ચાંદીપુરા વાયરસથી મહેસાણામાં પ્રથમ મોત

મહેસાણા જિલ્લામાં ચાંદીપુરા વાયરસની એન્ટ્રી, દેલવાડા ગામમાં શોકનો માહોલ

29 July 2026 Gujarat Updates Team: ઉત્તર ગુજરાતમાં ફરી એકવાર ચાંદીપુરા વાયરસે ચિંતા વધારી છે. મહેસાણા જિલ્લાના બહુચરાજી તાલુકાના દેલવાડા (ખાંટ) ગામમાં રહેતી ચાર વર્ષની બાળકીનું ચાંદીપુરા વાયરસના સંક્રમણને કારણે સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થતાં સમગ્ર જિલ્લામાં આરોગ્ય તંત્ર સતર્ક બન્યું છે. આ ઘટના માત્ર મહેસાણા જિલ્લાનું પ્રથમ નોંધાયેલ મૃત્યુ જ નથી, પરંતુ સમગ્ર રાજ્યમાં બાળકોમાં ફરીથી સક્રિય બનેલા ચાંદીપુરા વાયરસ અંગે ગંભીર ચેતવણી સમાન બની છે. તાજેતરમાં ગુજરાતમાં અનેક શંકાસ્પદ અને પુષ્ટિ થયેલા કેસો સામે આવ્યા બાદ રાજ્ય સરકારે પણ સર્વેલન્સ, સેમ્પલિંગ અને વેક્ટર કંટ્રોલ અભિયાન વધુ તેજ બનાવવાના નિર્દેશ આપ્યા છે.

પરિવારના જણાવ્યા અનુસાર બાળકીને 26 જુલાઈના રોજ અચાનક ઊંચો તાવ, સતત ઉલ્ટીઓ અને ગંભીર અસ્વસ્થતા અનુભવાઈ હતી. શરૂઆતમાં તેને મહેસાણાની ખાનગી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી. ત્યાં તબીબોને લક્ષણો ચાંદીપુરા વાયરસ જેવા જણાતા લોહીના નમૂનાઓ ગાંધીનગરની લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. તપાસમાં ચાંદીપુરા વાયરસની પુષ્ટિ થયા બાદ વધુ સારવાર માટે વડનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવી હતી. જોકે તમામ પ્રયાસો છતાં બાળકીને બચાવી શકાયી નહોતી.

બાળકીના અવસાનના સમાચાર મળતાં જ દેલવાડા ગામમાં શોકની લાગણી છવાઈ ગઈ હતી. પરિવારજનોનું કરૂણ રુદન જોઈ સમગ્ર ગામ ગમગીન બની ગયું હતું. માતાનું હૈયાફાટ રુદન હાજર લોકો માટે પણ ભાવુક ક્ષણ બની રહ્યું હતું.

આરોગ્ય વિભાગે શરૂ કરી તાત્કાલિક કાર્યવાહી
મૃત્યુની માહિતી મળતાં જ જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગની ટીમો ગામમાં પહોંચી ગઈ હતી. બાળકીના ઘર તેમજ આસપાસના વિસ્તારોમાં ઘરે-ઘરે આરોગ્ય સર્વે શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ગામના બાળકો અને અન્ય લોકોને તાવ અથવા ચેપના લક્ષણો છે કે નહીં તેની તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. સાથે જ સમગ્ર ગામમાં જંતુનાશક દવાનો છંટકાવ, ડસ્ટિંગ અને સેન્ડફ્લાય નિયંત્રણ માટે વિશેષ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આરોગ્ય અધિકારીઓએ ગ્રામજનોને ઘરમાં સ્વચ્છતા જાળવવા, બાળકોને મચ્છરદાનીમાં સુવડાવવા અને શંકાસ્પદ લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવા અપીલ કરી છે. રાજ્યભરમાં પણ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સર્વેલન્સ અને વેક્ટર નિયંત્રણ વધારવામાં આવ્યું છે.

ગુજરાતમાં ફરી વધતી ચિંતા
આ વર્ષે ગુજરાતમાં ચાંદીપુરા વાયરસના કેસોમાં વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. આરોગ્ય વિભાગના તાજેતરના આંકડા મુજબ અનેક શંકાસ્પદ કેસોમાંથી કેટલાક કેસોની લેબોરેટરી દ્વારા પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે અને વિવિધ જિલ્લાઓમાં બાળકો સંક્રમિત થયા છે. મહેસાણા સહિત ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાતના વિસ્તારોમાં આરોગ્ય વિભાગ સતત દેખરેખ રાખી રહ્યો છે. રાજ્યના આરોગ્ય મંત્રી દ્વારા ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક યોજીને તમામ જિલ્લાઓને ચેપી રોગ સામે સઘન કામગીરી કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. ખાનગી તેમજ સરકારી હોસ્પિટલોને શંકાસ્પદ દર્દીઓની માહિતી તાત્કાલિક આપવા પણ સૂચના આપવામાં આવી છે.

શું છે ચાંદીપુરા વાયરસ?
ચાંદીપુરા વાયરસ (Chandipura Virus – CHPV) રેબ્ડોવિરિડિ (Rhabdoviridae) પરિવારનો વાયરસ છે, જે મુખ્યત્વે સેન્ડફ્લાયના કરડવાથી ફેલાય છે. કેટલાક સંશોધનોમાં અન્ય જંતુઓની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે, પરંતુ મુખ્ય વાહક તરીકે સેન્ડફ્લાયને માનવામાં આવે છે. આ વાયરસ ખાસ કરીને 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે અત્યંત જોખમી ગણાય છે અને ઝડપથી મગજ પર અસર કરી શકે છે.

