અમદાવાદ બાદ ક્યાં શહેરમાં બન્યું ‘નમસ્તે’ ?
અમદાવાદના નમસ્તે સર્કલની યાદ અપાવતું નવું ‘નમસ્તે’ શિલ્પ
02 Septemeber 2026 Gujarat Updates Team: ભારતની ધરતી પર સૌજન્ય, સન્માન અને આત્મીય અભિવાદનનું પ્રતીક ગણાતું ‘નમસ્તે’ હવે ફ્રાન્સના એક મહત્વના શહેરના પ્રવેશમાર્ગ પર પણ પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરી રહ્યું છે. ગ્રેટર પેરિસ વિસ્તારમાં આવેલા બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસમાં મંગળવાર, 1 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ પરંપરાગત રીતે જોડાયેલા બે હાથના આકારનું વિશિષ્ટ ‘નમસ્તે’ શિલ્પ જાહેર જનતા માટે ખુલ્લું મુકાયું. BAPS સ્વામિનારાયણ હિન્દુ મંદિરના ભવ્ય મહોત્સવની શરૂઆતના એક દિવસ પહેલાં થયેલું આ અનાવરણ માત્ર શિલ્પ સ્થાપિત કરવાની ઘટના રહી નથી, પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ફ્રેન્ચ સમાજ વચ્ચેના સંવાદનું પ્રતીક બની છે.
બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસના એવન્યુ દુ જનરલ-દ-ગોલ પર આવેલા રાઉન્ડઅબાઉટ પર આ શિલ્પ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. શહેરમાં પ્રવેશતા લોકોને સૌથી પહેલાં નજરે પડે તેવી જગ્યાએ તેની રચના કરવામાં આવી હોવાથી ‘નમસ્તે’ અહીં એક પ્રકારના સાંસ્કૃતિક અભિવાદન તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. જોડાયેલા હાથની ભારતીય પરંપરાગત મુદ્રા સામાન્ય રીતે ‘તમારું સ્વાગત છે’, ‘હું તમારો આદર કરું છું’ અને ‘હું નમ્ર છું’ જેવા ભાવ વ્યક્ત કરે છે. BAPSના સત્તાવાર વર્ણન અનુસાર શિલ્પનો હેતુ શહેરની વિવિધતા અને સૌને આવકારતી ભાવનાને પણ પ્રતિબિંબિત કરવાનો છે.
મેયરથી લઈને ભારતીય પ્રતિનિધિ અને સંતો સુધીની હાજરી
શિલ્પના અનાવરણ પ્રસંગે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસ , ગ્રેટર પેરિસ વિસ્તાર ના મેયર યાન ડુબોસ્ક, ભારતના કોન્સ્યુલર મિનિસ્ટર કે. જી. પ્રવીણ કુમાર તથા BAPSના વરિષ્ઠ સંતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. પરમ પૂજ્ય મહંત સ્વામી મહારાજ વતી આનંદસ્વરૂપદાસ સ્વામી અને અન્ય સંતોએ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો. મેયર કચેરી તરફથી ડેપ્યુટી મેયર માર્ક નુગાયરોલ અને ચીફ ઑફ સ્ટાફ સેડ્રિક ટાર્ટોડ-જિનેસ્ટ પણ સમારોહમાં જોડાયા હતા. શહેરના પબ્લિક સ્પેસિસ વિભાગના વડા વેરોનિક લેકવા પણ હાજર રહ્યા હતા અને શિલ્પ તથા રાઉન્ડઅબાઉટની રચનામાં આપેલા સહયોગ બદલ તેમની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.
આ પ્રસંગે મેયર યાન ડુબોસ્કે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસ , ગ્રેટર પેરિસ વિસ્તાર ને વિવિધ સંસ્કૃતિઓના મિલનસ્થાન તરીકે રજૂ કર્યું. તેમના મતે જોડાયેલા બે હાથ માત્ર શાંતિ અને કરુણાની ભાવના વ્યક્ત કરતા નથી, પરંતુ ભારત અને ફ્રાન્સની બે અલગ પરંપરાઓ વચ્ચેના પરસ્પર પૂરક સંબંધોને પણ દર્શાવે છે. અલગ ઓળખ ધરાવતા હોવા છતાં સાથે મળીને રહેવું, એકબીજાને સમજવું અને માનવ એકતાને મજબૂત બનાવવી—આ વિચાર સાથે તેમણે ‘નમસ્તે’ને જોડ્યો.
