WhatsAppનું સૌથી મોટું અપડેટ વિવાદમાં

July 1, 2026

પ્રાઇવસી કે નવી ઠગાઈનું હથિયાર? WhatsAppના Username ફીચર પર સરકારનો સવાલ

01 July 2026 Gujarat Updates Team: વિશ્વની અગ્રણી મેસેજિંગ એપ WhatsApp દ્વારા રજૂ કરાયેલા નવા Username Feature ને લઈને ભારતમાં ચર્ચા તેજ બની છે. Meta આ સુવિધાને યુઝર્સની પ્રાઇવસી મજબૂત બનાવવાનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવી રહી છે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે તેના સુરક્ષા પાસાં, ઓળખની ચકાસણી અને સંભવિત દુરુપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે Metaને સત્તાવાર નોટિસ પાઠવી છે અને ત્રણ દિવસની અંદર આ ફીચરની ટેક્નિકલ કામગીરી, સુરક્ષા વ્યવસ્થા તેમજ ઓળખ ચકાસણી સંબંધિત તમામ વિગતો રજૂ કરવા જણાવ્યું છે.

સાથે જ, સરકારની સમીક્ષા પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી ભારતમાં સામાન્ય યુઝર્સ માટે Username Feature લોન્ચ ન કરવાની સૂચના પણ આપવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ સમગ્ર મામલે દેશભરમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે, કારણ કે એક તરફ આ ફીચર યુઝર્સની પ્રાઇવસી વધારવાનો દાવો કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ તેની સુરક્ષા અને નિયમનને લઈને સરકાર સતર્ક વલણ અપનાવી રહી છે. વિવિધ વિશ્વસનીય અહેવાલોમાં પણ આ માહિતી સામે આવી છે.

શું છે WhatsApp Username Feature?
અત્યાર સુધી WhatsApp પર કોઈ અજાણી વ્યક્તિ સાથે વાતચીત શરૂ કરવા માટે મોબાઇલ નંબર શેર કરવો અનિવાર્ય હતો. જોકે, નવા Username Feature બાદ આ પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે. હવે દરેક યુઝરને પોતાનું એક અનન્ય (Unique) Username બનાવવાની સુવિધા મળશે, જેના આધારે તેઓ અન્ય યુઝર્સ સાથે જોડાઈ શકશે. આ ફીચર અમલમાં આવ્યા બાદ ચેટ શરૂ કરવા માટે મોબાઇલ નંબર જાહેર કરવાની જરૂર રહેશે નહીં. તેના બદલે, માત્ર Username દ્વારા જ સંપર્ક સ્થાપિત કરી શકાશે, જે યુઝર્સની પ્રાઇવસી વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. હાલ Meta દ્વારા આ સુવિધા વૈશ્વિક સ્તરે તબક્કાવાર રીતે રજૂ કરવામાં આવી રહી છે અને કેટલાક યુઝર્સ માટે Username Reserve કરવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરવામાં આવ્યો છે. કંપનીના આયોજન મુજબ આગામી મહિનાઓમાં આ ફીચર વધુ વ્યાપક રીતે તમામ યોગ્ય યુઝર્સ માટે ઉપલબ્ધ કરવામાં આવશે.

સરકારે શા માટે વ્યક્ત કરી ચિંતા?
કેન્દ્ર સરકારનું માનવું છે કે Username Feature યુઝર્સની પ્રાઇવસી મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે, પરંતુ તેની સાથે સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત નવા પડકારો પણ ઊભા થઈ શકે છે. સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, જો Username માટે પૂરતી ઓળખ ચકાસણીની વ્યવસ્થા ન હોય તો કેટલાક લોકો જાણીતા ઉદ્યોગપતિઓ, સરકારી વિભાગો, બેંકો, કંપનીઓ અથવા સેલિબ્રિટીના નામ જેવા Username બનાવીને સામાન્ય લોકોનો વિશ્વાસ જીતવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. સરકારને આશંકા છે કે આવી સ્થિતિમાં ફિશિંગ, OTP ફ્રોડ, ડિજિટલ અરેસ્ટ, નકલી રોકાણ યોજનાઓ સહિત વિવિધ પ્રકારની ઓનલાઈન છેતરપિંડીના બનાવોમાં વધારો થઈ શકે છે. આ કારણસર સરકારે Meta પાસેથી સ્પષ્ટતા માગી છે કે Username ફાળવવાની પ્રક્રિયામાં ઓળખની ચકાસણી કેવી રીતે કરવામાં આવશે અને કોઈ વ્યક્તિ ખોટી ઓળખ અથવા ભ્રામક Usernameનો ઉપયોગ કરે તો તેને રોકવા માટે કઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થા અમલમાં રહેશે.

