₹1500ના કમિશનમાં ‘નશાની ડિલિવરી’!
લીંબાયત પોલીસનો સપાટો
03 August 2026 Gujarat Updates Team: સુરતના લીંબાયત વિસ્તારમાં કોડીનયુક્ત કફ સિરપના કથિત ગેરકાયદે સપ્લાયનો પર્દાફાશ થયો છે. લીંબાયત પોલીસે અનવર નગર વિસ્તારમાં કાર્યવાહી કરીને 105 બોટલ કોડીનયુક્ત કફ સિરપ સાથે ફરદીન પઠાણ નામના શખ્સને ઝડપી પાડ્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે. પ્રાથમિક પૂછપરછમાં આ જથ્થો આંજણા વિસ્તારમાં રહેતા બાદલ નામના શખ્સ પાસેથી મેળવવામાં આવ્યો હોવાની અને તેને તાપી જિલ્લાના વ્યારા ખાતે રહેતા યાસીન સુધી પહોંચાડવાનો હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
પોલીસ તપાસમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ સામે આવી છે કે આરોપીને કથિત રીતે માત્ર રૂ. 1,500ના કમિશન માટે આ જથ્થાની ડિલિવરી કરવાની હતી. પોલીસે કફ સિરપ સહિત રૂ. 12 હજારથી વધુનો મુદ્દામાલ કબજે કર્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. કેસમાં બાદલ અને યાસીનને વોન્ટેડ દર્શાવી તેમની શોધખોળ શરૂ કરવામાં આવી છે.
આ ઘટના માત્ર 105 બોટલની જપ્તી પૂરતી મર્યાદિત નથી. કોડીન ધરાવતી ફાર્માસ્યુટિકલ દવાઓનો કાયદેસર તબીબી ઉપયોગ છે, પરંતુ તેનો નશા માટે દુરુપયોગ અને ગેરકાયદે સપ્લાય દેશભરની એજન્સીઓ માટે ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. જુલાઈ 2026માં જ ડિરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઇન્ટેલિજન્સ (DRI)એ પશ્ચિમ બંગાળ અને ત્રિપુરા સંબંધિત બે અલગ કાર્યવાહીમાં કુલ આશરે 1.11 લાખ બોટલ કોડીન આધારિત કફ સિરપ જપ્ત કર્યાની સત્તાવાર માહિતી આપી હતી.
અનવર નગરમાં પોલીસની કાર્યવાહી, 105 બોટલ મળી
મળતી વિગતો મુજબ લીંબાયત પોલીસને અનવર નગર વિસ્તારમાં કોડીનયુક્ત કફ સિરપના શંકાસ્પદ જથ્થા અંગે માહિતી મળી હતી. તેના આધારે પોલીસ દ્વારા કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી અને ફરદીન પઠાણને કફ સિરપની 105 બોટલ સાથે ઝડપી પાડવામાં આવ્યો. આ જથ્થો સામાન્ય તબીબી જરૂરિયાત માટે રાખવામાં આવ્યો હતો કે ગેરકાયદે રીતે અન્ય વ્યક્તિ સુધી પહોંચાડવાનો હતો, તે દિશામાં તપાસ કરતાં પોલીસને કથિત સપ્લાય ચેઇન અંગે મહત્વપૂર્ણ વિગતો મળી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
પ્રાથમિક પૂછપરછ પ્રમાણે જથ્થો સુરતના આંજણા વિસ્તારમાં રહેતા બાદલ નામના વ્યક્તિ પાસેથી મેળવવામાં આવ્યો હતો. બાદમાં તેને સુરત શહેરની બહાર તાપી જિલ્લાના વ્યારા સુધી પહોંચાડવાનો હતો. આ કારણે પોલીસ હવે માત્ર પકડાયેલા આરોપી સુધી તપાસ મર્યાદિત રાખવાને બદલે જથ્થો ક્યાંથી આવ્યો, મૂળ સપ્લાયર કોણ છે, અગાઉ કેટલા વખત આવી ડિલિવરી કરવામાં આવી છે અને તેની પાછળ મોટું નેટવર્ક કાર્યરત છે કે કેમ તે સહિતના મુદ્દાઓની તપાસ કરી રહી છે.