એક શિલ્પ, અનેક અર્થ
‘નમસ્તે’ શબ્દ ભારતીય જીવનશૈલીમાં માત્ર અભિવાદન પૂરતો મર્યાદિત નથી. બંને હાથ જોડવાની ક્રિયા સામેની વ્યક્તિ પ્રત્યે સન્માનની લાગણી વ્યક્ત કરે છે. આધુનિક સમયમાં આ સંકેત ભારતની વૈશ્વિક સાંસ્કૃતિક ઓળખ બની ગયો છે. પેરિસ નજીક આ શિલ્પ સ્થાપિત થવાથી આ જ સરળ પરંતુ ગહન સંદેશને સ્થાનિક જાહેર જગ્યા સાથે જોડવામાં આવ્યો છે.
શહેરના મુખ્ય પ્રવેશમાર્ગ પર તેનું સ્થાન પણ નોંધપાત્ર છે. અહીંથી પસાર થનાર સ્થાનિક રહેવાસીઓ ઉપરાંત વિવિધ દેશોમાંથી આવેલા લોકો માટે પણ આ શિલ્પ ભારતીય પરંપરાની પ્રથમ ઝલક બની શકે છે. આ રીતે તે ધાર્મિક પ્રતીક કરતાં આગળ વધીને સાંસ્કૃતિક ઓળખ, સહઅસ્તિત્વ અને પરસ્પર સન્માનની જાહેર નિશાની તરીકે રજૂ થયું છે.
બુસીમાં પહેલેથી જ જીવંત છે બહુસાંસ્કૃતિક પરંપરા
બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસમાં જાહેર સ્થળોને વિવિધ દેશોની સંસ્કૃતિ સાથે જોડતી શિલ્પ પરંપરા પહેલેથી જોવા મળે છે. શહેરના અલગ-અલગ રાઉન્ડઅબાઉટ પર વિશ્વના વિવિધ પ્રદેશોના ઇતિહાસ અને વારસાને દર્શાવતાં સ્થાપત્યો ઊભાં કરવામાં આવ્યા છે. રૉં-પોઇન્ટ દુ લાઓ ખાતે ત્રણ મોઢાવાળું હાથીનું શિલ્પ શાંતિ અને સહિષ્ણુતાના સંદેશ સાથે જોડાયેલું છે. રૉં-પોઇન્ટ ફ્નોમ પેન્હ પરનું સેન્ડસ્ટોન બાયોન શિલ્પ કંબોડિયન વારસા અને કરુણા સાથે સંબંધિત છે. જ્યારે રૉં-પોઇન્ટ સાઇગોનનું ‘લે રેવ દ લા મેર’ વિયેતનામી શરણાર્થીઓના અનુભવોની સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલું છે. હવે આ સાંસ્કૃતિક શ્રેણીમાં ભારતનું ‘નમસ્તે’ પણ સ્થાન પામ્યું છે.
આ પરંપરામાં ‘નમસ્તે’નો ઉમેરો ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. કારણ કે એક તરફ તે ભારતીય સંસ્કૃતિની ઓળખ રજૂ કરે છે, તો બીજી તરફ શહેરમાં વસતા વિવિધ સમુદાયો વચ્ચેના સહઅસ્તિત્વની વિચારધારાને આગળ વધારે છે. એટલે આ સ્થાપત્યને માત્ર ભારતીય સમુદાય માટેનું પ્રતીક ગણવાને બદલે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસની બહુસાંસ્કૃતિક ઓળખનો એક નવો ભાગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મંદિર મહોત્સવના પ્રારંભ પૂર્વે અનોખું સ્વાગત
‘નમસ્તે’ શિલ્પનું અનાવરણ એવા સમયે થયું છે જ્યારે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસમાં 13 દિવસીય ‘ફેસ્ટિવલ ઑફ કલ્ચર’ શરૂ થવાનો છે. આ મહોત્સવ 2 સપ્ટેમ્બરથી 14 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી યોજાવાનો છે અને BAPS સ્વામિનારાયણ હિન્દુ મંદિરના ઐતિહાસિક ઉદ્ઘાટન સાથે જોડાયેલો છે. BAPS અનુસાર આ મંદિર ફ્રાન્સમાં પરંપરાગત ડિઝાઇન અને પથ્થરની કળા સાથે નિર્મિત પ્રથમ હિન્દુ મંદિર તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ સમગ્ર મહોત્સવ માત્ર ધાર્મિક કાર્યક્રમ સુધી સીમિત નથી. તેની રચનામાં ભારતીય પરંપરા, સંગીત, યાત્રા, વૈદિક વિધિઓ અને વિવિધ સમુદાયોને જોડતા કાર્યક્રમોને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. જળયાત્રા, પલખી યાત્રા, નગરયાત્રા, વૈદિક મહાયજ્ઞ, મૂર્તિ પ્રતિષ્ઠા, સમર્પણ સમારોહ, મહિલા સંમેલન અને કીર્તન આરાધના જેવા કાર્યક્રમો તેનું મુખ્ય આકર્ષણ બનવાના છે.