Meta પાસે સરકારના મુખ્ય પ્રશ્નો
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે Meta પાસેથી નવા Username Feature ને લઈને અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર વિગતવાર સ્પષ્ટતા માગી છે. સરકાર ખાસ કરીને જાણવા માંગે છે કે આ સુવિધા અમલમાં આવ્યા બાદ યુઝર્સની ઓળખ, સુરક્ષા અને સાયબર ગુનાઓને રોકવા માટે કયા પ્રકારની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે. સરકારે Meta સમક્ષ કેટલાક મુખ્ય પ્રશ્નો પણ મૂક્યા છે. તેમાં Username માટે કઈ પ્રકારની વેરિફિકેશન સિસ્ટમ અમલમાં રહેશે, નકલી અથવા ભ્રામક Username સામે શું કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, તેમજ જાણીતી બ્રાન્ડ્સ, સરકારી સંસ્થાઓ અને જાહેર વ્યક્તિઓના નામનો દુરુપયોગ કેવી રીતે અટકાવવામાં આવશે તે અંગે સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત, કોઈ ફરિયાદ નોંધાય તો તેના નિરાકરણ માટે કેટલો સમય લાગશે, ભારતીય કાયદા અને ડિજિટલ સુરક્ષા સંબંધિત નિયમોનું પાલન કેવી રીતે કરવામાં આવશે તેમજ સાયબર ક્રાઇમને રોકવા માટે કયા ટેક્નિકલ સુરક્ષા ઉપાયો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે તે અંગે પણ સરકારે માહિતી માગી છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, Meta તરફથી આ તમામ મુદ્દાઓ પર સંતોષકારક જવાબ અને જરૂરી ટેક્નિકલ વિગતો મળ્યા બાદ જ સરકાર ભારતમાં આ ફીચરને મંજૂરી આપવા અંગે અંતિમ નિર્ણય કરશે.

WhatsApp શું કહી રહ્યું છે?
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે Metaએ નવા Username Featureને યુઝર્સની પ્રાઇવસી વધારવા માટેનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુવિધાનો મુખ્ય હેતુ યુઝર્સને પોતાનો મોબાઇલ નંબર જાહેર કર્યા વિના અન્ય લોકો સાથે સંપર્ક કરવાની સગવડ આપવાનો છે.

Metaએ જણાવ્યું છે કે દરેક Username સંપૂર્ણપણે અનન્ય (Unique) રહેશે. સાથે જ જાણીતી બ્રાન્ડ્સ, જાહેર સંસ્થાઓ અને અતિપ્રસિદ્ધ વ્યક્તિઓના કેટલાક નામ પહેલેથી જ સુરક્ષિત રાખવામાં આવશે, જેથી તેમની ઓળખનો દુરુપયોગ અથવા નકલ કરવી સરળ ન બને. કંપનીએ વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે WhatsApp પર કોઈ જાહેર Username Directory ઉપલબ્ધ નહીં હોય. એટલે કે, માત્ર સર્ચ કરીને તમામ યુઝર્સના Username શોધી શકાશે નહીં. ઉપરાંત, અજાણ્યા વ્યક્તિ તરફથી પ્રથમ વખત સંપર્ક કરવામાં આવે ત્યારે યુઝર્સને વધારાની માહિતી અને જરૂરી સુરક્ષા સૂચનાઓ દર્શાવવા જેવી વધારાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ પણ ફીચરમાં સામેલ કરવામાં આવી રહી હોવાનું Metaએ જણાવ્યું છે.