રૂ. 1,500ના કમિશનમાં વ્યારા સુધી પહોંચાડવાનો હતો જથ્થો
આ કેસમાં સામે આવેલી કમિશનની વિગતો પણ ધ્યાન ખેંચે તેવી છે.પોલીસ પૂછપરછમાં ફરદીનને આ કફ સિરપનો જથ્થો વ્યારાના યાસીન નામના વ્યક્તિને પહોંચાડવાનો હતો અને તેના બદલામાં તેને રૂ. 1,500નું કમિશન મળવાનું હતું તેવી માહિતી સામે આવી છે. આ દાવાની આગળની પોલીસ તપાસમાં ખરાઈ થવાની બાકી છે.
આ પ્રકારની કથિત વ્યવસ્થામાં એક વ્યક્તિ સપ્લાયર, બીજી વ્યક્તિ વાહક અથવા ડિલિવરી કરનાર અને ત્રીજી વ્યક્તિ ખરીદનાર અથવા આગળનો વિતરક હોય તેવી શક્યતા તપાસવામાં આવી રહી છે. તેથી પોલીસ માટે હવે બાદલ અને યાસીન સુધી પહોંચવું મહત્વપૂર્ણ બન્યું છે.
જો વોન્ટેડ આરોપીઓ ઝડપાય તો સિરપનો મૂળ સ્રોત, ખરીદીની પદ્ધતિ, ચુકવણી કેવી રીતે થતી હતી અને આગળ આ જથ્થો ક્યાં વેચવાનો હતો તે અંગે વધુ વિગતો બહાર આવી શકે છે.
બાદલ અને યાસીન વોન્ટેડ
લીંબાયત પોલીસે હાલ આ કેસમાં ફરદીનની ધરપકડ કર્યા બાદ બાદલ અને યાસીનને વોન્ટેડ જાહેર કરી તેમની શોધખોળ શરૂ કરી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.બાદલની ભૂમિકા કથિત સપ્લાયર તરીકે તપાસના કેન્દ્રમાં છે, જ્યારે વ્યારાના યાસીનને આ જથ્થો પહોંચાડવાનો હતો. હવે પોલીસ માટે મહત્વના પ્રશ્નો એ છે કે બાદલ પાસે આટલી બોટલ ક્યાંથી આવી? શું કોઈ લાઇસન્સ ધરાવતી સપ્લાય ચેઇનમાંથી દવાઓને ગેરકાયદે રીતે ડાયવર્ટ કરવામાં આવી હતી? જથ્થો કોઈ હોલસેલ અથવા રિટેલ દવા વ્યવસાયમાંથી આવ્યો હતો કે અન્ય રાજ્યમાંથી પહોંચ્યો હતો? આ પહેલાં પણ આવી ડિલિવરી થઈ હતી કે નહીં? આ પ્રશ્નોના જવાબ વોન્ટેડ આરોપીઓની ધરપકડ અને તપાસ પછી વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
રૂ. 12 હજારથી વધુનો મુદ્દામાલ જપ્ત
પોલીસે કાર્યવાહી દરમિયાન 105 બોટલ કફ સિરપ સહિત રૂ. 12 હજારથી વધુ કિંમતનો મુદ્દામાલ જપ્ત કર્યો હોવાનું પ્રાથમિક વિગતોમાં સામે આવ્યું છે. જપ્ત કરવામાં આવેલી સિરપની બોટલોનું ચોક્કસ બ્રાન્ડ, તેમાં રહેલા સક્રિય ઘટકોનું પ્રમાણ, બેચ નંબર, ઉત્પાદક કંપની, સપ્લાય ચેઇન તથા ખરીદી-વેચાણ સંબંધિત દસ્તાવેજો પણ તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. કોડીન ધરાવતી દવાઓ અંગે નિયમન અત્યંત મહત્વનું છે કારણ કે કોડીનનો કાયદેસર ઔષધીય ઉપયોગ હોવા છતાં તેના દુરુપયોગની સંભાવના રહે છે. કેન્દ્ર સરકારના મહેસૂલ વિભાગની સત્તાવાર માહિતી અનુસાર કોડીન narcotic drug તરીકે નિયમન હેઠળ આવે છે અને તેના ઉત્પાદન માટે નિયત લાઇસન્સ તથા કાયદાકીય શરતો લાગુ પડે છે.