ચાંદીપુરા વાયરસનો ઈતિહાસ
ચાંદીપુરા વાયરસની પ્રથમ ઓળખ વર્ષ 1965માં મહારાષ્ટ્રના ચાંદીપુરા ગામમાં થઈ હતી. ત્યારબાદ 2003માં ગુજરાત અને આંધ્ર પ્રદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં તેનો પ્રકોપ જોવા મળ્યો હતો. ત્યારથી સમયાંતરે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને અન્ય રાજ્યોમાં તેના કેસો નોંધાતા રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચોમાસા દરમિયાન તેના કેસોમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.

મુખ્ય લક્ષણો
ચાંદીપુરા વાયરસના લક્ષણો ખૂબ ઝડપથી વિકસે છે. તેમાં મુખ્યત્વે:

• અચાનક ઊંચો તાવ
• વારંવાર ઉલ્ટી
• ઝાડા
• શરીરમાં ખેંચ આવવી
• બેભાન થવું
• મગજ પર અસર (Acute Encephalitis Syndrome)
• સતત બેચેની અને ચીડિયાપણું

તબીબોના જણાવ્યા મુજબ આવા લક્ષણો દેખાય તો 24 થી 48 કલાક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોય છે. સમયસર સારવાર ન મળે તો મૃત્યુનું જોખમ વધી શકે છે.

ચાંદીપુરા વાયરસ કેવી રીતે ફેલાય છે?
સેન્ડફ્લાય સામાન્ય રીતે કાચા મકાનોની દીવાલોની તિરાડો, ભેજવાળા સ્થળો, પશુઓના વાડા તથા ગંદકીવાળા વિસ્તારોમાં વધારે જોવા મળે છે. આ જંતુ કરડે ત્યારે વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશે છે. હાલમાં વ્યક્તિથી વ્યક્તિમાં સીધો ચેપ ફેલાતો હોવાનો પુરાવો મળ્યો નથી.

બચાવ માટે શું કરવું?

• ઘરની દીવાલોની તિરાડો બંધ કરો.
• ઘરની આસપાસ ગંદકી અને ભેજ ન રહે તે સુનિશ્ચિત કરો.
• બાળકોને રાત્રે જંતુનાશક મચ્છરદાનીમાં સુવડાવો.
• બાળકોને સંપૂર્ણ શરીર ઢંકાય તેવા કપડાં પહેરાવો.
• શંકાસ્પદ લક્ષણો જણાય તો તરત સરકારી અથવા મોટી હોસ્પિટલમાં લઈ જાવ.
• આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવતી સ્પ્રે અને ડસ્ટિંગ કામગીરીમાં સહયોગ આપો.

શું ટાળવું?

• બાળકોને ખુલ્લા શરીરે માટી અથવા ધૂળમાં રમવા ન દો.
• ઘરગથ્થુ ઉપચારમાં સમય બગાડશો નહીં.
• તાવને સામાન્ય વાયરલ માનીને અવગણશો નહીં.
• ડૉક્ટરની સલાહ વગર દવા ન લો.

રાજ્ય સરકાર અને આરોગ્ય વિભાગની તૈયારી
ગુજરાત સરકારે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સઘન સર્વેલન્સ શરૂ કર્યું છે. હજારો ઘરોમાં આરોગ્ય ટીમો દ્વારા તપાસ ચાલી રહી છે. શંકાસ્પદ દર્દીઓના સેમ્પલ ઝડપથી લેબમાં મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. જિલ્લા હોસ્પિટલોને જરૂરી દવાઓ, વેન્ટિલેટર અને બાળરોગ નિષ્ણાતોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. સાથે જ ખાનગી ડૉક્ટરોને પણ શંકાસ્પદ કેસો તાત્કાલિક રિફર કરવા માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે.

જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ચાંદીપુરા વાયરસ સામે કોઈ ચોક્કસ એન્ટિવાયરલ દવા અથવા રસી ઉપલબ્ધ નથી. તેથી વહેલી ઓળખ, તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં સારવાર અને વેક્ટર નિયંત્રણ જ સૌથી અસરકારક બચાવ છે. ખાસ કરીને ચોમાસામાં માતા-પિતાએ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પર સતત નજર રાખવી જોઈએ.

મહેસાણા જિલ્લાના દેલવાડા ગામમાં ચાર વર્ષની બાળકીનું મૃત્યુ સમગ્ર સમાજ માટે ચેતવણીરૂપ ઘટના છે. ચાંદીપુરા વાયરસ અત્યંત ઝડપથી અસર કરતો હોવાથી બાળકોમાં તાવ, ઉલ્ટી અથવા ખેંચ જેવા લક્ષણોને ક્યારેય અવગણવા જોઈએ નહીં. સમયસર સારવાર, સ્વચ્છતા, સેન્ડફ્લાય નિયંત્રણ અને આરોગ્ય વિભાગની સૂચનાઓનું પાલન કરીને જ આ જીવલેણ ચેપ સામે અસરકારક રીતે લડી શકાય છે. હાલ રાજ્યભરમાં આરોગ્ય વિભાગ હાઈ એલર્ટ પર છે અને લોકોને ગભરાવાની નહીં પરંતુ સાવચેત રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ પણ વાંચો

સાબરકાંઠામાં વધુ એક બાળકીના મોતથી ચિંતા વધી

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.