Telegram જેવી સ્થિતિ ન સર્જાય તેની ચિંતા
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો માને છે કે Username આધારિત મેસેજિંગ કોઈ નવી બાબત નથી. Telegram, Signal, Discord, X અને અન્ય અનેક પ્લેટફોર્મ વર્ષોથી Usernameનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ WhatsApp ભારતમાં કરોડો લોકો માટે બેન્કિંગ, વેપાર, સરકારી સેવાઓ અને વ્યક્તિગત સંચારનું મુખ્ય માધ્યમ હોવાથી અહીં જોખમનું પ્રમાણ વધુ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને સામાન્ય યુઝર્સ માટે સાચા અને નકલી એકાઉન્ટ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો હંમેશા સરળ રહેતો નથી.

પ્રાઇવસી માટે ફાયદાકારક કેમ?
જોકે સરકાર આ ફીચરને લઈને સુરક્ષા સંબંધિત પ્રશ્નો ઉઠાવી રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ અનેક ડિજિટલ પ્રાઇવસી અને સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતો તેને યુઝર્સ માટે સકારાત્મક બદલાવ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, Username Feature અમલમાં આવ્યા બાદ યુઝર્સને દરેક વખતે પોતાનો મોબાઇલ નંબર શેર કરવાની જરૂર રહેશે નહીં, જેના કારણે વ્યક્તિગત માહિતી વધુ સુરક્ષિત રહેશે. ખાસ કરીને બિઝનેસ, ફ્રીલાન્સર્સ, કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે નવા લોકો સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરવો વધુ સરળ બની શકે છે. આ ઉપરાંત, માત્ર એક વખતની વાતચીત અથવા ટૂંકા સમયના સંપર્ક માટે પણ મોબાઇલ નંબર આપવાની ફરજ રહેશે નહીં. ઓનલાઈન કોમ્યુનિટી, જાહેર ગ્રુપ અથવા વિવિધ ઇવેન્ટ્સ દરમિયાન પણ યુઝર્સ વધુ ગોપનીયતા સાથે વાતચીત કરી શકશે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આ ફીચર અજાણ્યા લોકો સામે વ્યક્તિગત માહિતીનું રક્ષણ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે અને યુઝર્સને પોતાના ડેટા પર વધુ નિયંત્રણ આપશે.

પરંતુ જોખમો પણ ઓછા નથી
સરકારી અધિકારીઓનું માનવું છે કે જો નવા Username Feature સાથે પૂરતી સુરક્ષા અને ઓળખ ચકાસણીની વ્યવસ્થા નહીં હોય, તો તેનો દુરુપયોગ થવાની સંભાવના વધી શકે છે. ખાસ કરીને સાયબર ગુનેગારો ખોટા Usernameનો ઉપયોગ કરીને લોકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આવા કિસ્સાઓમાં નકલી Username બનાવીને છેતરપિંડી કરવી, બેંકો અથવા સરકારી વિભાગોના નામે સંપર્ક કરવો, જાણીતી સેલિબ્રિટી અથવા બ્રાન્ડની ઓળખ ધારણ કરીને લોકોનો વિશ્વાસ જીતવો, તેમજ નકલી કસ્ટમર સપોર્ટ તરીકે રજૂ થવા જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં વધારો થઈ શકે છે. ઉપરાંત, ફિશિંગ લિંક્સ મોકલીને વ્યક્તિગત માહિતી ચોરી કરવી, રોકાણના નામે છેતરપિંડી આચરવી અને સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ જેવા સાયબર હુમલાઓનું જોખમ પણ વધી શકે છે.

આ સંભવિત જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને જ કેન્દ્ર સરકાર Meta દ્વારા રજૂ કરાયેલા Username Featureની ટેક્નિકલ અને સુરક્ષા સંબંધિત તમામ વ્યવસ્થાઓની વિગતવાર સમીક્ષા કરી રહી છે. સરકારનું કહેવું છે કે જરૂરી સુરક્ષા માપદંડો અને નિયમનકારી પાસાઓની ખાતરી થયા બાદ જ આ ફીચર અંગે આગળનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.

Central Government has issued notice to Meta regarding roll-out of the “usernames” feature on WhatsApp in India.