કોડીન શું છે અને કફ સિરપમાં તેનો ઉપયોગ કેમ થાય છે?
કોડીન ઓપિયમમાંથી મેળવવામાં આવતું એક opioid ઘટક છે. ચોક્કસ ફાર્માસ્યુટિકલ ફોર્મ્યુલેશનમાં તેનો કાયદેસર તબીબી ઉપયોગ થાય છે. કેટલીક દવાઓમાં કોડીનનો ઉપયોગ ખાંસીના લક્ષણોને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવે છે. જોકે તેનો ઉપયોગ નિયત તબીબી અને કાયદાકીય માળખામાં થવો જરૂરી છે. DRIએ 5 જુલાઈ 2026ની સત્તાવાર કાર્યવાહીની માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે કોડીનના legitimate therapeutic uses છે, પરંતુ codeine-based cough syrupsને તેના abuse potentialને કારણે ગેરકાયદે ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ નેટવર્ક દ્વારા ડાયવર્ટ કરવામાં આવવાની ઘટનાઓ સામે આવે છે.
આથી કોડીન ધરાવતી દવા અને ગેરકાયદે નશાકારક પદાર્થ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. કોઈ કોડીનયુક્ત દવા હોવી માત્રથી જ દરેક સ્થિતિમાં તે “પ્રતિબંધિત દવા” બની જતી નથી; તેની રચના, માત્રા, લાઇસન્સ, વેચાણની પરિસ્થિતિ અને લાગુ કાયદાકીય જોગવાઈઓ મહત્વ ધરાવે છે.
નશા માટે દુરુપયોગ બને છે મોટી ચિંતા
કોડીનયુક્ત કફ સિરપ અંગે તપાસ એજન્સીઓની મુખ્ય ચિંતા તેનો non-medical use છે. કફની સારવાર માટે તૈયાર કરવામાં આવેલી દવાનો જ્યારે નશા માટે ઉપયોગ થાય અથવા નિયમિત ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાય ચેઇનમાંથી તેને ગેરકાયદે બજારમાં વાળવામાં આવે ત્યારે તે જાહેર આરોગ્ય ઉપરાંત કાયદો-વ્યવસ્થાનો મુદ્દો બની જાય છે. ખાસ કરીને મોટી સંખ્યામાં બોટલો એક સાથે મળી આવે અને તેને એક શહેરથી બીજા શહેરમાં કમિશનના બદલામાં પહોંચાડવાની માહિતી સામે આવે ત્યારે તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધે છે કે આ કોઈ એકલદોકલ ઘટના છે કે સંગઠિત નેટવર્કનો ભાગ.
સુરતના હાલના કેસમાં 105 બોટલ અને કથિત કમિશન આધારિત ડિલિવરીની વિગતોને કારણે પોલીસ સપ્લાય ચેઇન સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોવાનું સમજાય છે.
દેશભરમાં કોડીન સિરપની હેરાફેરી સામે કાર્યવાહી
સુરતની ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે તાજેતરમાં દેશના અન્ય ભાગોમાં પણ કોડીન આધારિત કફ સિરપની મોટી હેરાફેરી સામે કાર્યવાહી થઈ છે. 5 જુલાઈ 2026ના રોજ ભારત સરકારના Press Information Bureau દ્વારા જાહેર કરાયેલી માહિતી પ્રમાણે DRIએ બે અલગ ઓપરેશનમાં એક લાખથી વધુ બોટલો જપ્ત કરી હતી. 2 જુલાઈના એક ઓપરેશનમાં અગરતલા જતી ટ્રેનના પાર્સલ વાનમાં લઈ જવાતા માલમાંથી 55,626 બોટલ codeine-based cough syrup મળી હતી. સિરપને 80 મેટલ ડ્રમમાં અન્ય પદાર્થની નીચે છુપાવવામાં આવી હતી. આ કાર્યવાહીમાં એક વ્યક્તિની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
બીજી કાર્યવાહીમાં પશ્ચિમ બંગાળના ડાનકુની ખાતે એક વેરહાઉસમાંથી 56,225 બોટલ મળી હતી. સત્તાવાર માહિતી મુજબ આ બોટલો પણ આયર્ન ડ્રમમાં છુપાવવામાં આવી હતી.