56 વર્ષ જૂનું સ્વપ્ન હવે સાકાર
પેરિસમાં મંદિરના મહોત્સવની પાછળની કહાની પણ લાંબી છે. BAPSના જણાવ્યા પ્રમાણે ફ્રાન્સમાં મંદિર સ્થાપવાની કલ્પનાને 1970માં યોગીજી મહારાજના આશીર્વાદથી પ્રેરણા મળી હતી. ઓર્લી એરપોર્ટ ખાતેના તેમના રોકાણ દરમિયાન વ્યક્ત થયેલી આ આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિ પાંચ દાયકા કરતાં વધુ સમય પછી 2026માં સાકાર થવાના તબક્કે પહોંચી છે. આ સમગ્ર યાત્રાને હવે મહંત સ્વામી મહારાજના માર્ગદર્શન હેઠળ પૂર્ણતા મળી રહી છે.
મહંત સ્વામી મહારાજ 29 ઓગસ્ટથી 16 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન પેરિસમાં ઉપસ્થિત છે અને તેમની હાજરીમાં મહોત્સવના વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાવાના છે. BAPSએ તેમના પેરિસ પ્રવાસને ‘યોગી અંજલિ યાત્રા’ નામ આપ્યું છે, જે આ લાંબી આધ્યાત્મિક યાત્રા અને ગુરુપરંપરાને અર્પિત ભાવનાને વ્યક્ત કરે છે.
ભારતના પ્રતિનિધિએ ગણાવ્યો સાંસ્કૃતિક વારસાનો સંદેશ
અનાવરણ પ્રસંગે ભારતના કોન્સ્યુલર મિનિસ્ટર કે. જી. પ્રવીણ કુમારે ‘નમસ્તે’ને ભારતના પ્રાચીન સાંસ્કૃતિક વારસાની જાહેર અભિવ્યક્તિ તરીકે ગણાવ્યો. તેમણે ભારતીય સમુદાય કેવી રીતે પોતાની મૂળ સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓને જાળવી રાખીને ફ્રેન્ચ સમાજમાં જોડાયો છે, તે બાબત તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું.
આ મુદ્દો ભારત-ફ્રાન્સ સંબંધોના વ્યાપક પરિપ્રેક્ષ્યમાં પણ મહત્વનો છે. બે દેશો વચ્ચેના સંબંધો રાજદ્વારી અને આર્થિક ક્ષેત્રો સુધી સીમિત ન રહી સાંસ્કૃતિક સ્તરે પણ સતત વિસ્તરી રહ્યા છે. પેરિસના જાહેર સ્થળે ભારતીય પરંપરાનું પ્રતીક સ્થાપિત થવું આ સાંસ્કૃતિક જોડાણની એક દૃશ્યમાન અભિવ્યક્તિ બની શકે છે.
નમ્રતાનો પાઠ પણ જોડાયો
BAPSના આનંદસ્વરૂપદાસ સ્વામીએ ‘નમસ્તે’ની મુદ્રાને નમ્રતા સાથે જોડીને તેનો આધ્યાત્મિક અર્થ સમજાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ સાચી નમ્રતા વ્યક્તિને અન્ય લોકો પાસેથી શીખવા, દરેકનો આદર કરવા અને સેવા માટે તૈયાર રહેવા પ્રેરિત કરે છે. વ્યક્તિગત અહંકાર ઓછો થાય ત્યારે સમાજ માટે કંઈક કરવાની ભાવના વધુ મજબૂત બને છે—એવો વિચાર તેમણે રજૂ કર્યો. આ વિચાર ફ્રાન્સના સામાજિક મૂલ્યો સાથે પણ સંવાદ સાધે છે. સૌજન્ય, વ્યક્તિગત ગૌરવ, પરસ્પર સન્માન અને માનવ બંધુત્વ જેવા મૂલ્યોને ધ્યાનમાં રાખીને જોવામાં આવે તો ‘નમસ્તે’ બંને સંસ્કૃતિઓ વચ્ચે એક સરળ પરંતુ અસરકારક ભાષા બની શકે છે.
અમદાવાદથી પેરિસ સુધી ‘નમસ્તે’ની નવી ઓળખ
અમદાવાદમાં ‘નમસ્તે સર્કલ’ સાથે જોડાયેલી ઓળખ બાદ પેરિસ નજીક આવું જ સાંસ્કૃતિક પ્રતીક ઉભું થવું ગુજરાત અને ભારતીય સમુદાય માટે પણ વિશેષ રસનું બની શકે છે. જોકે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસનું શિલ્પ પોતાની સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અને બહુસાંસ્કૃતિક વારસાને ધ્યાનમાં રાખીને અલગ અર્થ ધરાવે છે.
અહીં ‘નમસ્તે’ માત્ર ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું ચિહ્ન નથી. તે શહેરના પ્રવેશદ્વારે મૂકાયેલું એક જાહેર અભિવાદન છે—જે દરેક વ્યક્તિ માટે છે. ભારતીય હોય કે ફ્રેન્ચ, યુરોપિયન હોય કે વિશ્વના અન્ય કોઈ ખૂણેથી આવેલો પ્રવાસી, શિલ્પ સામે સૌને સમાન રીતે આવકારવાનો ભાવ તેની રચનાના કેન્દ્રમાં છે.
13 દિવસનો ઉત્સવ, એક નવા અધ્યાયની શરૂઆત
2 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતો ‘ફેસ્ટિવલ ઑફ કલ્ચર’ 14 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલશે. સત્તાવાર કાર્યક્રમ મુજબ આ દરમિયાન ધાર્મિક વિધિઓ ઉપરાંત સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક પ્રવૃત્તિઓનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. વિવિધ પૃષ્ઠભૂમિના લોકો એકત્ર થાય અને ભારતીય સંસ્કૃતિને નજીકથી જાણી શકે તેવો પ્રયાસ મહોત્સવના માળખામાં જોવા મળે છે. પ્રથમ દિવસે જ પલખી યાત્રા દ્વારા બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસના રસ્તાઓ પર સાંસ્કૃતિક વાતાવરણ ઊભું થવાનું છે. ત્યારબાદના દિવસોમાં યાત્રાઓ, વૈદિક મહાયજ્ઞ, મંદિર દર્શન અને વિવિધ સભાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. મહોત્સવ માટે મુલાકાતીઓનું પૂર્વ નોંધણી કરાવવું ફરજિયાત હોવાનું સત્તાવાર માહિતીમાં જણાવાયું છે.
એક શહેર, અનેક સંસ્કૃતિ અને ‘નમસ્તે’નો સંદેશ
આખરે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસમાં ઊભું થયેલું આ શિલ્પ કદાચ પોતાની સાદગીમાં જ સૌથી મોટો સંદેશ આપે છે. બે હાથ જોડાય છે ત્યારે કોઈ ભાષાની જરૂર પડતી નથી. નમસ્તે બોલનાર વ્યક્તિ સામેની વ્યક્તિને સન્માન આપે છે અને પોતાના અહંકારને એક ક્ષણ માટે પાછળ મૂકે છે.ફ્રાન્સના શહેરમાં આ ભાવનાનું જાહેર સ્વરૂપે સ્થાપિત થવું ભારતની સાંસ્કૃતિક ઓળખને નવી ભૂમિકા આપે છે. મંદિર મહોત્સવના આગલા દિવસે થયેલું અનાવરણ આ સમગ્ર પ્રસંગને વધુ પ્રતીકાત્મક બનાવે છે. એક તરફ નવા મંદિરના ઉદ્ઘાટન માટે વિશ્વભરમાંથી લોકો પેરિસ તરફ આવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ શહેરના પ્રવેશમાર્ગે ઉભેલા બે જોડાયેલા હાથ જાણે દરેક આગંતુકને કહી રહ્યા છે—આવો, આપનું સ્વાગત છે.
આ રીતે બુસી-સેંટ-જ્યોર્જેસનું ‘નમસ્તે’ શિલ્પ ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સંવાદમાં એક નવો દૃશ્યમાન અધ્યાય ઉમેરે છે. મંદિર મહોત્સવ આગળ વધશે, કાર્યક્રમો યોજાશે અને હજારો લોકો અહીં આવશે; પરંતુ શહેરના માર્ગ પર ઊભેલા આ બે જોડાયેલા હાથ લાંબા સમય સુધી એક સરળ સંદેશ આપતા રહેશે—સન્માનથી મળીએ, નમ્રતાથી જોડાઈએ અને વિવિધતામાં એકતા શોધીએ.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
