1951માં સાયકલ, 2026માં સેમીકન્ડક્ટર
સાણંદ બન્યું ચીપ હબ: મુરુગપ્પા ગ્રુપની ₹7,600 કરોડની OSAT ફેક્ટરીમાંથી શરૂ થયું ઉત્પાદન
29 July 2026 Gujarat Updates Team: એક સમય હતો જ્યારે ભારતના લાખો પરિવારો માટે હર્ક્યૂલિસ સાયકલ વિશ્વાસનું પ્રતીક હતી. વર્ષ 1951માં ચેન્નઈ સ્થિત મુરુગપ્પા ગ્રુપની TI Cycles ફેક્ટરીનું ઉદ્ઘાટન તે સમયના મદ્રાસના રાજ્યપાલ અને ભાવનગરના પૂર્વ મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી ગોહિલના હસ્તે થયું હતું. આજે, લગભગ 75 વર્ષ બાદ, એ જ ઔદ્યોગિક સમૂહે પોતાની સફરને એક નવા શિખરે પહોંચાડી છે. હવે આ ગ્રુપની કંપની CG Semi Pvt. Ltd. ગુજરાતના સાણંદમાં વિશ્વસ્તરીય સેમીકન્ડક્ટર ચીપ્સનું ઉત્પાદન કરી રહી છે.
ભારતના સેમીકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર માટે આ માત્ર એક નવો પ્લાન્ટ નથી, પરંતુ દેશની ટેક્નોલોજીકલ આત્મનિર્ભરતા, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ભાગીદારી અને ઉચ્ચ કૌશલ્ય આધારિત રોજગારી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. 4 જુલાઈ 2026ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના હસ્તે આ પ્લાન્ટમાં વ્યાવસાયિક ઉત્પાદનનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો.
₹7,600 કરોડનું રોકાણ, ભારતના સેમીકન્ડક્ટર મિશનને નવી ગતિ
સાણંદમાં સ્થાપિત CG Semiનું OSAT (Outsourced Semiconductor Assembly and Test) પ્લાન્ટ અંદાજે ₹7,600 કરોડના રોકાણ સાથે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના India Semiconductor Mission હેઠળ વિકસાવવામાં આવેલા સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક માનવામાં આવે છે. CG Semi એ CG Power and Industrial Solutions Ltd. (Murugappa Group), જાપાનની Renesas Electronics અને થાઇલેન્ડની Stars Microelectronics વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ છે. તેમાં CG Power સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે Renesas ટેક્નોલોજીકલ સહયોગ અને વૈશ્વિક બજાર સુધી પહોંચમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. પ્લાન્ટમાં બનનારી મોટાભાગની ચીપ્સ Renesas દ્વારા ખરીદવામાં આવશે.
OSAT શું છે અને તેનું મહત્વ શું?
સેમીકન્ડક્ટર ઉદ્યોગમાં OSAT એટલે Outsourced Semiconductor Assembly and Test. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, ચીપનું ડિઝાઇનિંગ અને વેફર ફેબ્રિકેશન બાદ તેની પેકેજિંગ, એસેમ્બલી અને ગુણવત્તા પરીક્ષણની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા OSAT પ્લાન્ટમાં થાય છે.આ ચીપ્સનો ઉપયોગ ઓટોમોબાઈલ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, 5G, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ઓટોમેશન, મેડિકલ ઉપકરણો, કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ટેલિકોમ અને પાવર મેનેજમેન્ટ સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં થાય છે.
વર્ષે 30 કરોડ ચીપ્સ બનાવવાની ક્ષમતા
CG Semiના G1 પ્લાન્ટની શરૂઆતની વાર્ષિક ક્ષમતા અંદાજે 300 મિલિયન (30 કરોડ) ચીપ્સ સુધી પહોંચવાની છે. કંપની ભવિષ્યમાં G2 ફેઝ દ્વારા ક્ષમતા વધારવાની પણ યોજના ધરાવે છે, જેના પરિણામે ભારત વૈશ્વિક OSAT ક્ષેત્રમાં વધુ મજબૂત સ્થાન મેળવી શકે છે.
ગુજરાત કેમ બન્યું સેમીકન્ડક્ટર હબ?
છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોમાં ગુજરાતે સેમીકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ઝડપથી પ્રગતિ કરી છે. સાણંદ અને ધોલેરા વિસ્તાર આજે ભારતના સૌથી મોટા સેમીકન્ડક્ટર ક્લસ્ટર તરીકે વિકસી રહ્યા છે.વિશ્વસ્તરીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સ્થિર વીજ પુરવઠો, પાણીની ઉપલબ્ધતા, બંદરોની નજીકતા, મજબૂત રોડ-રેલ નેટવર્ક અને રાજ્ય સરકારની ઉદ્યોગલક્ષી નીતિઓના કારણે અનેક વૈશ્વિક કંપનીઓ ગુજરાત તરફ આકર્ષાઈ રહી છે.
મહિલાઓ સંભાળશે ફેક્ટરી ફ્લોરની જવાબદારી
CG Semiના સાણંદ પ્લાન્ટની સૌથી વિશેષ બાબત એ છે કે અહીં ફેક્ટરી ફ્લોર પર મોટાભાગની કામગીરી મહિલાઓ દ્વારા સંભાળવામાં આવશે. કંપનીએ ગુજરાત ઉપરાંત કેરળ, મધ્યપ્રદેશ અને અન્ય રાજ્યોમાંથી મહિલા એન્જિનિયર્સની ભરતી કરી છે. તેમને અદ્યતન સેમીકન્ડક્ટર ઉત્પાદન પ્રક્રિયા માટે ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી છે. વાણિજ્યિક ઉત્પાદન શરૂ થાય તે પહેલાં આ મહિલા કર્મચારીઓને ત્રણ મહિના માટે મલેશિયાની સેમીકન્ડક્ટર ફેક્ટરીમાં પ્રેક્ટિકલ તાલીમ આપવામાં આવી હતી, જેથી તેઓ સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર રીતે મશીન ઓપરેશન અને ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સંભાળી શકે.
યુવા મહિલા એન્જિનિયર્સ લખી રહી છે નવી સફળતાની કહાની
નવસારીની શ્રેયા ભરતભાઈ પટેલ, જેમણે એલ.ડી. એન્જિનિયરિંગ કોલેજમાંથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ કમ્યુનિકેશનમાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો છે, હાલમાં Process Quality Engineer તરીકે કાર્યરત છે.તેમના જણાવ્યા મુજબ અત્યાર સુધી માત્ર ચીપ્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો, પરંતુ હવે તેના ઉત્પાદનની પ્રક્રિયાનો ભાગ બનવું એક અનોખો અનુભવ છે.
સુરેન્દ્રનગરની જાનવી પટાડિયા કહે છે કે ગ્રીનફિલ્ડ પ્લાન્ટમાં શરૂઆતથી સિસ્ટમ ઉભી કરવાની તક દરેક એન્જિનિયરને મળતી નથી અને દરેક દિવસ નવું શીખવા મળે છે.
કેરળના વાયનાડની વૈષ્ણવી પાલ, જે કેમિકલ એન્જિનિયર છે, હાલમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ પ્લેટિંગ ઓપરેશન સંભાળી રહી છે. તેઓ માને છે કે સેમીકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે તેમને નવી ટેક્નિકલ દિશા આપી છે.
કેરળની સાન્ડ્રા ઈ.કે. જણાવે છે કે ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસ વિશે તેમની ધારણા અહીં આવીને સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ.
મધ્યપ્રદેશના ઈન્દોરની આકાંક્ષા તંવર માટે મલેશિયામાં મળેલી ટેક્નિકલ તાલીમ તેમની કારકિર્દીનું સૌથી મોટું આંતરરાષ્ટ્રીય શીખવાનું પ્લેટફોર્મ સાબિત થયું.
ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ પ્લાન્ટ?
વિશ્વમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સેમીકન્ડક્ટર ચીપ્સની અછતને કારણે ઓટોમોબાઈલથી લઈને મોબાઇલ ફોન સુધીના અનેક ઉદ્યોગોને અસર થઈ હતી.આ અનુભવ બાદ અનેક દેશોએ સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભારત પણ હવે માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એસેમ્બલી સુધી મર્યાદિત ન રહી, પરંતુ સમગ્ર સેમીકન્ડક્ટર વેલ્યુ ચેઇનમાં પોતાની હાજરી મજબૂત કરી રહ્યું છે.
CG Semiનો પ્લાન્ટ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થઈ રહ્યો છે.
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ને મળશે વધુ મજબૂતી
ભારતમાં બનેલી સેમીકન્ડક્ટર ચીપ્સ હવે સ્થાનિક ઉદ્યોગો ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ પહોંચશે. ખાસ કરીને ઓટોમોટિવ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કંટ્રોલ, 5G, પાવર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સ્માર્ટ ડિવાઇસીસ માટે આ પ્લાન્ટ મહત્વપૂર્ણ સપ્લાયર બનવાની સંભાવના છે.
સાયકલથી ચીપ સુધીની ઔદ્યોગિક સફર
મુરુગપ્પા ગ્રુપની સફર ભારતના ઔદ્યોગિક વિકાસનું પ્રતિબિંબ છે. વર્ષ 1951માં ભાવનગરના મહારાજાએ જે ગ્રૂપની સાઈકલ ફેક્ટરીનું ઉદ્ઘાટન કર્યું તે ગ્રૂપની કંપની હવે સાણંદમાં સેમીકન્ડક્ટર ચીપ બનાવીને દેશ-વિદેશ મોકલે છે; એક સમયે સામાન્ય લોકો માટે સાયકલનું ઉત્પાદન કરનારી કંપની આજે વિશ્વના સૌથી અદ્યતન ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી ચૂકી છે.હર્ક્યૂલિસ સાયકલથી લઈને હાઈ-એન્ડ સેમીકન્ડક્ટર પેકેજિંગ સુધીનો આ પરિવર્તન દર્શાવે છે કે ભારતીય ઉદ્યોગો હવે પરંપરાગત ઉત્પાદનમાંથી આગળ વધી હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ તરફ સફળતાપૂર્વક આગળ વધી રહ્યા છે.
ગુજરાત માટે ગૌરવની ક્ષણ
સાણંદ પહેલાથી જ ઓટોમોબાઈલ મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે જાણીતી ઔદ્યોગિક વસાહત રહી છે. હવે સેમીકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં થયેલા આ રોકાણથી ગુજરાત વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી મેપ પર વધુ મજબૂત રીતે ઉભરી રહ્યું છે. વિશ્વની અગ્રણી કંપનીઓ સાથે ભાગીદારી, આધુનિક ટેક્નોલોજી, ઉચ્ચ કૌશલ્ય ધરાવતી યુવા ટીમ અને મહિલાઓની સક્રિય ભાગીદારી—આ ચારેય પરિબળો મળીને સાણંદને ભારતના નવા સેમીકન્ડક્ટર હબ તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યા છે.
ભવિષ્યની દિશા
ભારત આગામી વર્ષોમાં સંપૂર્ણ સેમીકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવાનો લક્ષ્ય ધરાવે છે, જેમાં ચીપ ડિઝાઇન, ફેબ્રિકેશન, એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ અને સપ્લાય ચેઇનનો સમાવેશ થાય છે. CG Semiનો સાણંદ પ્લાન્ટ માત્ર એક ફેક્ટરી નથી; તે ભારતના ટેક્નોલોજીકલ આત્મવિશ્વાસ, મહિલા સશક્તીકરણ, વૈશ્વિક ભાગીદારી અને ‘વિકસિત ભારત 2047’ના વિઝન તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન છે. આવનારા વર્ષોમાં અહીંથી બનતી ચીપ્સ વિશ્વભરના લાખો ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાં ઉપયોગમાં લેવાશે અને તેના પર સ્પષ્ટપણે લખાયેલું હશે—Made in India.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