બંને ઓપરેશન મળીને આશરે 1.11 લાખ બોટલો જપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ આંકડો દર્શાવે છે કે codeine-based pharmaceutical productsનું illicit diversion તપાસ એજન્સીઓ માટે ગંભીર પડકાર છે.
કોડીન પર કાયદાકીય નિયંત્રણ શું કહે છે?
કોડીન અંગે કાયદાકીય સ્થિતિ સમજતી વખતે સાવધાની જરૂરી છે. ભારત સરકારના Department of Revenueની Narcotics Control સંબંધિત સત્તાવાર માહિતીમાં કોડીનને નિયમન હેઠળના narcotic drugsમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. કોડીનના ઉત્પાદન માટે નિયત કાયદાકીય અને લાઇસન્સિંગ વ્યવસ્થા લાગુ પડે છે. તે જ રીતે NDPS સંબંધિત સત્તાવાર માહિતીમાં વિવિધ narcotic substances માટે small અને commercial quantityની મર્યાદાઓ આપવામાં આવી છે. કોડીન માટે સત્તાવાર કોષ્ટકમાં small quantity 10 ગ્રામ અને commercial quantity 1 કિલોગ્રામ દર્શાવવામાં આવી છે. જોકે કોઈ ચોક્કસ cough syrup કેસમાં આ મર્યાદા કેવી રીતે લાગુ પડે છે તે તેના formulation, concentration, notification તથા અન્ય કાયદાકીય પરિબળો પર આધારિત હોઈ શકે છે.
એટલે માત્ર બોટલોની સંખ્યા પરથી NDPS હેઠળ quantity category નક્કી કરવી યોગ્ય નથી. પોલીસ અને ફોરેન્સિક/ડ્રગ્સ સંબંધિત તપાસમાં સિરપની રચના તથા કોડીનની માત્રા સહિતના પરિબળો મહત્વપૂર્ણ બને છે.
પોલીસ માટે હવે ‘સોર્સ ટુ ડેસ્ટિનેશન’ તપાસ મહત્વની
લીંબાયત પોલીસની કાર્યવાહીમાં એક આરોપી ઝડપાઈ ગયો છે, પરંતુ તપાસની દૃષ્ટિએ હવે વધુ મહત્વપૂર્ણ તબક્કો શરૂ થાય છે. 105 બોટલોનો જથ્થો કઈ જગ્યાથી આવ્યો તેની સંપૂર્ણ ચેઇન શોધવી જરૂરી બનશે. જો આંજણાનો બાદલ જથ્થાનો સપ્લાયર હતો તો તેને આ માલ કોણે આપ્યો? જો વ્યારાના યાસીન સુધી માલ પહોંચાડવાનો હતો તો ત્યાંથી આગળ કોને વેચવાનો હતો? ડિલિવરી માટે માત્ર રૂ. 1,500 કમિશન નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું તો સમગ્ર સોદાની કિંમત કેટલી હતી?
આ ઉપરાંત આરોપીઓ વચ્ચે અગાઉ કેટલા વ્યવહાર થયા, મોબાઇલ ફોન દ્વારા કોની સાથે સંપર્ક કરવામાં આવ્યો, કોઈ ડિજિટલ પેમેન્ટ થયું કે નહીં અને અન્ય લોકો પણ નેટવર્કમાં જોડાયેલા છે કે કેમ—આ તમામ મુદ્દા તપાસમાં મહત્વના બની શકે છે.
સુરતથી વ્યારા સુધીનું કનેક્શન કેમ મહત્વનું?
આ કેસમાં સુરત ઉપરાંત તાપી જિલ્લાના વ્યારાનું નામ સામે આવવું તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સુરતના આંજણા વિસ્તારમાંથી જથ્થો મેળવી લીંબાયતના ફરદીન મારફતે તેને વ્યારા સુધી પહોંચાડવાનો કથિત પ્લાન હોવાની વિગતો અલગ-અલગ વિસ્તારો વચ્ચેની સપ્લાય લિંક તરફ ઈશારો કરે છે. જોકે હાલ તપાસ પ્રાથમિક તબક્કામાં છે અને આરોપીઓ સામેના આક્ષેપો તપાસ તથા ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં સાબિત થવાના બાકી છે.
