NTAના નિષ્ણાતોએ કેવી રીતે કર્યું પેપર લીક?

NTAના એક્સપર્ટ્સ સામે CBIની ગંભીર ચાર્જશીટ

07 August 2026 Gujarat Updates Team: દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સ્પર્ધાત્મક મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષા NEET-UG 2026 સાથે જોડાયેલા પેપર લીક કેસમાં સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ચાર્જશીટે સમગ્ર દેશને ચોંકાવી દીધો છે. તપાસ એજન્સીના દાવા મુજબ પ્રશ્નપત્ર કોઈ પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ અથવા બાહ્ય સિસ્ટમમાંથી લીક થયું નહોતું, પરંતુ NTA સાથે સંકળાયેલા વિષય નિષ્ણાતોએ પોતાના અધિકૃત એક્સેસનો દુરુપયોગ કરીને પ્રશ્નપત્રની માહિતી બહાર પહોંચાડી હતી.

આ ખુલાસા બાદ દેશની પરીક્ષા પ્રણાલી, NTAની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ગોપનીય પ્રક્રિયાઓ અંગે ગંભીર ચર્ચા શરૂ થઈ છે. લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે સીધો સંબંધ ધરાવતા આ કેસમાં હવે કોર્ટની આગામી કાર્યવાહી પર સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે.

ચાર્જશીટમાં શું કહેવામાં આવ્યું?
CBIની તપાસ અનુસાર, પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની અંતિમ પ્રક્રિયામાં સામેલ કેટલાક વિષય નિષ્ણાતોને પ્રશ્નપત્ર જોવા માટે અધિકૃત ઍક્સેસ આપવામાં આવ્યો હતો. આ ઍક્સેસનો દુરુપયોગ કરીને પ્રશ્નો ઉમેદવારો સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હોવાનું એજન્સીનો આરોપ છે. તપાસમાં જણાવાયું છે કે આ સમગ્ર કાવતરું ખૂબ જ આયોજનબદ્ધ રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું હતું જેથી કોઈ ડિજિટલ પુરાવો ન રહે.

ત્રણ વિષય નિષ્ણાતો સામે ગંભીર આરોપ
CBIએ ચાર્જશીટમાં ત્રણ મુખ્ય વિષય નિષ્ણાતોના નામનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

• બોટની અને ઝૂલોજી નિષ્ણાત મનીષા ગુરુનાથ મંધારે
• કેમિસ્ટ્રી નિષ્ણાત પ્રહ્લાદ વિઠ્ઠલરાવ કુલકર્ણી
• ફિઝિક્સ નિષ્ણાત મનીષા સંજય હવાલદાર
  તપાસ એજન્સીનો આરોપ છે કે આ ત્રણેયે પ્રશ્નપત્ર સંબંધિત ગોપનીય માહિતી બહાર પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

અનુવાદ અને પ્રૂફરીડિંગ દરમિયાન થયો દુરુપયોગ
CBIના દાવા મુજબ પ્રશ્નપત્રના અનુવાદ, બેક ટ્રાન્સલેશન અને પ્રૂફરીડિંગ જેવી અત્યંત સંવેદનશીલ પ્રક્રિયા દરમિયાન આ નિષ્ણાતોને મૂળ પ્રશ્નપત્રનો ઍક્સેસ મળ્યો હતો.આ જ તબક્કે ગોપનીય માહિતી બહાર પહોંચાડવામાં આવી હોવાનું ચાર્જશીટમાં જણાવાયું છે.

ઉમેદવારોને મૌખિક રીતે યાદ કરાવવામાં આવ્યા પ્રશ્નો
તપાસમાં સૌથી ચોંકાવનારો મુદ્દો એ સામે આવ્યો છે કે પ્રશ્નપત્રની કોઈ ફોટોકોપી કે ડિજિટલ નકલ તૈયાર કરવામાં આવી નહોતી. તેના બદલે ઉમેદવારોને વિશેષ રિવિઝન સેશનમાં બોલાવી પ્રશ્નો, ચાર વિકલ્પો અને સાચા જવાબો મૌખિક રીતે જણાવવામાં આવ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓએ તે પોતાની નોટબુકમાં હાથથી લખ્યા હતા જેથી કોઈ ડિજિટલ ટ્રેલ ન બને.

પુણેમાં યોજાયા ગુપ્ત સેશન
CBIના જણાવ્યા પ્રમાણે એપ્રિલ 2026 દરમિયાન પુણેમાં કેટલાક ખાનગી સેશન યોજાયા હતા.આ સેશન દરમિયાન પસંદગીના વિદ્યાર્થીઓને વાસ્તવિક પ્રશ્નો સમજાવવામાં આવ્યા હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું છે. એજન્સીનો દાવો છે કે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા લખાયેલી નોંધો અને મૂળ પ્રશ્નપત્ર વચ્ચે નોંધપાત્ર સમાનતા મળી આવી હતી.

ફિઝિક્સના પ્રશ્નોની તસવીરો મોકલાઈ
ચાર્જશીટમાં એવો પણ આરોપ છે કે ફિઝિક્સ સંબંધિત પ્રશ્નો અન્ય શિક્ષકો સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.તપાસ મુજબ હસ્તલિખિત નોંધોની તસવીરો લઈ તે અન્ય વ્યક્તિઓ સુધી મોકલવામાં આવી હતી. આ સમગ્ર નેટવર્કમાં કોચિંગ સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા લોકોની પણ ભૂમિકા તપાસ હેઠળ હોવાનું જણાવાયું છે.

નાણાકીય વ્યવહારોના પુરાવા
CBIએ દાવો કર્યો છે કે તપાસ દરમિયાન ઓનલાઈન નાણાકીય લેવડદેવડના પુરાવા પણ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા છે.ચાર્જશીટમાં બેંક ટ્રાન્ઝેક્શન, ડિજિટલ પુરાવા અને અન્ય દસ્તાવેજી માહિતીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.

13 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ : CBIએ આ કેસમાં કુલ 13 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે. આ આરોપીઓમાં વિષય નિષ્ણાતો, મધ્યસ્થીઓ અને કોચિંગ સંસ્થાઓ સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોનો સમાવેશ થાય છે. તપાસ દરમિયાન 360થી વધુ સાક્ષીઓના નિવેદન, 422 દસ્તાવેજો અને અનેક ફોરેન્સિક પુરાવાઓ રજૂ કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.

અનેક રાજ્યો સુધી ફેલાયેલું નેટવર્ક : તપાસ દરમિયાન મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા સહિત અનેક રાજ્યોમાં તપાસ હાથ ધરવામાં આવી હતી. CBIના જણાવ્યા પ્રમાણે સમગ્ર કાવતરું એક રાજ્ય પૂરતું મર્યાદિત નહોતું પરંતુ બહુસ્તરીય નેટવર્ક મારફતે ચલાવવામાં આવતું હતું.

પરીક્ષા સુરક્ષા પર ગંભીર સવાલ : આ કેસ બાદ સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઊભો થયો છે કે જો પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ વ્યક્તિઓ જ ગોપનીયતા ભંગ કરે તો ભવિષ્યમાં આવી પરીક્ષાઓ કેટલી સુરક્ષિત રહેશે? ક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો માને છે કે માત્ર ટેક્નોલોજી આધારિત સુરક્ષા પૂરતી નથી. પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરનાર દરેક વ્યક્તિ માટે વધુ કડક દેખરેખ, મલ્ટી લેવલ ઓડિટ અને સતત મોનિટરિંગ જરૂરી બનશે.

NTA માટે પડકાર
NEET દેશની સૌથી મહત્વપૂર્ણ મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષા છે જેમાં દર વર્ષે લાખો વિદ્યાર્થીઓ ભાગ લે છે. આ કેસ બાદ NTA સામે વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો મોટો પડકાર ઉભો થયો છે. તાજેતરમાં પરીક્ષા સુરક્ષા મજબૂત બનાવવા માટે વધારાની સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારવા માટે પણ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

કોર્ટમાં આગળ શું?
દિલ્હીની રાઉઝ એવેન્યુ કોર્ટ ચાર્જશીટ પર આગામી સુનાવણી કરશે. કોર્ટ તપાસ એજન્સી દ્વારા રજૂ કરાયેલા પુરાવા, સાક્ષીઓ અને અન્ય દસ્તાવેજોનું પરીક્ષણ કરશે. હાલ કેસની ન્યાયિક પ્રક્રિયા ચાલુ હોવાથી આરોપો હજુ કોર્ટમાં પરીક્ષણાધીન છે અને અંતિમ દોષિતતા અંગે નિર્ણય કોર્ટ દ્વારા જ લેવામાં આવશે.

વિદ્યાર્થીઓમાં ભારે ચિંતા
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ બાદ લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં પરીક્ષા પ્રણાલીની પારદર્શિતા અંગે ચિંતા વધી છે.વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું માનવું છે કે ભવિષ્યમાં આવી ગેરરીતિઓ અટકાવવા માટે માત્ર કડક કાયદા નહીં પરંતુ પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં મૂળભૂત સુધારાઓ પણ જરૂરી છે.

