ગુજરાતબિઝનેસમુખ્ય સમાચાર

તમારી મિલકત બની શકે આવકનો નવો સ્ત્રોત!

હોમસ્ટે બિઝનેસમાં સરકારની મોટી છૂટ, સ્વરોજગારની નવી તક

20 November 2026 Gujart Updates Team: ગુજરાતમાં પ્રવાસન ક્ષેત્રને માત્ર મોટા હોટેલ, રિસોર્ટ અને પ્રવાસન કંપનીઓ પૂરતું મર્યાદિત રાખવાને બદલે હવે સામાન્ય પરિવારોને પણ તેની સાથે જોડવાની દિશામાં રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરી છે. પોતાની માલિકીની મિલકતનો ઉપયોગ કરીને પ્રવાસીઓને રહેવાની સુવિધા પૂરી પાડવા ઇચ્છતા નાગરિકો માટે હોમસ્ટે વ્યવસાય વધુ સરળ બને તે હેતુથી નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. નવી જોગવાઈઓ હેઠળ હવે હોમસ્ટેમાં અગાઉની છ રૂમની મર્યાદા વધારીને નવ કરવામાં આવી છે. એટલું જ નહીં, મિલકતના માલિકે હોમસ્ટેમાં જ રહેવું પડે તેવી શરત દૂર કરવામાં આવી છે અને નોંધણી સમયે પોલીસ વેરિફિકેશન સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવાની ફરજિયાત પ્રક્રિયામાંથી પણ રાહત આપવામાં આવી છે.

ગુજરાત પ્રવાસન વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ સુધારાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પ્રવાસન ઉદ્યોગમાં સ્થાનિક નાગરિકોની ભાગીદારી વધારવાનો, નાના સ્તરે ઉદ્યોગસાહસિકતા વિકસાવવાનો અને રાજ્યના પ્રવાસન સ્થળોની આસપાસ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને વેગ આપવાનો છે. સરકારની આ પહેલને કારણે જે પરિવારો પાસે વધારાના રૂમ, મોટું મકાન કે પ્રવાસન સ્થળોની નજીક યોગ્ય રહેણાક મિલકત છે, તેમના માટે આવકનો નવો વિકલ્પ ઊભો થઈ શકે છે.

છ રૂમની મર્યાદા વધીને નવ થઈ, સંચાલકોને વધુ તક
હોમસ્ટે વ્યવસાય શરૂ કરવા ઇચ્છતા મિલકતધારકો માટે સૌથી મહત્ત્વનો ફેરફાર રૂમની સંખ્યાને લઈને કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉની જોગવાઈ મુજબ એક હોમસ્ટેમાં વધુમાં વધુ છ રૂમ પ્રવાસીઓને ભાડે આપી શકાતા હતા. હવે આ મર્યાદા વધારીને નવ રૂમ કરવામાં આવી છે.આ ફેરફાર માત્ર સંખ્યાત્મક વધારો નથી, પરંતુ નાના આવાસ વ્યવસાયની ક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ પણ છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ પરિવાર પાસે પ્રવાસન સ્થળ નજીક મોટું મકાન હોય અને તેમાં નવ રૂમ ઉપલબ્ધ હોય તો નવી જોગવાઈ હેઠળ વધુ પ્રવાસીઓને આવાસ પૂરું પાડવાની તક મળી શકે છે.

વધુ રૂમનો અર્થ વધુ મહેમાનોને આવકારવાની ક્ષમતા અને યોગ્ય માંગ હોય ત્યારે આવક વધારવાની સંભાવના છે. ખાસ કરીને દિવાળી, ઉનાળુ વેકેશન, નાતાલની રજાઓ, ધાર્મિક મેળા, ઉત્સવો અને પ્રવાસન સીઝન દરમિયાન હોમસ્ટે સંચાલકોને આ વ્યવસ્થા ઉપયોગી બની શકે છે.

જોકે, નવ રૂમની મંજૂરીનો અર્થ એ નથી કે કોઈપણ મિલકત આપમેળે હોમસ્ટે બની જશે. સંબંધિત નોંધણી, મિલકતની યોગ્યતા, જરૂરી સુવિધાઓ અને પ્રવાસન વિભાગના લાગુ ધોરણોનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે.