The notice reads, "…It is felt that the feature may materially increase the incidence of online fraud, phishing, digital arrest scams and impersonation attacks, by… https://t.co/XvNmgoST5G pic.twitter.com/9JkzuVncuR
— ANI (@ANI) July 1, 2026

સરકારનો આગામી નિર્ણય શું હોઈ શકે?
હાલ કેન્દ્ર સરકાર WhatsAppના નવા Username Feature ની ટેક્નિકલ, કાનૂની અને સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત તમામ પાસાઓની વિસ્તૃત સમીક્ષા કરી રહી છે. આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ ભારતમાં આ ફીચરના અમલીકરણ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, જો સમીક્ષા દરમિયાન સુરક્ષા વ્યવસ્થા સંતોષકારક જણાશે તો Metaને કેટલીક વધારાની શરતો અથવા માર્ગદર્શિકાઓ સાથે ભારતમાં આ ફીચર લોન્ચ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે. સાથે જ, યુઝર્સની સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવા માટે કંપનીને વધારાના ટેક્નિકલ સુરક્ષા ઉપાયો અને ઓળખ ચકાસણી સંબંધિત સુધારા અમલમાં મૂકવાની ભલામણ પણ થઈ શકે છે.

બીજી તરફ, જો તપાસ દરમિયાન સુરક્ષા, ઓળખ ચકાસણી અથવા ભારતીય નિયમોના પાલન અંગે ગંભીર ખામીઓ સામે આવશે, તો સરકાર જરૂરી નિયમનકારી અથવા કાનૂની પગલાં લેવાનો પણ વિચાર કરી શકે છે. તેથી હાલ તમામની નજર સરકારની સમીક્ષા અને Metaના સત્તાવાર જવાબ પર કેન્દ્રિત છે.

યુઝર્સે શું ધ્યાન રાખવું?
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, WhatsAppનું Username Feature ઉપલબ્ધ થયા બાદ માત્ર Usernameના આધારે કોઈપણ વ્યક્તિ પર વિશ્વાસ કરવો યોગ્ય નથી. યુઝર્સે દરેક નવા સંપર્કની ઓળખની ખાતરી કર્યા બાદ જ આગળની વાતચીત કરવી જોઈએ. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે અજાણ્યા Username પરથી આવતા મેસેજ અથવા સંપર્કની હંમેશા ચકાસણી કરવી જોઈએ. કોઈપણ સંજોગોમાં OTP, PIN, પાસવર્ડ અથવા બેન્કિંગ સંબંધિત ગોપનીય માહિતી શેર ન કરવી. જો કોઈ એકાઉન્ટ શંકાસ્પદ લાગે અથવા છેતરપિંડીનો પ્રયાસ કરતું જણાય, તો તેને તરત જ Report અને Block કરવું જોઈએ.

આ ઉપરાંત, WhatsAppમાં Two-Step Verification સક્રિય રાખવું, સમયાંતરે Privacy Settingsની સમીક્ષા કરવી અને માત્ર અધિકૃત તથા વિશ્વસનીય સ્ત્રોતોથી મળતી માહિતી પર જ વિશ્વાસ કરવો જરૂરી છે. સાયબર નિષ્ણાતોના મતે, થોડી સાવચેતી અને જાગૃતિ રાખવાથી મોટાભાગની ઓનલાઈન છેતરપિંડીથી બચી શકાય છે.

WhatsAppનું નવું Username Feature ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. આ સુવિધા યુઝર્સને વધુ ગોપનીયતા અને સરળ સંપર્કની સુવિધા આપી શકે છે, પરંતુ તેની સાથે જ ખોટી ઓળખ, ઓનલાઈન છેતરપિંડી અને વિવિધ પ્રકારના સાયબર ગુનાઓ જેવા નવા જોખમો પણ ઊભા થઈ શકે છે. ભારત સરકારનો અભિગમ સ્પષ્ટ છે કે કોઈપણ નવી ટેક્નોલોજીનો અમલ ત્યારે જ થવો જોઈએ જ્યારે તેની સુરક્ષા વ્યવસ્થા વિશ્વસનીય હોય અને સામાન્ય નાગરિકોના હિતો સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રહે. આ જ કારણસર હાલ સમગ્ર ફીચરની ટેક્નિકલ અને કાનૂની સમીક્ષા ચાલી રહી છે.

હવે સૌની નજર Meta દ્વારા સરકારના પ્રશ્નોના આપવામાં આવતા જવાબો અને ત્યારબાદ થનારા અંતિમ નિર્ણય પર કેન્દ્રિત છે, જેના આધારે નક્કી થશે કે આ ફીચર ભારતમાં કઈ શરતો સાથે અને ક્યારે અમલમાં આવશે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ પણ વાંચો :