જાણો હવે કેટલો મળશે લાભ : ઉજ્જવલા યોજના બદલાઈ
ગેસ સબસિડી ઘટાડાઈ, મહિલાઓના બજેટ પર પડશે અસર
09 June 2026 Gujarat Updates Team પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળ લાભાર્થીઓને મળતી LPG સબસિડીમાં કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. અત્યાર સુધી યોજના હેઠળ વર્ષ દરમિયાન 9 ગેસ સિલિન્ડર સુધી સબસિડીનો લાભ મળતો હતો, પરંતુ હવે આ મર્યાદા ઘટાડીને માત્ર 4 સિલિન્ડર સુધી રાખવામાં આવી છે. 2016માં આ યોજના હેઠળ વર્ષ દરમિયાન 12 ગેસ સિલિન્ડર સુધી સબસિડીનો લાભ મળતો હતો, પરંતુ હવે આ મર્યાદા ઘટાડીને ગયા વર્ષે માત્ર 9 સિલિન્ડર કર્યો અને આ વર્ષે 4 સિલિન્ડર સુધી કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના આ નિર્ણયથી દેશભરના કરોડો ઉજ્જવલા લાભાર્થી પરિવારોની રસોઈ ગેસ સંબંધિત ખર્ચ વ્યવસ્થા બદલાઈ શકે છે.
સરકારનું કહેવું છે કે મોટાભાગના ઉજ્જવલા પરિવારોનું સરેરાશ વાર્ષિક LPG વપરાશ ચારથી પાંચ સિલિન્ડર જેટલું જ નોંધાયું છે. તેથી સબસિડીની મર્યાદાને વાસ્તવિક વપરાશ સાથે સુસંગત બનાવવા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
શું બદલાયું?
નવી વ્યવસ્થા મુજબ ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ નોંધાયેલા લાભાર્થીઓને વર્ષમાં માત્ર પ્રથમ ચાર LPG સિલિન્ડર પર જ ₹300 પ્રતિ સિલિન્ડર સબસિડી મળશે. એટલે કે એક પરિવારને વર્ષ દરમિયાન મહત્તમ ₹1,200 સુધીની સીધી સબસિડીનો લાભ મળશે. અગાઉ આ લાભ વધુ સિલિન્ડરો સુધી ઉપલબ્ધ હતો.
સરકાર આ પગલું કેમ લઈ રહી છે?
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં LPGના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિઓ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર પડેલા દબાણને કારણે LPG આયાત ખર્ચ વધી ગયો છે. પરિણામે સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પર નાણાકીય ભાર વધ્યો હોવાનું કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ એક ઘરેલું LPG સિલિન્ડરની વાસ્તવિક કિંમત ₹1,600થી વધુ પહોંચી રહી છે, જ્યારે ગ્રાહકોને તેનાથી ઘણી ઓછી કિંમતે ગેસ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ તફાવતના કારણે તેલ કંપનીઓને પ્રતિ સિલિન્ડર નોંધપાત્ર નુકસાન સહન કરવું પડી રહ્યું છે.
મહિલાઓ માટે શું અર્થ?
ઉજ્જવલા યોજના શરૂ થવાનો મુખ્ય હેતુ ગરીબ અને ગ્રામ્ય પરિવારોની મહિલાઓને ધુમાડામુક્ત રસોઈની સુવિધા પૂરી પાડવાનો હતો. લાકડાં, કોલસો અને છાણાં જેવા પરંપરાગત ઇંધણથી થતી આરોગ્ય સમસ્યાઓ ઘટાડવામાં આ યોજના સફળ માનવામાં આવે છે. પરંતુ હવે સબસિડીની સંખ્યા ઘટતાં કેટલાક પરિવારો માટે વધારાના સિલિન્ડર બજારભાવ પર ખરીદવા પડશે. ખાસ કરીને મોટા પરિવાર ધરાવતા અથવા રોજિંદા વધુ રસોઈ કરતી મહિલાઓ માટે ઘરખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
શું ફરીથી ચુલ્હા તરફ વળશે ગામડાં?
ઊર્જા ક્ષેત્રના કેટલાક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો LPGના ભાવ ઊંચા જ રહેશે અને સબસિડી મર્યાદિત થશે તો કેટલાક ગરીબ પરિવારો ફરીથી પરંપરાગત ઇંધણ તરફ વળવાનો વિચાર કરી શકે છે. જોકે સરકારનું કહેવું છે કે હજુ પણ LPG ગ્રાહકોને પરોક્ષ રીતે મોટી સહાય આપવામાં આવી રહી છે અને ગેસના ભાવ વાસ્તવિક આંતરરાષ્ટ્રીય ખર્ચ કરતાં ઘણાં ઓછા રાખવામાં આવ્યા છે.
ઉજ્જવલા યોજનાની અત્યાર સુધીની સફર
વર્ષ 2016માં શરૂ કરાયેલી પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના ભારતની સૌથી મોટી સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ કરોડો મહિલાઓને મફત LPG કનેક્શન આપવામાં આવ્યા હતા. સ્વચ્છ ઇંધણના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન મળવાથી મહિલાઓના આરોગ્ય, સમય બચત અને જીવનશૈલીમાં નોંધપાત્ર સુધારો નોંધાયો હતો.
આગામી દિવસોમાં શું?
કેન્દ્ર સરકારનો દાવો છે કે યોજનાને બંધ કરવામાં આવી નથી અને લાભાર્થીઓને સહાય મળતી રહેશે. જોકે સબસિડીની નવી મર્યાદા લાગુ થયા બાદ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં તેનો વાસ્તવિક પ્રભાવ શું પડે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે. ઊર્જા નિષ્ણાતો માને છે કે જો વૈશ્વિક LPG બજારમાં ભાવ સ્થિર થશે તો ભવિષ્યમાં સરકાર ફરીથી સબસિડી નીતિની સમીક્ષા કરી શકે છે. હાલ માટે ઉજ્જવલા પરિવારોને પોતાની વાર્ષિક ગેસ વપરાશ યોજના વધુ સાવચેતીથી બનાવવાની જરૂર પડશે.
ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ સબસિડાઇઝ્ડ LPG સિલિન્ડરની સંખ્યા 9થી ઘટાડીને 4 કરવાનો નિર્ણય સરકાર માટે નાણાકીય સંતુલન સાધવાનો પ્રયાસ હોઈ શકે છે, પરંતુ બીજી તરફ તે લાખો ગરીબ પરિવારોના ઘરેલુ બજેટ પર સીધી અસર પણ કરી શકે છે. આગામી મહિનાઓમાં આ નિર્ણયનો વાસ્તવિક સામાજિક અને આર્થિક પ્રભાવ કેટલો ઊંડો પડે છે તે મહત્વનું રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
