાયદાકીય લડતને અંતિમ તબક્કે પહોંચવામાં બે દાયકાથી વધુ સમય લાગ્યો. તાજા અહેવાલોમાં પણ આ જ સજા અને દંડની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે
NSIC સાથેના નાણાકીય વ્યવહારથી શરૂ થયો વિવાદ
આ સમગ્ર મામલો National Small Industries Corporation (NSIC), Ahmedabad સાથે સંકળાયેલા નાણાકીય વ્યવહારનો છે. CBIની તપાસ મુજબ, કુશલ ડાયમંડ્સને NSIC તરફથી વિવિધ નાણાકીય સહાય યોજનાઓ હેઠળ મોટી રકમ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, કંપનીને Bill Discounting Facility અને Raw Material Assistance Scheme હેઠળ કુલ રૂ.2,34,85,081 જેટલી રકમ આપવામાં આવી હતી. આ રકમમાંથી એક મોટો હિસ્સો અલગ-અલગ રીતે એડજસ્ટ અથવા વસૂલ કરવામાં આવ્યો હતો. તપાસમાં જણાવાયું હતું કે આશરે રૂ.1,34,88,717 જેટલી રકમ જૂના બાકી હિસાબ સામે સમાયોજિત કરવામાં આવી હતી અથવા વિવિધ ચુકવણી માધ્યમો દ્વારા પ્રાપ્ત થઈ હતી. આ વ્યવહારોમાં ચેક અને ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટથી મળેલી રકમ, વિદેશી ખરીદદારો પાસેથી પ્રાપ્ત ચુકવણી તેમજ Earnest Money Depositની રકમના એડજસ્ટમેન્ટનો પણ સમાવેશ થતો હતો. તેમ છતાં, તમામ હિસાબી સમાયોજન પછી કંપની પાસેથી નોંધપાત્ર રકમ બાકી રહી હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું હતું. Daijiworld+1
31 માર્ચ 1996 સુધી રૂ.99.96 લાખ બાકી
CBIના કેસ મુજબ, 31 માર્ચ 1996ના હિસાબે કુશલ ડાયમંડ્સ પાસેથી રૂ.99,96,364ની રકમ બાકી રહી હતી. તપાસ એજન્સીએ આ રકમને NSICને થયેલા wrongful loss તરીકે ગણાવી હતી. અહીંથી મામલો માત્ર બાકી નાણાંની વસૂલાત સુધી સીમિત રહ્યો નહોતો. CBIએ આ નાણાકીય વ્યવહાર પાછળ ગુનાહિત કાવતરું અને છેતરપિંડીના આક્ષેપો સાથે તપાસ આગળ ધપાવી હતી. કંપનીના સંચાલકો અને NSICના કેટલાક તત્કાલીન અધિકારીઓ વચ્ચે કથિત સાંઠગાંઠ દ્વારા નાણાકીય સુવિધાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનો તપાસ એજન્સીનો આક્ષેપ હતો. જોકે, અંતિમ ન્યાયિક પરિણામમાં NSICના ચાર જાહેર સેવકોને આરોપોમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
15 માર્ચ 2000એ CBIએ કેસ નોંધ્યો
આ કેસમાં CBIએ 15 માર્ચ, 2000ના રોજ ફરિયાદ/કેસ નોંધ્યો હતો. શરૂઆતની તપાસમાં NSIC અમદાવાદ સાથે જોડાયેલા તત્કાલીન અધિકારીઓ તેમજ કુશલ ડાયમંડ્સના સંચાલકોને તપાસના દાયરામાં લેવામાં આવ્યા હતા. CBIના કેસમાં તે સમયના NSIC અધિકારીઓ વિરેન્દ્ર કુમાર સાવ્હની, રોહિત ધીંગરા અને રામ અવતાર અગ્રવાલના નામ પણ આવ્યા હતા. તપાસ મુજબ સાવ્હની Joint Director, ધીંગરા Joint Manager (Finance) અને અગ્રવાલ Regional General Manager તરીકે કાર્યરત હતા. CBIએ આ અધિકારીઓ અને કંપનીના ડિરેક્ટરો વચ્ચે કથિત ગુનાહિત સાંઠગાંઠના આક્ષેપ સાથે તપાસ કરી હતી. બાદમાં તપાસ પૂર્ણ થયા પછી મામલો ટ્રાયલ માટે કોર્ટ સમક્ષ પહોંચ્યો. Daijiworld+1
8 જાન્યુઆરી 2002એ ચાર્જશીટ
લાંબી તપાસ બાદ CBIએ 8 જાન્યુઆરી, 2002ના રોજ કુલ આઠ આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી. આ ચાર્જશીટમાં કુશલ ડાયમંડ્સ લિમિટેડ ઉપરાંત તેના ડિરેક્ટરો બકુલ ઝવેરી, મઝહર એસ. કાપડિયા અને સુભાષ છન્નાણાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ NSIC સાથે જોડાયેલા ચાર જાહેર સેવકો—વિરેન્દ્ર કુમાર સાવ્હની, રોહિત ધીંગરા, રામ અવતાર અગ્રવાલ અને રાજેશ અરોરા—ના નામ પણ આરોપીઓ તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. આઠ આરોપીઓને કેન્દ્રમાં રાખીને કેસની કાનૂની કાર્યવાહી આગળ વધતી રહી. પરંતુ ટ્રાયલ પૂર્ણ થતાં તમામ આરોપીઓ સામે એકસરખું પરિણામ આવ્યું નથી. કોર્ટના અંતિમ નિર્ણયમાં કંપની અને બે ડિરેક્ટરોને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા, જ્યારે ચાર NSIC અધિકારીઓને આરોપોમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા.