માલિક બહાર હોય તો પણ અટકશે નહીં વ્યવસાય
નવી નીતિમાં કરવામાં આવેલો બીજો મહત્ત્વનો ફેરફાર મિલકતના માલિકની હાજરીને લગતો છે. અગાઉની વ્યવસ્થામાં હોમસ્ટેનો માલિક પોતાના પરિવાર સાથે તે જ મકાનમાં રહેતો હોવો જરૂરી હતો. આ શરતને કારણે નોકરી કે અન્ય વ્યવસાય માટે બીજા શહેરમાં રહેતા મિલકતધારકો માટે હોમસ્ટે ચલાવવું મુશ્કેલ બની શકતું હતું.હવે માલિકને હોમસ્ટેના પરિસરમાં સતત હાજર રહેવાની અનિવાર્યતા રહેશે નહીં. મિલકતનો માલિક પોતાની ગેરહાજરીમાં વ્યવસાયનું સંચાલન કરવા માટે અધિકૃત મેનેજરની નિમણૂક કરી શકશે.

આ નિર્ણય ખાસ કરીને એવા લોકો માટે ઉપયોગી બની શકે છે જેમની મિલકત પ્રવાસન સ્થળ નજીક છે, પરંતુ તેઓ પોતે ત્યાં રહેતા નથી. નિવૃત્ત કર્મચારીઓ, અન્ય શહેરમાં સ્થાયી થયેલા પરિવારો અને વધારાની મિલકત ધરાવતા લોકો માટે પણ આ નવી જોગવાઈ વ્યવસાયની શક્યતાઓ વધારી શકે છે. મેનેજર દ્વારા બુકિંગ, મહેમાનોનું સ્વાગત, રૂમની વ્યવસ્થા, સફાઈ, ભોજન અને દૈનિક સંચાલન જેવી જવાબદારીઓ સંભાળી શકાય છે. આ રીતે સ્થાનિક સ્તરે મેનેજર, સફાઈકર્મી, રસોઈયા અને અન્ય સહાયક કર્મચારીઓ માટે પણ રોજગારીની તકો ઊભી થઈ શકે છે.

પોલીસ વેરિફિકેશન સર્ટિફિકેટની ફરજિયાત શરત દૂર
હોમસ્ટે નોંધણીની પ્રક્રિયામાં અગાઉ પોલીસ વેરિફિકેશન સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવાની જરૂરિયાત હતી. નવી સુધારેલી વ્યવસ્થા હેઠળ નોંધણી સમયે આ પ્રમાણપત્ર રજૂ કરવાની ફરજિયાત શરત દૂર કરવામાં આવી છે.આ પગલાથી અરજદારો માટે દસ્તાવેજી પ્રક્રિયા સરળ બનવાની અપેક્ષા છે. ખાસ કરીને પ્રથમ વખત હોમસ્ટે વ્યવસાયમાં પ્રવેશતા નાના મિલકતધારકોને સરકારી પ્રક્રિયાઓમાં ઓછો સમય ખર્ચવો પડશે. પરંતુ આ રાહતને પ્રવાસીઓની સુરક્ષાના નિયમોમાં છૂટ તરીકે સમજવી યોગ્ય નથી. હોમસ્ટે સંચાલકોની જવાબદારી યથાવત્ રહેશે. મહેમાનોની ઓળખ અને જરૂરી વિગતોનો રેકોર્ડ રાખવો, સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડવું તથા સંબંધિત સત્તાધિકારીઓની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે.અર્થાત્, નોંધણીની પ્રક્રિયામાં સરળતા લાવવાની સાથે પ્રવાસીઓની સલામતી અને જવાબદાર સંચાલનને પણ એટલું જ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે.

બે વર્ષનું રજિસ્ટ્રેશન, હવે ઓનલાઈન સેલ્ફ-રિન્યુઅલ
નવા નિયમોનો વધુ એક મોટો લાભ નોંધણીના નવીનીકરણ એટલે કે રિન્યુઅલમાં જોવા મળશે. હોમસ્ટેનું રજિસ્ટ્રેશન બે વર્ષ માટે માન્ય રહેશે. બે વર્ષની મુદત પૂર્ણ થયા પછી સંચાલકોને રિન્યુઅલ માટે ફરીથી જૂની જટિલ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવાની જરૂરિયાત ઘટાડવામાં આવી છે. હવે ઓનલાઈન સેલ્ફ-ડિક્લેરેશનના આધારે રિન્યુઅલની સુવિધા આપવામાં આવશે. એટલે કે સંચાલક જરૂરી વિગતો અને સ્વઘોષણા ઓનલાઈન રજૂ કરીને નોંધણીનું નવીનીકરણ કરાવી શકશે. દરેક રિન્યુઅલ વખતે સ્થળ પર ભૌતિક ચકાસણી ફરજિયાત રાખવામાં આવી નથી.

