હનુમાનજીનો જન્મ
હનુમાનજીનો જન્મ (Birth of Hanumanji)
હનુમાનજીનો જન્મ હિન્દુ ધર્મમાં એક વિશેષ અને દૈવી ઘટના છે, જે હનુમાન જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવાય છે. આ પ્રસંગનો સીધો રામાયણ અને ભગવાન શિવ તથા વાયુ દેવની કૃપા સાથે સંકલયો છે.
હનુમાનજીના જન્મનો કિસ્સો:
- માતા-પિતા:
હનુમાનજીનું જન્મ અંજની (એક દૈવી અપ્સરા ) અને કેસરી (હિંમતવાર વાનર રાજા)ના ઘરે થયો હતો. અંજનીને પ્રારંભિક સમયમાં એક શાપ મળ્યો હતો, જેના કારણે તે વાનરી સ્વરૂપમાં પૃથ્વી પર જન્મી હતી. એક સમયે, તે દૈવી અપ્સરા (Punjikasthala) હતી, જેને બ્રહસ્પતિના શાપથી પૃથ્વી પર જન્મ લેવાનો દંડ આવ્યો હતો. એક પૂર્વક સંકેત છે કે, અંજની માત્ર એ Divine incarnation (દૈવી અવતાર)ના જન્મ દ્વારા પોતાની મૂળ સ્વરૂપ પર પાછી જઈ શકે છે.અંજની પૃથ્વી પર વાનર પ્રિન્સેસ તરીકે જન્મી અને તેમણે કેસરી સાથે લગ્ન કર્યા.અંજની તેમના પુત્ર હનુમાનની માતા બની. - શાપ અને દૈવી મજબુતિવાળી ઘટનાની કથા:
અંજની એ ભગવાન શિવની ઉપાસના અને તપસ્યા કરી રહી હતી. તે બાળક પામવા માટે ભગવાન શિવના આશીર્વાદ માટે ખુબ જ કઠોર સાધના કરી રહી હતી. આ જ સમયે, શ્રી દશરથ, અયોધ્યાના રાજા, પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ (Putrakameshti Yagna) કરી રહ્યા હતા. આ યજ્ઞથી તેમને સંપ્રાપ્તિ થઇ હતી, અને ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા થી રાણી કૌસલ્યાએ એક પુત્ર પામવાનો આશીર્વાદ મેળવી હતી.
કેટલીક કિસ્સાઓ અનુસાર, યજ્ઞના પાયા પર જ્યારે ભગવાન દશરથ માટે પરસેવાઓ વિમોશન દરમિયાન અંજનીના હાથમાં અમુક પયસમ (અશરપી) આવી પડી. આ પયસમને વાયુદેવ દ્વારા તેને મોકલવામાં આવ્યું, જે હનુમાનના જન્મ માટે દૈવી પ્રસંગ બની.
- હનુમાનજીનું જન્મ અને તેની પૌરાણિક ઓળખાણ:
3.1. ભગવાન શિવના અવતાર:
હનુમાનજી એ ભગવાન શિવના 11મું રુદ્ર અવતાર તરીકે ઓળખાય છે. ભગવાન શિવની કૃપા હેઠળ, હનુમાનજીને જન્મ પ્રાપ્ત થયો હતો, અને તે ભગવાન શ્રી રામના સહાયકોમાં એક શ્રેષ્ઠ ભક્ત અને મદદગાર બનવા માટે માનવાવલિ છે.
3.2. પવન પુત્ર:
જેમ કે વાયુદેવ (પવન દેવ)ના દ્રષ્ટિથી હનુમાનજીનો જન્મ થયો હતો, તેમ તે “પવન પુત્ર” ( WINDGODનું પુત્ર) તરીકે પણ ઓળખાય છે.
3.3. મારુતિ :
હનુમાનજીના બાળપણમાં, તેમને મારુતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે “મારુત” (પવન દેવ) નામ પરથી પ્રેરિત છે.
- સૂર્યદેવ સાથેની ઘટનાવલિ (The Incident with the Sun):
હનુમાનજીના જન્મ પછી, પૌરાણિક કથાનુસાર, બાલ હનુમાને સૂર્યને એક મોટો, પકાવેલો લાલ ફળ સમજીને ખાઈ ગયા હતા,જેના કારણે આખી દુનિયામાં અંધકાર છવાઈ ગયો. ભગવાન ઇન્દ્ર (Indra), વિશ્વના સંરક્ષક, આ ઘટના પર પાવરફુલ વજ્ર વડે તેને અટકાવ્યું. આ ઘટના હનુમાનજીની અપ્રતિમ શક્તિ અને બાળપણની ચંચલતા દર્શાવે છે. આ ઘટનાથી ભગવાને હનુમાનજીને અનેક દૈવી આશીર્વાદ આપી અને અમરતા (Immortality) સાથે તાકાતી બળ આપ્યા. - હનુમાનજીને મળેલા દૈવી આશીર્વાદ (Divine Blessings):
હનુમાનજીની જન્મકથા પછી, વિભિન્ન દેવતાઓએ તેમને બહુય દૈવી શક્તિઓ અને આશીર્વાદ આપ્યા.
અમરતા : હનુમાનજીને અમરતા (Immortality) પ્રાપ્ત હતી, જે તેમને અમુક ઈશ્વરો પાસેથી મળ્યો.
પ્રાપ્તિ: હર સ્વરૂપમાં આકાશમાંથી અને પૃથ્વી પરથી સીધો જટિલ સ્થળ સુધી જવા અને દરેક પૃથ્વીસ્થલની અચૂક ઓળખ.
તેજસ્વીતા: કોઈ પણ પ્રકારનો દુશ્મન, વ્યક્તિ, અથવા દુષ્ટ શક્તિઓ સાથે લડવાની શક્તિ.
હનુમાન ચાલીસા (Hanuman Chalisha)
॥ દોહા ॥
શ્રી ગુરૂ ચરન સરોજ રજ, નિજ મન મુકુરૂ સુધારિ ।
બરનઉં રઘુબર બિમલ જસુ, જો દાયકુ ફલ ચારિ ॥
બુદ્ધિહીન તનુ જાનકે, સુમિરૌં પવન કુમાર ।
બલ બુદ્ધિ વિદ્યા દેહુ મોહિં, હરહુ કલેશ વિકાર ॥
॥ ચૌપાઈ ॥
જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર ।
જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર ॥
રામદૂત અતુલિત બલ ધામા ।
અંજનિ પુત્ર પવન સુત નામા ॥
મહાવીર વિક્રમ બજરંગી ।
કુમતિ નિવાર સુમતિ કે સંગી ॥
કંચન બરન વિરાજ સુવેસા ।
કાનન કુંડલ કુંચિત કેસા ॥
હાથ બજ્ર ઔર ધ્વજા બિરાજૈ ।
કાંધે મૂંજ જનેઊ સાજૈ ॥
શંકર સુવન કેસરી નંદન ।
તેજ પ્રતાપ મહા જગ બંદન ॥
વિદ્યાવાન ગુની અતિ ચાતુર ।
રામ કાજ કરિબે કો આતુર ॥
પ્રભુ ચરિત્ર સુનિબે કો રસિયા ।
રામ લખન સીતા મન બસિયા ॥
સૂક્ષ્મ રૂપ ધરિ સિયહિં દિખાવા ।
વિકટ રૂપ ધરિ લંક જલાવા ॥
ભીમ રૂપ ધરિ અસુર સંહારે ।
રામચંદ્ર કે કાજ સંવારે ॥
લાય સંજીવન લખન જિયાયે ।
શ્રી રઘુબીર હરષિ ઉર લાયે ॥
રઘુપતિ કીન્હીં બહુત બડ઼ાઈ ।
તુમ મમ પ્રિય ભરતહિ સમ ભાઈ ॥
સહસ્ર બદન તુમ્હારો જસ ગાવૈં ।
અસ કહિ શ્રીપતિ કંઠ લગાવૈં ॥
સનકાદિક બ્રહ્માદિ મુનિસા ।
નારદ સારદ સહિત અહીસા ॥
જમ કુબેર દિક્પાલ જહાં તે ।
કવિ કોવિદ કહિ સકે કહાં તે ॥
તુમ ઉપકાર સુગ્રીવહિં કીન્હાં ।
રામ મિલાય રાજ પદ દીન્હાં ॥
તુમ્હરો મંત્ર વિભીષણ માના ।
લંકેશ્વર ભયે સબ જગ જાના ॥
જુગ સહસ્ત્ર યોજન પર ભાનુ |
લીલ્યો તાહિ મધુર ફલ જાનુ ॥
પ્રભુ મુદ્રિકા મેલિ મુખ માહીં |
જલધિ લાંધી ગયે અચરજ નાહીં ||
દુર્ગમ કાજ જગત કે જેતે |
સુગમ અનુગ્રહ તુમ્હરે તેતે ||
રામ દુઆરે તુમ રખવારે |
હોત ન આજ્ઞા બિનુ પૈસારે ||
સબ સુખ લહૈ તુમ્હારી સરના |
તુમ રક્ષક કાહુ કો ડરના ||
આપન તેજ સમ્હારૌ આપે |
તીનો લોક હાંક તે કાંપે ||
ભુત પિશાચ નિકટ નહિં આવૈ |
મહાવીર જબ નામ સુનાવૈ ||
નાસે રોગ હરે સબ પીરા |
જપત નિરંતર હનુમંત બિરા ||
સંકટ સે હનુમાન છુડાવૈ |
મન કર્મ બચન ધ્યાન જો લાવૈ ||
સબ પર રામ તપસ્વી રાજા |
તિન કે કાજ સકલ તુમ સાજા ||
ઔર મનોરથ જો કોઈ લાવે |
સોઈ અમિત જીવન ફલ પાવે ||
ચારો જુગ પરતાપ તુમ્હારા |
હૈ પ્રસિધ્ધ જગત ઉજીયારા ||
સાધુ સંત કે તુમ રખવારે |
અસુર નિકંદન રામ દુલારે ||
અષ્ટ સિધ્ધિ નૌ નિધિ કે દાતા |
અસ બર દીન જાનકી માતા ||
રામ રસાયન તુમ્હરે પાસા |
સદા રહો રઘુપતિ કે દાસા ||
તુમ્હરે ભજન રામકો પાવે |
જનમ જનમ કે દુઃખ બિસરાવૈ ||
અન્ત કાલ રઘુબર પુર જાઈ |
જહાં જન્મ હરી ભકત કહાઈ ||
ઔર દેવતા ચિત ન ધરઈ |
હનુમંત સેઈ સર્વ સુખ કરઈ ||
સંકટ કટે મિટૈ સબ પીરા |
જો સુમિરૈ હનુમંત બલવીરા ||
જય, જય, જય, હનુમાન ગોસાઈ |
કૃપા કરહુ ગુરુ દેવકી નાઈ ||
જો સતબાર પાઠ કર કોઈ |
છુટહિ બન્દિ મહા સુખ હોઈ ||
જો યહ પઢૈ હનુમાન ચાલીસા |
હોય સિધ્ધિ સાખી ગૌરીસા ||
તુલસીદાસ સદા હરિ ચેરા |
કીજે નાથ હદય મહં ડેરા ||
પવન તનય સંકટ હરન
મંગલ મૂરતિ રુપ |
રામલખનસીતા સહિત
હૃદય બસહુ સુરભૂપ ||
|| સિયાવર રામચંદ્ર કી જય ||
|| રમાપતિ રામચંદ્ર કી જય ||
|| પવનસૂત હનુમાન કી જય ||
|| ઉમાપતિ મહાદેવ કી જય ||
|| બ્રિન્દાવન કૃષણચંદ્ર કી જય ||
|| બોલો ભાઇ સબ સંતન કી જય ||
