20 વર્ષ જૂની ફાઈલ ફરી ખુલી

SIR વિવાદ વચ્ચે જ્ઞાનેશ કુમાર સામે 20 વર્ષ જૂની તપાસ

04 October 2026 Gujarat Updates Team: દેશના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારને લઈને રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે હવે તેમની કારકિર્દીના એક જૂના અધ્યાયે ફરી ચર્ચા જગાવી છે. કેરળ સરકારે 2006માં બનેલા એક કેસને લઈને જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિજિલન્સ એન્ડ એન્ટી-કરપ્શન બ્યુરો (VACB)ની વિગતવાર તપાસ શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ મામલો ત્યારેનો છે, જ્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર કેરળના જાહેર બાંધકામ વિભાગના સચિવ તરીકે જવાબદારી સંભાળી રહ્યા હતા.

કેરળના ગૃહમંત્રી રમેશ ચેન્નિથલાએ કોંગ્રેસ નેતા મલયિનકીજ્હુ વેણુગોપાલની ફરિયાદ બાદ તપાસના આદેશ આપ્યા છે. ફરિયાદમાં માત્ર કથિત ગેરરીતિઓ જ નહીં, પરંતુ લગભગ બે દાયકા પહેલાં શરૂ થયેલી પ્રાથમિક તપાસ પર બાહ્ય પ્રભાવ પડ્યો હોવાના આક્ષેપોની પણ તપાસ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. ગૃહ વિભાગે 2006ની વિજિલન્સ તપાસ સંબંધિત ફાઈલો પણ મંગાવી છે.

News Alert ! Keralam Minister Ramesh Chennithala orders probe against CEC Gyanesh Kumar over road project, suicide of Malaysian contractor in 2006

— Press Trust of India (@PTI_News) October 4, 2026

2006ના પ્રોજેક્ટથી શરૂ થઈ હતી કહાની
આ વિવાદનો સંબંધ કેરળ સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ એટલે કે KSTP હેઠળના MC રોડના વિકાસ સાથે છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર, વિશ્વ બેંકની સહાયથી આશરે રૂ. 215 કરોડનો પ્રોજેક્ટ અંગમાલીથી તિરુવનંતપુરમ સુધીના માર્ગના પુનર્નિર્માણ અને અપગ્રેડેશન માટે હાથ ધરાયો હતો. આ કામમાં મલેશિયન કંપની અને ભગીરથ એન્જિનિયરિંગ સાથે જોડાયેલ PATI-BEL કન્સોર્ટિયમ સામેલ હતું. આ પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા મલેશિયન સિવિલ એન્જિનિયર લી સી બીનનું 2006માં આત્મહત્યાથી મૃત્યુ થયું હતું. ત્યારબાદ આ ઘટનાએ વહીવટી અને તપાસના સ્તરે પ્રશ્નો ઊભા કર્યા હતા. ગૃહમંત્રીના તાજેતરના નિવેદનો અને વિવિધ અહેવાલો મુજબ, લી સી બીને છોડેલી કથિત સુસાઇડ નોટમાં તે સમયના PWD સચિવ જ્ઞાનેશ કુમારના નામનો ઉલ્લેખ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અહીં એક મહત્વની બાબત એ છે કે સુસાઇડ નોટમાં નામ હોવાનો દાવો પોતે જ કોઈ વ્યક્તિની ગુનાહિત સંડોવણી સાબિત કરતો નથી. હવે તપાસ એ સહિતના તમામ મુદ્દાઓની હકીકત, દસ્તાવેજો અને અગાઉની કાર્યવાહીનું મૂલ્યાંકન કરશે.

જૂની તપાસ અધૂરી કેમ રહી?
કેરળ સરકારના તાજેતરના નિર્ણય પાછળનો સૌથી ગંભીર સવાલ આ જ છે. લી સી બીનના મૃત્યુ બાદ 2006માં વિજિલન્સ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ વિવિધ અહેવાલો મુજબ તે તપાસ આગળ વધી શકી નહોતી અથવા કોઈ અંતિમ પરિણામ સુધી પહોંચી નહોતી. તે જ સમયગાળામાં જ્ઞાનેશ કુમાર કેન્દ્રીય પ્રતિનિયુક્તિ પર દિલ્હી ગયા હતા. હવે ફરિયાદકર્તા તરફથી એવો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે મૂળ તપાસને બહારના દબાણને કારણે અસર થઈ હતી. કેરળના ગૃહમંત્રીએ પણ આ આક્ષેપોને ગંભીર ગણાવીને વિગતવાર તપાસ જરૂરી હોવાનું કહ્યું છે. VACBને હવે તપાસ દરમિયાન એ શોધવાનું રહેશે કે 2006માં કઈ કાર્યવાહી થઈ હતી, કયા અધિકારીઓએ તપાસ સંભાળી હતી, કઈ ફાઈલો તૈયાર થઈ હતી અને આખરે કેસ કેમ આગળ ન વધ્યો. આ તપાસનો એક મોટો હિસ્સો જૂના સરકારી રેકોર્ડ, ફાઈલ નોટિંગ, અધિકારીઓના નિર્ણય અને પ્રોજેક્ટ સંબંધિત દસ્તાવેજો પર આધારિત રહેવાની શક્યતા છે.

ફરિયાદ બાદ સરકારનું પગલું
કેરળ કોંગ્રેસના નેતા મલયિનકીજ્હુ વેણુગોપાલે જ્ઞાનેશ કુમાર સામે તપાસની માગ સાથે ફરિયાદ કરી હતી. ગૃહમંત્રી ચેન્નિથલાએ ફરિયાદની સમીક્ષા કર્યા બાદ તેમાં પ્રાથમિક રીતે તપાસ લાયક મુદ્દાઓ હોવાનું માન્યું હોવાનું જાહેર કર્યું છે. ત્યારબાદ તેમણે વિજિલન્સ ડાયરેક્ટર મનોજ અબ્રાહમને કાયદેસર રીતે વિગતવાર તપાસ આગળ વધારવા સૂચના આપી. સરકાર ખાસ કરીને બે પાસાં પર ધ્યાન આપવા માંગે છે—એક તરફ KSTPના રોડ પ્રોજેક્ટમાં થયેલી કથિત ગેરરીતિઓ અને બીજી તરફ લી સી બીનના મૃત્યુ સાથે જોડાયેલા આક્ષેપો તથા તે સમયની તપાસની પ્રક્રિયા. જો તપાસ દરમિયાન કોઈ દસ્તાવેજી પુરાવો અથવા કાયદેસર રીતે કાર્યવાહી લાયક તથ્ય સામે આવે, તો VACB આગળની કાનૂની પ્રક્રિયા અંગે ભલામણ કરી શકે છે. પરંતુ તપાસ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં કોઈ અંતિમ આરોપ અથવા દોષિત ઠરાવવાની સ્થિતિ ઊભી થતી નથી.

CEC પદ પર બેઠેલા જ્ઞાનેશ કુમાર માટે કેમ મહત્વનું?
આ કેસ એવા સમયે ફરી સામે આવ્યો છે જ્યારે જ્ઞાનેશ કુમાર પહેલેથી જ ભારે રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. ભારતના ચૂંટણી પંચની સત્તાવાર વેબસાઇટ મુજબ, તેમણે 19 ફેબ્રુઆરી 2025ના રોજ ભારતના 26મા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. તેઓ 1988 બેચના કેરળ કેડરના IAS અધિકારી છે અને કેરળ તથા કેન્દ્ર સરકારમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ નિભાવી ચૂક્યા છે. Election Commission of India+1 તેમના કાર્યકાળમાં હાલમાં **Special Intensive Revision (SIR)**ને લઈને પણ રાજકીય તણાવ છે. તાજેતરમાં ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચૂંટણી કમિશનના બે સભ્યો—સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશી—એ દસ મહિનાના સમયગાળામાં કેટલીક કામગીરી અંગે ઓછામાં ઓછા 14 વખત ઔપચારિક વાંધા નોંધાવ્યા હતા. ચૂંટણી પંચે જોકે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ મતભેદોને નિર્ણયપ્રક્રિયાનો હિસ્સો માનવા જોઈએ અને તેના તમામ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હતા. આ દરમિયાન વિરોધ પક્ષો દ્વારા જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ પણ ઉઠી રહી છે. 4 ઓક્ટોબરે મુંબઈમાં ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરેના નેતૃત્વમાં યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પણ ચૂંટણી પંચ અને SIR મુદ્દે જ્ઞાનેશ કુમારને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા.