CBI Investigation & Arrest Timeline (NEET-UG 2026 Paper Leak Case)

તારીખ	CBIની કાર્યવાહી
8 મે 2026	NEET-UG 2026માં ગેરરીતિની ફરિયાદો સામે આવતા NTAએ મામલો કેન્દ્રીય એજન્સીઓને મોકલ્યો.
12 મે 2026	શિક્ષણ મંત્રાલયની ફરિયાદના આધારે CBIએ સત્તાવાર FIR નોંધાવી અને વિશેષ તપાસ ટીમો (SITs) બનાવી. દેશભરમાં દરોડા શરૂ કરાયા.
13 મે 2026	CBIએ પ્રથમ તબક્કામાં 5 આરોપીઓની ધરપકડ કરી. તેમાં જયપુરમાંથી 3, ગુરુગ્રામમાંથી 1 અને નાશિકમાંથી 1 આરોપી ઝડપાયા. તમામને દિલ્હીની કોર્ટમાં રજૂ કરીને 7 દિવસના પોલીસ રિમાન્ડ મેળવાયા.
14 મે 2026	વધુ 2 આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી. તેમાં ધનંજય લોકહંડા (અહિલ્યાનગર) અને **મનીષા વાઘમારે (પુણે)**નો સમાવેશ થયો. દેશભરમાં 14 સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા.
15 મે 2026	CBIએ કેસના કથિત ‘કિંગપિન’ પ્રહ્લાદ (પી. વી.) કુલકર્ણીની ધરપકડ કરી. આરોપ છે કે NTA માટે કેમિસ્ટ્રી એક્સપર્ટ તરીકે મળેલા ઍક્સેસનો ઉપયોગ કરીને તેણે વિદ્યાર્થીઓને પ્રશ્નો અને જવાબો મૌખિક રીતે જણાવ્યા હતા.
16 મે 2026	બાયોલોજી પ્રશ્નોના કથિત માસ્ટરમાઇન્ડ મનીષા ગુરુનાથ મંધારેની દિલ્હીમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી. CBIના જણાવ્યા અનુસાર તેમણે બોટની અને ઝૂલોજીના પ્રશ્નો ઉમેદવારોને સમજાવ્યા હતા. આ સાથે કુલ ધરપકડોની સંખ્યા 9 થઈ.
18 મે 2026	રેણુકાઈ (RCC) કોચિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, લાતૂરના સંચાલક પ્રોફ. શિવરાજ મોટેગાંવકરની ધરપકડ કરવામાં આવી. CBIએ તેમના સંસ્થાનમાંથી NEET પ્રશ્નો સાથે મેળ ખાતી કેમિસ્ટ્રી પ્રશ્ન બેંક, લેપટોપ અને અન્ય દસ્તાવેજો જપ્ત કર્યા.
મે–જુલાઈ 2026	મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા સહિત અનેક રાજ્યોમાં સતત દરોડા, ડિજિટલ પુરાવા, બેંક ટ્રાન્ઝેક્શન, મોબાઇલ અને લેપટોપની ફોરેન્સિક તપાસ હાથ ધરાઈ. બહુ-રાજ્ય નેટવર્કની તપાસ આગળ વધી.
જુલાઈ 2026ના અંતે	CBIએ 13 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરી. તેમાં NTA સાથે સંકળાયેલા ત્રણ વિષય નિષ્ણાતો, મધ્યસ્થીઓ અને કોચિંગ નેટવર્કના સભ્યોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો.
ઓગસ્ટ 2026	દિલ્હીની રાઉઝ એવેન્યુ ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટમાં ચાર્જશીટ પર કાર્યવાહી શરૂ થઈ. કેટલાક આરોપીઓએ પોલીગ્રાફ અને બ્રેઇન મેપિંગ ટેસ્ટની મંજૂરી માંગતી અરજીઓ પણ દાખલ કરી.

અત્યાર સુધી CBIના મુખ્ય દાવા

• કુલ 13 આરોપીઓ સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી છે.
• પ્રશ્નપત્ર પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાંથી નહીં પરંતુ NTA સાથે સંકળાયેલા વિષય નિષ્ણાતોના અધિકૃત ઍક્સેસમાંથી લીક થયું હોવાનો આરોપ છે.
• ઉમેદવારોને પ્રશ્નો મૌખિક રીતે જણાવવામાં આવ્યા જેથી કોઈ ડિજિટલ પુરાવો ન રહે.
• CBIએ લેપટોપ, મોબાઇલ ફોન, બેંક ટ્રાન્ઝેક્શન, હસ્તલિખિત નોટ્સ અને અન્ય દસ્તાવેજી પુરાવા જપ્ત કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો છે.