ચાર NSIC અધિકારીઓને કોર્ટે કર્યા નિર્દોષ
કેસમાં મહત્વનું પાસું એ રહ્યું કે CBI દ્વારા આરોપ મૂકાયેલા ચાર જાહેર સેવકોને કોર્ટએ દોષિત ઠેરવ્યા નથી. વિરેન્દ્ર કુમાર સાવ્હની, રોહિત ધીંગરા, રામ અવતાર અગ્રવાલ અને રાજેશ અરોરાને કોર્ટએ તેમની સામેના આરોપોમાંથી acquit કર્યા છે. આથી અંતિમ ચુકાદામાં ખાનગી કંપની અને તેના બે ડિરેક્ટરો સામે દોષિત ઠરાવવાનો નિર્ણય આવ્યો છે, જ્યારે NSICના ચાર તત્કાલીન અધિકારીઓ કાનૂની રીતે આ કેસમાં નિર્દોષ જાહેર થયા છે. તાજા અહેવાલો પણ આ પરિણામને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે.
સુભાષ છન્નાણાનું ટ્રાયલ દરમિયાન અવસાન
કુશલ ડાયમંડ્સના અન્ય ડિરેક્ટર સુભાષ છન્નાણા પણ આ કેસના આરોપીઓમાં સામેલ હતા. જોકે, કેસની સુનાવણી ચાલી રહી હતી ત્યારે તેમનું અવસાન થયું હતું. તેમના મૃત્યુ બાદ તેમની સામેની કાર્યવાહી આગળ ચાલુ રાખવાની કાનૂની સ્થિતિ રહી ન હોવાથી કોર્ટ દ્વારા તેમની સામેની proceedings abated કરવામાં આવી હતી. એટલે તેઓ સામે દોષિત કે નિર્દોષ હોવાનો અંતિમ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો નથી.
26 વર્ષ પછી આવ્યો અંતિમ નિર્ણય
આ કેસની સૌથી નોંધપાત્ર બાબત તેની લાંબી સમયગાળો છે. CBIએ 2000માં કેસ નોંધ્યો, 2002માં ચાર્જશીટ રજૂ થઈ અને ત્યારબાદ ટ્રાયલની પ્રક્રિયા વર્ષો સુધી ચાલી. આખરે સપ્ટેમ્બર 2026માં અમદાવાદની CBI કોર્ટના ચુકાદા સાથે કેસના મુખ્ય દોષિતો અંગે ન્યાયિક નિષ્કર્ષ સામે આવ્યો. એટલે કેસ નોંધાયા પછી લગભગ 26 વર્ષના સમયગાળા બાદ સજા જાહેર થઈ છે. આ ચુકાદો એવા જૂના આર્થિક ગુનાના કેસોમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયાની લાંબી મુસાફરીને પણ રેખાંકિત કરે છે. ખાસ કરીને સરકારી નાણાકીય સંસ્થાઓ મારફતે આપવામાં આવતી સહાયનો ઉપયોગ, તેના હિસાબી સમાયોજન અને બાકી રહેલી રકમ અંગેની તપાસ કેટલા લાંબા સમય સુધી કાનૂની પ્રક્રિયામાં રહી શકે તેનું આ એક ઉદાહરણ બની રહ્યું છે.
કંપનીને પણ રૂ.30 લાખનો દંડ
કોર્ટના ચુકાદામાં માત્ર વ્યક્તિગત જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવી નથી. Kushal Diamonds Ltd. પર પણ રૂ.30 લાખનો દંડ લાદવામાં આવ્યો છે. કંપનીના ચીફ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બકુલ ઝવેરી અને ડિરેક્ટર મઝહર એસ. કાપડિયાને પાંચ વર્ષની કઠોર કેદ ઉપરાંત વ્યક્તિગત રીતે રૂ.30 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. આ રીતે ઉપલબ્ધ વિગતો મુજબ કંપની અને બંને ડિરેક્ટરો પર લાદવામાં આવેલા દંડની કુલ રકમ રૂ.90 લાખ થાય છે. જોકે આ રકમમાં બંને ડિરેક્ટરોના વ્યક્તિગત દંડ અને કંપનીના દંડનો સમાવેશ થાય છે.