જૂનો કેસ અને વર્તમાન રાજકીય વિવાદ—બંને અલગ બાબતો
જ્ઞાનેશ કુમાર સામેનો 2006નો કેસ અને હાલનો SIR વિવાદ અલગ-અલગ મુદ્દા છે. તેમ છતાં બંને એક જ સમયે જાહેર ચર્ચામાં આવતાં રાજકીય અસર વધવાની શક્યતા છે. એક તરફ વિપક્ષ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મતદાર યાદી સુધારણા અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ કેરળમાં તેમની સરકારી સેવાના સમયની જૂની ફાઈલ ફરી ખોલવામાં આવી છે. પરિણામે CEC તરીકે તેમની ભૂતકાળની વહીવટી ભૂમિકા પણ ફરી તપાસના કેન્દ્રમાં આવી છે. પરંતુ કાનૂની દૃષ્ટિએ બંને મુદ્દાઓને જોડીને કોઈ નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નહીં ગણાય. SIR અંગે ચૂંટણી પંચ પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યું છે, જ્યારે 2006ના કેસમાં હવે નવી વિજિલન્સ તપાસ શરૂ થવાની છે.

હવે તપાસમાં શું બહાર આવવાનું બાકી?
આગામી તબક્કામાં VACB માટે સૌથી મહત્વના પ્રશ્નો રહેશે:

• 2006ની મૂળ તપાસમાં કઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી?
• તપાસ અધવચ્ચે કેમ અટકી?
• KSTP અને PATI-BEL પ્રોજેક્ટના દસ્તાવેજોમાં શું નોંધાયું હતું?
• લી સી બીનની ફરિયાદો અને તેમના મૃત્યુ વચ્ચેની ઘટનાઓ શું હતી?
• કથિત સુસાઇડ નોટમાં જ્ઞાનેશ કુમારનો ઉલ્લેખ કયા સંદર્ભમાં હતો?
• મૂળ તપાસ પર કોઈ બાહ્ય દબાણ આવ્યું હતું કે નહીં?
• જો દબાણ આવ્યું હતું તો તેનો સ્ત્રોત શું હતો?
• કોઈ અધિકારી અથવા અન્ય વ્યક્તિ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી બને છે કે નહીં?

આ પ્રશ્નોના જવાબો તપાસ આગળ વધે તેમ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.

રાજકીય અસર પણ નજરઅંદાજ નહીં થાય
કેરળમાં સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે રાજકીય સ્પર્ધા પહેલેથી જ તીવ્ર છે. હવે દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સંસ્થાના વડા સામે બે દાયકા જૂની તપાસ ફરી શરૂ થતાં આ મુદ્દો સ્વાભાવિક રીતે રાજકીય ચર્ચાનો ભાગ બનશે. ગૃહમંત્રી ચેન્નિથલાએ તપાસને રાજકીય બદલો નહીં પરંતુ ફરિયાદમાં ઉઠેલા ગંભીર મુદ્દાઓની કાયદેસર તપાસ તરીકે રજૂ કરી છે. બીજી તરફ, તપાસના પરિણામો આવ્યા પહેલાં જ તેને જ્ઞાનેશ કુમાર સામેના દોષના પુરાવા તરીકે રજૂ કરવું યોગ્ય નહીં બને. હાલની સ્થિતિમાં સૌથી મહત્વની વાત એટલી છે કે 2006ની અધૂરી રહેલી ફાઈલ હવે ફરી સત્તાવાર તપાસના ટેબલ પર આવી છે. એક તરફ VACB જૂના રેકોર્ડ અને આક્ષેપોની તપાસ કરશે, તો બીજી તરફ જ્ઞાનેશ કુમાર સામે ચાલી રહેલા વર્તમાન રાજકીય વિવાદ વચ્ચે આ તપાસ રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ધ્યાન ખેંચશે.

આગળની કાર્યવાહી અને તપાસના નિષ્કર્ષ જ નક્કી કરશે કે બે દાયકા જૂના આ પ્રકરણમાં માત્ર વહીવટી પ્રશ્નો હતા કે પછી કાયદેસર કાર્યવાહી લાયક કોઈ બાબત ખરેખર બહાર આવે છે. ત્યાં સુધી આ કેસને તપાસ હેઠળના આક્ષેપોના કેસ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે, દોષ સાબિત થયેલા કેસ તરીકે નહીં.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.