જોકે, આનો અર્થ એવો નથી કે નોંધણી મળ્યા પછી કોઈ તપાસ જ નહીં થાય. પ્રવાસીઓની સલામતી, સુવિધાઓની ગુણવત્તા અને નિયમોના પાલનને ધ્યાનમાં રાખીને જરૂરિયાત મુજબ રિસ્ક-બેઝ્ડ અથવા રેન્ડમ ઇન્સ્પેક્શન થઈ શકશે.આ વ્યવસ્થાથી નિયમિત અને યોગ્ય રીતે વ્યવસાય ચલાવતા સંચાલકોને વહીવટી રાહત મળશે, જ્યારે અનિયમિતતા સામે તપાસની વ્યવસ્થા પણ ચાલુ રહેશે.

હોમસ્ટે માટે ઓનલાઈન અરજી ક્યાં કરવી?
ગુજરાતમાં હોમસ્ટે શરૂ કરવા ઇચ્છતા નાગરિકો પ્રવાસન વિભાગના સત્તાવાર નોંધણી પોર્ટલનો ઉપયોગ કરી શકે છે.

રજિસ્ટ્રેશન માટેની સત્તાવાર લિંક: : https://commissionertourism.gujarat.gov.in/home-stay/register

અરજી કરતા પહેલાં મિલકતના દસ્તાવેજો, જરૂરી ઓળખની વિગતો, રહેણાકની યોગ્યતા અને લાગુ પડતી સુવિધાઓ અંગે માહિતી તૈયાર રાખવી હિતાવહ છે. નોંધણીની મંજૂરી મળ્યા પહેલાં વ્યવસાય શરૂ કરવાને બદલે વિભાગની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જોઈએ. હોમસ્ટે વ્યવસ્થામાં સ્વચ્છતા, પીવાનું પાણી, વીજળી, હવા-ઉજાસ, યોગ્ય ફર્નિચર, બાથરૂમની સુવિધા અને મહેમાનોની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

માત્ર નોંધણી નહીં, વ્યવસાયની તાલીમ પણ આપશે પ્રવાસન નિગમ
સરકારની યોજના માત્ર નિયમો હળવા કરવા પૂરતી સીમિત નથી. નાગરિકો હોમસ્ટે શરૂ કરે ત્યારબાદ તેને વ્યવસાયિક રીતે સફળતાપૂર્વક ચલાવી શકે તે માટે પણ માર્ગદર્શન આપવાની તૈયારી કરવામાં આવી છે.ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન ઓફ ગુજરાત લિમિટેડ (TCGL) દ્વારા રસ ધરાવતા મિલકતધારકો માટે માર્ગદર્શન વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ વર્કશોપમાં હોમસ્ટે શરૂ કરવા માટેની પ્રક્રિયા, મિલકતની યોગ્ય ગોઠવણ, પ્રવાસીઓને જરૂરી સુવિધાઓ, રૂમના ભાવ નક્કી કરવાની પદ્ધતિ અને વ્યવસાયના આયોજન અંગે સમજ આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત ડિજિટલ માર્કેટિંગ, ઓનલાઈન પ્રચાર, પ્રવાસીઓ સુધી પહોંચવાની રીતો અને સ્થાનિક સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ વિકસાવવા અંગે નિષ્ણાતો માર્ગદર્શન આપશે.

વર્કશોપમાં ભાગ લેવા માટેની લિંક: : https://www.gujarattourism.com/forms/guide-tourist.html

આ તાલીમ ખાસ કરીને એવા પરિવારો માટે ઉપયોગી બની શકે છે જેમને મહેમાનોની આગતા-સ્વાગતા અને સ્થાનિક પરંપરાઓની જાણકારી છે, પરંતુ બુકિંગ, માર્કેટિંગ અને વ્યવસાય સંચાલનનો અનુભવ નથી.

બે વર્ષમાં હોમસ્ટેની સંખ્યામાં 105.4 ટકાનો વધારો
ગુજરાતમાં હોમસ્ટે ક્ષેત્ર પ્રત્યે વધતી જતી રુચિ સરકારી આંકડાઓમાં પણ પ્રતિબિંબિત થઈ રહી છે. ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન ઓફ ગુજરાત લિમિટેડના ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ રાજ્યમાં મંજૂર થયેલા હોમસ્ટેની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. વર્ષ પ્રમાણે આંકડા જોઈએ તો ચિત્ર આ પ્રમાણે છે:

  • વર્ષ 2024-25: 90 હોમસ્ટે
  • વર્ષ 2025-26: 148 હોમસ્ટે
  • વર્ષ 2026-27: 304 હોમસ્ટે

વર્ષ 2025-26માં અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ આશરે 64.4 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. ત્યારબાદ વર્ષ 2026-27માં આ સંખ્યા 148થી વધીને 304 થઈ છે, જે 105.4 ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં હોમસ્ટે વ્યવસાય પ્રત્યે મિલકતધારકોનો રસ વધી રહ્યો છે. જોકે, નોંધાયેલા હોમસ્ટેની સંખ્યામાં વધારો અને વાસ્તવિક આવક કે પ્રવાસીઓના રોકાણમાં વધારો એ બંને અલગ બાબતો છે. વ્યવસાયની સફળતા માટે પ્રવાસીઓની માંગ, સ્થળની લોકપ્રિયતા, સુવિધાઓ અને સંચાલનની ગુણવત્તા પણ મહત્ત્વની રહેશે.

ગુજરાતના પ્રવાસન નકશામાં ગામડાંઓને પણ મળશે સ્થાન
ગુજરાતમાં પ્રવાસનનો વ્યાપ હવે જાણીતા શહેરો અને ધાર્મિક સ્થળોથી આગળ વધીને ગામડાં, આદિવાસી વિસ્તારો, કુદરતી સ્થળો અને સ્થાનિક સંસ્કૃતિ તરફ પણ વિસ્તરી રહ્યો છે.સપ્ટેમ્બર 2026માં જાહેર થયેલી ગુજરાત ટુરિઝમ યર 2026-27ની પહેલ હેઠળ રાજ્યનાં 100 પસંદગીનાં ગામોમાં આધુનિક સુવિધાઓ સાથે હોમસ્ટે વિકસાવવાની યોજના પણ સામે આવી છે. આ પહેલનો હેતુ ગ્રામ્ય અને સામુદાયિક પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેમાં કૌશલ્ય વિકાસ અને સ્વચ્છતા સંબંધિત સુવિધાઓ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. ગુજરાત પાસે પ્રવાસન માટે વૈવિધ્યસભર આકર્ષણો છે. કચ્છનું સફેદ રણ, ગીરનું જંગલ, સોમનાથ અને દ્વારકાનાં ધાર્મિક સ્થળો, સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી, પાવાગઢ, સાપુતારા અને દરિયાકાંઠાનાં સ્થળો પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. આ સ્થળોની આસપાસનાં ગામોમાં હોમસ્ટે વિકસે તો પ્રવાસીઓને સ્થાનિક જીવનશૈલીની નજીકથી ઓળખ મેળવવાની તક મળી શકે છે.

કોઈ પ્રવાસી કચ્છમાં રોકાય અને તેને સ્થાનિક ભોજનનો સ્વાદ માણવા મળે, ગામની હસ્તકલા વિશે જાણવા મળે કે સ્થાનિક પરિવાર સાથે પરંપરાગત જીવનનો અનુભવ થાય તો તેની યાત્રા માત્ર ફરવા પૂરતી રહેતી નથી. તે એક યાદગાર સાંસ્કૃતિક અનુભવ બની શકે છે.

આમ, એક હોમસ્ટે માત્ર એક પરિવારની આવક વધારવાનું માધ્યમ નહીં રહે, પરંતુ તેની આસપાસના સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ ગતિ આપી શકે છે.

સ્થાનિક ઘરોથી વૈશ્વિક પ્રવાસન સુધીની નવી સફર
ગુજરાત સરકારના હોમસ્ટે ક્ષેત્રના સુધારાઓને પ્રવાસનના લાભો સામાન્ય નાગરિકો સુધી પહોંચાડવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. એક તરફ પ્રવાસીઓને હોટેલ સિવાય સ્થાનિક પરિવાર સાથે રહેવાનો વિકલ્પ મળશે, તો બીજી તરફ મિલકતધારકોને પોતાની ઉપલબ્ધ જગ્યાનો વ્યવસાયિક ઉપયોગ કરવાની તક મળશે.રૂમની મર્યાદામાં વધારો, માલિકની હાજરીમાંથી મુક્તિ, પોલીસ વેરિફિકેશનની ફરજિયાત શરતમાં રાહત અને ડિજિટલ રિન્યુઅલ જેવી સુવિધાઓ આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશવાના અવરોધો ઘટાડે છે. જોકે, અંતે આ વ્યવસાયની સફળતા માત્ર સરકારી નીતિ પર નહીં, પરંતુ યોગ્ય આયોજન, સ્વચ્છતા, સુરક્ષા, ગુણવત્તા અને મહેમાનગતિ પર આધારિત રહેશે.

ગુજરાતની પરંપરાગત મહેમાનગતિને હવે આવક અને રોજગારી સાથે જોડવાની આ પહેલ જો યોગ્ય રીતે અમલમાં આવે તો રાજ્યના પ્રવાસન ઉદ્યોગને નવી ઓળખ મળી શકે છે. ઘરનો વધારાનો રૂમ કોઈ પરિવાર માટે વધારાની આવકનું સાધન બની શકે છે અને એ જ ઘર દેશ-વિદેશથી આવતા પ્રવાસીઓ માટે ગુજરાતની સંસ્કૃતિનો જીવંત પરિચય પણ બની શકે છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.

Gujarat Updates
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.