NEET આંદોલનથી સરકારની કાર્યવાહી સુધી: સમગ્ર ઘટનાક્રમ (Timeline)

તારીખ	ઘટનાક્રમ
મે–જૂન 2026	NEET-UG 2026 પરીક્ષામાં ગેરરીતિ અને પેપર લીકના આરોપો સામે આવ્યા. દેશભરના વિદ્યાર્થીઓએ પારદર્શક તપાસ અને જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ શરૂ કરી.
20 જૂન 2026	Cockroach Janta Party (CJP) અને વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે અનિશ્ચિતકાળીન વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું. મુખ્ય માંગણીઓમાં શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું, પરીક્ષા સુધારણા અને વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય સામેલ હતા.
28 જૂન 2026	પર્યાવરણ કાર્યકર સોનમ વાંગચુક આંદોલનને સમર્થન આપવા અનિશ્ચિતકાળીન ઉપવાસ પર બેઠા, જેના કારણે સમગ્ર દેશમાં આંદોલનને વધુ સમર્થન મળ્યું.
જૂન–જુલાઈ 2026	દિલ્હી સહિત અનેક શહેરોમાં વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન, ધરણા અને રેલીઓ યોજાઈ. સોશિયલ મીડિયા પર આંદોલનને વ્યાપક સમર્થન મળ્યું અને લાખો યુવાનો જોડાયા.
20 જુલાઈ 2026	‘ચલો સંસદ’ (Sansad Chalo March)નું આયોજન કરવામાં આવ્યું. હજારો વિદ્યાર્થીઓ સંસદ તરફ કૂચ કરવા નીકળ્યા, પરંતુ દિલ્હી પોલીસે અનેક સ્થળોએ બેરિકેડ લગાવી રોક્યા. કેટલાક સ્થળોએ અથડામણ અને અટકાયતો પણ થઈ.
23–24 જુલાઈ 2026	વિરોધ વધુ ઉગ્ર બન્યો. જંતર-મંતર અને સંસદ વિસ્તાર પાસે ફરીથી વિરોધ પ્રદર્શન થયા. સરકારે આંદોલનકારો સાથે વાતચીત શરૂ કરી, છતાં વિદ્યાર્થીઓએ આંદોલન ચાલુ રાખ્યું. (Reuters)
25 જુલાઈ 2026	સતત દબાણ વચ્ચે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપ્યું. સરકારે નવા શિક્ષણ મંત્રીની નિમણૂકની જાહેરાત કરી.
25–27 જુલાઈ 2026	કેન્દ્ર સરકારે પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારણા માટે ઉચ્ચસ્તરીય ટાસ્ક ફોર્સ રચવાની જાહેરાત કરી. ડિજિટલ સુરક્ષા, પ્રશ્નપત્ર વ્યવસ્થાપન અને પરીક્ષા પારદર્શિતા માટે નવા માળખાની તૈયારી શરૂ થઈ.
27 જુલાઈ 2026	સંસદમાં જાહેર પરીક્ષા સુરક્ષા વધુ કડક બનાવવા અને પેપર લીક સામે કડક સજાની જોગવાઈ માટે કાયદાકીય સુધારાના પ્રસ્તાવો રજૂ કરાયા.
ઓગસ્ટ 2026	CBIએ NEET-UG 2026 પેપર લીક કેસમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી. તેમાં NTA સાથે જોડાયેલા કેટલાક વિષય નિષ્ણાતો દ્વારા અધિકૃત ઍક્સેસનો દુરુપયોગ કરીને પ્રશ્નપત્ર લીક કર્યાનો આરોપ મૂકાયો. કેસ હાલ કોર્ટમાં વિચારાધીન છે

સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા મુખ્ય પગલાં

• NEET-UG 2026 પેપર લીક કેસની તપાસ CBIને સોંપવામાં આવી.
• દેશવ્યાપી તપાસ બાદ અનેક આરોપીઓની ધરપકડ અને ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી.
• પરીક્ષા સુરક્ષા સુધારવા માટે ઉચ્ચસ્તરીય Exam Reform Task Forceની રચના કરવામાં આવી.
• જાહેર પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક અને ગેરરીતિ સામે વધુ કડક સજા માટે કાયદાકીય સુધારા શરૂ કરાયા.
• કેટલાક રાજ્યોમાં NEET વિરોધ પ્રદર્શનમાં નોંધાયેલા કેસ પાછા ખેંચવાની જાહેરાત કરવામાં આવી.

CBIની ચાર્જશીટે NEET-UG 2026 પેપર લીક કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ દિશા દર્શાવી છે. તપાસ એજન્સીનો દાવો છે કે પ્રશ્નપત્ર બહારથી હેકિંગ અથવા પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ મારફતે નહીં પરંતુ આંતરિક ઍક્સેસ ધરાવતા કેટલાક વિષય નિષ્ણાતોના દુરુપયોગના કારણે બહાર આવ્યું હતું. જોકે આ તમામ આરોપો હાલ કોર્ટમાં વિચારાધીન છે અને અંતિમ સત્ય ન્યાયિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. તેમ છતાં આ કેસે દેશની પરીક્ષા વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા, સુરક્ષા અને પારદર્શિતાને લઈને ગંભીર ચર્ચા શરૂ કરી છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ પણ વાંચો :

પરીક્ષા વ્યવસ્થાનો મહાસુધાર અભિયાન

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.