વોન્ટેડ વ્યક્તિઓની પૂછપરછ બાદ જ પોલીસને સમગ્ર ચેઇન અંગે સ્પષ્ટ ચિત્ર મળી શકે છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ દવાઓના diversion સામે દેશવ્યાપી પડકાર
આ કેસનો વધુ મોટો મુદ્દો legitimate medicinesના illicit diversionનો છે. કોડીનનો ઉપયોગ ઔષધીય રીતે થઈ શકે છે, એટલે તેની કાયદેસર ઉત્પાદન અને વિતરણ વ્યવસ્થા પણ અસ્તિત્વમાં છે. પરંતુ આ જ કારણથી આવા ઉત્પાદનોને કાયદેસર ચેનલમાંથી ગેરકાયદે બજારમાં વાળવાના પ્રયાસો સામે એજન્સીઓને સપ્લાય ચેઇન પર નજર રાખવી પડે છે.
DRIની જુલાઈ 2026ની કાર્યવાહી પણ આ સમસ્યાની ગંભીરતા દર્શાવે છે. એજન્સીએ પોતાની સત્તાવાર જાહેરાતમાં codeine-based cough syrupsના abuse potential અને organised smuggling syndicates દ્વારા pharmaceutical preparationsને illicit trafficking માટે divert કરવાના પ્રયાસોનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
લીંબાયત પોલીસની તપાસમાં આગળ શું?
હવે સમગ્ર મામલામાં પોલીસની તપાસ મુખ્યત્વે ત્રણ સ્તરે આગળ વધી શકે છે—જથ્થાનો મૂળ સ્રોત, ડિલિવરી નેટવર્ક અને અંતિમ ખરીદદાર. ફરદીન પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે બાદલ અને યાસીનની શોધખોળ કરવામાં આવી રહી છે. બંનેની ધરપકડ થાય તો વધુ નામો બહાર આવવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. આ સાથે જ જપ્ત સિરપ સંબંધિત બિલ, લાઇસન્સ, બેચ નંબર અને સપ્લાય સંબંધિત દસ્તાવેજોની તપાસથી પણ મહત્વપૂર્ણ માહિતી મળી શકે છે. જો દવાઓ કોઈ કાયદેસર સપ્લાય ચેઇનમાંથી ગેરકાયદે રીતે બહાર કાઢવામાં આવી હોવાનું સામે આવે તો તેની તપાસ સપ્લાયર અથવા વિતરક સુધી પહોંચી શકે છે.
માત્ર એક ધરપકડ નહીં, નેટવર્ક સુધી પહોંચવાનો પડકાર
લીંબાયતમાંથી 105 બોટલ કોડીનયુક્ત કફ સિરપ સાથે એક વ્યક્તિની ધરપકડને માત્ર સ્થાનિક સ્તરની જપ્તી તરીકે જોવાને બદલે તેના સંભવિત સપ્લાય નેટવર્કની તપાસ વધુ મહત્વની છે. આંજણાથી માલ મેળવવો, લીંબાયત વિસ્તારમાં વ્યક્તિ ઝડપાવવી અને જથ્થો વ્યારા પહોંચાડવાનો હોવાનો દાવો—આ ત્રણ કડીઓ તપાસમાં જોડાઈ રહી છે. હાલમાં ફરદીન પોલીસની પકડમાં છે, જ્યારે બાદલ અને યાસીન વોન્ટેડ હોવાનું જાણવા મળે છે. તેથી સમગ્ર નેટવર્ક અને જથ્થાના મૂળ સ્રોત અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ પૂર્ણ થયા પછી જ સામે આવશે.
દેશના અન્ય ભાગોમાં જુલાઈ 2026 દરમિયાન જ DRI દ્વારા 1.11 લાખથી વધુ codeine-based cough syrup bottles જપ્ત થવાની ઘટના દર્શાવે છે કે આવી દવાઓનું illicit diversion એ તપાસ એજન્સીઓ માટે વ્યાપક પડકાર છે. સુરતના આ કેસમાં હવે પોલીસ વોન્ટેડ આરોપીઓને કેટલી ઝડપથી પકડે છે અને પૂછપરછમાં સપ્લાય ચેઇનની કેટલી કડીઓ બહાર આવે છે તેના પર નજર રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