કોર્ટના ચુકાદાથી કેસનું ચિત્ર બદલાયું
CBIની મૂળ તપાસમાં ખાનગી કંપનીના સંચાલકો ઉપરાંત NSICના અધિકારીઓ સામે પણ ગંભીર આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા. તપાસ એજન્સીએ નાણાકીય વ્યવહારમાં કથિત ગેરરીતિ અને કાવતરાની દિશામાં તપાસ આગળ ધપાવી હતી. પરંતુ ટ્રાયલ પછી કોર્ટએ પુરાવાના આધારે જુદા-જુદા આરોપીઓ અંગે અલગ નિષ્કર્ષ આપ્યો. કુશલ ડાયમંડ્સ લિમિટેડ, બકુલ ઝવેરી અને મઝહર એસ. કાપડિયા દોષિત ઠર્યા, જ્યારે ચાર NSIC અધિકારીઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા. આ તફાવત દર્શાવે છે કે ચાર્જશીટમાં નામ હોવું અને અંતે કોર્ટ દ્વારા દોષિત ઠેરવવામાં આવવું બે અલગ કાનૂની તબક્કા છે. અંતિમ નિર્ણય પુરાવા અને ટ્રાયલ દરમિયાન કોર્ટ સમક્ષ આવેલા કેસના મૂલ્યાંકન પર આધારિત રહ્યો.
હીરા ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા કેસમાં મહત્વનો કાનૂની સંદેશ
કુશલ ડાયમંડ્સનો આ કેસ માત્ર એક કંપની અથવા તેના બે ડિરેક્ટરોની સજા સુધી મર્યાદિત નથી. આ ચુકાદો સરકારી નાણાકીય સહાય મેળવતી ખાનગી સંસ્થાઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે. સરકારી સંસ્થા અથવા જાહેર ક્ષેત્રની નાણાકીય સહાય હેઠળ મળતી રકમનો હેતુ નિર્ધારિત હોય છે. તેમાં થયેલા વ્યવહારો, ચુકવણી અને સમાયોજન અંગે વિવાદ ઊભો થાય ત્યારે તપાસ એજન્સીઓ દ્વારા સમગ્ર નાણાકીય કડી તપાસવામાં આવી શકે છે. આ કેસમાં પણ NSIC દ્વારા આપવામાં આવેલી કરોડોની નાણાકીય સુવિધા, ત્યારબાદ થયેલા એડજસ્ટમેન્ટ અને અંતે બાકી રહેલી લગભગ એક કરોડ રૂપિયાની રકમ તપાસનું કેન્દ્ર બની હતી.
હવે આગળ શું?
8 સપ્ટેમ્બર 2026નો ચુકાદો કેસના ટ્રાયલ તબક્કે મહત્વપૂર્ણ અંતિમ પરિણામ લઈને આવ્યો છે. ઉપલબ્ધ જાહેર અહેવાલોમાં હાલ મુખ્યત્વે કોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલી સજા, દંડ અને અન્ય આરોપીઓ અંગેના પરિણામની વિગતો છે. અપીલ અંગે કોઈ નિશ્ચિત નવી માહિતી ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તેના વિશે અનુમાન કરવું યોગ્ય રહેશે નહીં. હાલના ચુકાદા પ્રમાણે બકુલ ઝવેરી અને મઝહર એસ. કાપડિયાને પાંચ વર્ષની Rigorous Imprisonment તથા રૂ.30-30 લાખનો દંડ, જ્યારે Kushal Diamonds Ltd.ને રૂ.30 લાખનો દંડ થયો છે. બીજી તરફ ચાર ભૂતપૂર્વ NSIC અધિકારીઓને કોર્ટએ આરોપોમાંથી મુક્ત કર્યા છે અને સુભાષ છન્નાણા સામેની કાર્યવાહી તેમના મૃત્યુ બાદ સમાપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ રીતે 2000માં શરૂ થયેલો આ કેસ 2026માં મહત્વપૂર્ણ ન્યાયિક પરિણામ સુધી પહોંચ્યો છે અને અમદાવાદની CBI કોર્ટનો આ ચુકાદો જૂના નાણાકીય છેતરપિંડી તથા ગુનાહિત કાવતરાના કેસોમાં નોંધપાત્ર ઘટનાક્રમ તરીકે સામે આવ્યો છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો
