CJPની ચીમકી

13 કરોડથી વધુ નામોનો મુદ્દો, CEC સામે CJPનો મોરચો

24 Sepetemember 2026 Gujarat Updates Team: ચૂંટણી પંચની મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયા એટલે કે **Special Intensive Revision (SIR)**ને લઈને ચાલી રહેલા રાષ્ટ્રીય વિવાદમાં હવે એક નવું રાજકીય-આંદોલનાત્મક પ્રકરણ ઉમેરાયું છે. Cockroach Janta Party (CJP)ના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરતાં તેમને 48 કલાકની સમયમર્યાદા આપી છે. આ સમયગાળામાં રાજીનામું ન આવે તો દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કરવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે. CJPએ આગામી ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાલ માટે સ્થગિત કરવાની અને SIRને 2025ની મતદાર યાદીની સ્થિતિ સુધી પાછી લાવવાની પણ માંગ કરી છે. India Today+1

આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ચૂંટણી પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે એક તપાસ અહેવાલે દેશવ્યાપી ચર્ચા જગાવી છે. _The Indian Express_ના અહેવાલ મુજબ, ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા આશરે 10 મહિનામાં ચૂંટણી પંચના કેટલાક નિર્ણયો અંગે ઓછામાં ઓછા 14 વખત લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા હતા. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચના સૂત્રોએ આ રજૂઆતને અલગ રીતે સમજાવી છે અને કહ્યું છે કે SIR સહિતના નિર્ણયો ત્રણેય ચૂંટણી કમિશનરોની મંજૂરીથી સર્વસંમતિથી લેવાયા હતા. The Indian Express+1

14 વાંધાઓથી શરૂ થયો નવો વિવાદ
ચૂંટણી પંચ ત્રણ સભ્યોનું બંધારણીય સંસ્થાન છે, જેમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ઉપરાંત અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોનો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરના અહેવાલમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સંધુ અને જોશીએ વિવિધ નિર્ણયો અંગે પોતાના લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા હતા. આ વાંધાઓમાં મતદાર યાદીમાં નવા નામ ઉમેરવાની પ્રક્રિયા, મતદારોના નામ કાઢવા અથવા પુનઃસ્થાપિત કરવા, Form 6માં ફેરફાર, ચૂંટણી સંબંધિત ડિજિટલ ડેટાબેઝ અને ERONetની કામગીરી જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થતો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. The Indian Express અનુસાર, કેટલાક વાંધાઓમાં એવા નિર્ણયો સામે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા જેને બંને કમિશનરોએ તેમની જાણકારી અથવા મંજૂરી વિના લેવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવ્યું હતું.

ચૂંટણી પંચનું વલણ શું છે?
ચૂંટણી પંચે અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવેલા મતભેદોને આંતરિક નિર્ણય પ્રક્રિયાનો ભાગ ગણાવ્યો છે. પંચના જણાવ્યા પ્રમાણે SIR સહિતના મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો ત્રણેય કમિશનરોની મંજૂરીથી લેવાયા હતા અને અંતિમ નિર્ણયોમાં સર્વસંમતિ હતી. એટલે એક તરફ આંતરિક નોંધોમાં વાંધાઓ હોવાના અહેવાલ છે, જ્યારે બીજી તરફ પંચનું સત્તાવાર વલણ અંતિમ નિર્ણય પ્રક્રિયા સર્વસંમતિપૂર્ણ હોવાનું છે.

13 કરોડથી વધુ નામોનો મુદ્દો કેમ ગરમાયો?
SIRના રાષ્ટ્રીય વિસ્તરણ પછી મતદાર યાદીના ડ્રાફ્ટમાં મોટા પ્રમાણમાં નામો સામેલ ન હોવાનો મુદ્દો વિવાદના કેન્દ્રમાં છે. અહેવાલો અનુસાર 30 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં અત્યાર સુધીના વિવિધ તબક્કામાં 13 કરોડથી વધુ નામો ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં બહાર રહી ગયા છે. અહીં “નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા” અને “ડ્રાફ્ટ યાદીમાં સામેલ ન થયા” વચ્ચેનો વહીવટી તફાવત પણ સમજવો જરૂરી છે. ચૂંટણી પંચ અને તેના સમર્થકોનું કહેવું છે કે SIRનો હેતુ મૃત, સ્થળાંતરિત, ડુપ્લિકેટ અથવા પાત્રતા ન ધરાવતા નામોની ચકાસણી કરવાનો છે. 31 ઓગસ્ટ સુધીના ઉપલબ્ધ આંકડાઓ અંગેના અહેવાલોમાં દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્ર જેવા વિસ્તારોમાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. દિલ્હીમાં પ્રી-SIR યાદીની સરખામણીએ ઘટાડો આશરે 32.8 ટકા અને મહારાષ્ટ્રમાં 21.1 ટકા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું. આ આંકડાઓને અંતિમ મતદાર યાદીમાંથી કાયમી રીતે કાઢી નાખવામાં આવેલા તમામ મતદારો સમાન માનવા યોગ્ય નથી, કારણ કે દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા પછી નામો ફરી સામેલ થઈ શકે છે.

પશ્ચિમ બંગાળનો આંકડો પણ ચર્ચામાં
SIR અંગે પશ્ચિમ બંગાળનું ઉદાહરણ ખાસ મહત્વનું બન્યું છે. ચૂંટણી પંચે સુપ્રીમ કોર્ટને આપેલી માહિતી મુજબ, SIR પ્રક્રિયામાં 27.16 લાખ મતદારોને મતદાર યાદીમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી 22.21 લાખથી વધુ લોકોએ પુનઃસમાવેશ માટે અપીલ કરી છે. એટલે આશરે 82 ટકા જેટલા બહાર થયેલા મતદારો દ્વારા અપીલ કરવામાં આવી હોવાનું પંચે કોર્ટ સમક્ષ જણાવ્યું હતું. કુલ મળીને 38.31 લાખ અપીલો નોંધાઈ હોવાનું પણ જણાવાયું છે, જેમાં કેટલાક કેસો અન્ય મતદારોના નામ સામે વાંધા સાથે જોડાયેલા છે. આ આંકડો એક મહત્વનો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે—મતદાર યાદીમાં થયેલી ભૂલો ઝડપથી કેવી રીતે સુધારવામાં આવે અને યોગ્ય મતદારને ચૂંટણી પહેલાં પોતાનું નામ પુનઃસ્થાપિત કરાવવાની પૂરતી તક કેવી રીતે મળે? આ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ કાર્યવાહી થઈ રહી છે.

CJPની ત્રણ મુખ્ય માંગ
CJPએ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન જ્ઞાનેશ કુમાર સામે સીધી રાજકીય માંગણી રજૂ કરી છે. તેમાં મુખ્યત્વે ત્રણ બાબતો સામે આવી છે.

પ્રથમ, CJPએ CECને 48 કલાકમાં રાજીનામું આપવાની માંગ કરી છે.
બીજું, સંગઠને આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઓ સહિતની ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાલ માટે રોકવાની માંગ કરી છે.
ત્રીજું, SIR પ્રક્રિયાને 2025ની મતદાર યાદીની સ્થિતિ સુધી પાછી લાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત SIR સંબંધિત દસ્તાવેજો અને ફાઇલો સુરક્ષિત રાખવા તથા સમગ્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે વધુ તપાસ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

CJPએ રાજીનામું નહીં આવે તો “Jantar Mantar 2” પ્રકારના આંદોલનની ચીમકી આપી છે. એટલે આગામી 48 કલાકમાં CJPનું આંદોલન માત્ર નિવેદન સુધી મર્યાદિત રહે છે કે ખરેખર મેદાનમાં ઉતરે છે, તેના પર પણ નજર રહેશે.

અભિજીત દીપકે શું આરોપ લગાવ્યા?
CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જ્ઞાનેશ કુમાર સામે અત્યંત આકરા શબ્દોમાં આક્ષેપો કર્યા. તેમણે એવો દાવો કર્યો કે SIRના કારણે કરોડો મતદારોના નામ પ્રભાવિત થયા છે અને પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે આ પ્રક્રિયાનો ચૂંટણી પરિણામો પર શું પ્રભાવ પડી શકે છે. દીપકેએ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીના મતહિસ્સા વચ્ચેના તફાવતને SIRના આંકડા સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. જોકે, અહીં આંકડાકીય ચોકસાઈ જરૂરી છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં NDAનો રાષ્ટ્રીય મતહિસ્સો આશરે 43.8 ટકા અને INDIAનો આશરે 41.48 ટકા હતો, એટલે તફાવત લગભગ 2.32 ટકા પોઇન્ટ હતો. તેને સીધા “2 ટકા ચૂંટણી માર્જિન” તરીકે સમજવું યોગ્ય નથી. દીપકેએ એવો પણ દાવો કર્યો કે વિવિધ રાજ્યોમાં વિપક્ષી નેતાઓના મતવિસ્તારોમાં મતદારોના નામો મોટા પ્રમાણમાં દૂર થયા અને તેને રાજકીય અસર સાથે જોડવાનો પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો. આવા આક્ષેપો હાલમાં CJPના નિવેદનોનો ભાગ છે; ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાંથી આ દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થયેલી હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી

#WATCH | Delhi: Cockroach Janta Party (CJP) Founder Abhijeet Dipke says, "A report concerning the Election Commission that surfaced yesterday proves that Chief Election Commissioner Gyanesh Kumar is the country's biggest traitor. He is the biggest anti-national in this country,… pic.twitter.com/HfKBMeVpgu

— ANI (@ANI) September 24, 2026

“વિપક્ષને નિશાન બનાવાયું?”—દાવો અને પુરાવા વચ્ચેનો તફાવત
CJP અને કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓ SIRની પ્રક્રિયા પર રાજકીય અસરના આક્ષેપો કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચ SIRને મતદાર યાદીની ચકાસણી અને શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયા તરીકે રજૂ કરે છે. અહીં બે સ્તરો અલગ પાડવા જરૂરી છે. એક છે—કેટલા નામો ડ્રાફ્ટ યાદીમાં નથી અને કેટલા લોકો દ્વારા અપીલ કરવામાં આવી. બીજું છે—આ નામો કયા કારણોસર બહાર થયા અને શું તેમાં રાજકીય પસંદગી કે હસ્તક્ષેપ થયો હતો? પ્રથમ મુદ્દે આંકડા ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે બીજા મુદ્દે રાજકીય પક્ષો અને સંગઠનોના દાવાઓ સામે સ્વતંત્ર તપાસ અને કાનૂની પ્રક્રિયાના પરિણામો જરૂરી રહેશે. પશ્ચિમ બંગાળના કિસ્સામાં પણ ચૂંટણી પંચે નામો બહાર થવા પાછળ ગેરહાજરી, સ્થળાંતર, મૃત્યુ અથવા ડુપ્લિકેટ જેવી શ્રેણીઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. બીજી તરફ, મોટી સંખ્યામાં લોકોએ પુનઃસમાવેશ માટે અપીલ કરી છે. આથી સમગ્ર પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને અપીલ વ્યવસ્થા બંને ચર્ચાના મહત્વના મુદ્દા બની રહ્યા છે.

48 કલાક પછી શું?
CJPના અલ્ટીમેટમ પછી હવે મુખ્ય નજર ત્રણ બાબતો પર રહેશે. પ્રથમ, ચૂંટણી પંચ અથવા CEC તરફથી આ માંગ પર કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આવે છે કે નહીં. બીજું, CJP દ્વારા જાહેર કરાયેલ વિરોધ કાર્યક્રમનું સ્વરૂપ શું હશે. અને ત્રીજું, SIR અંગે અદાલતોમાં ચાલી રહેલી કાર્યવાહી કઈ દિશા લે છે. આ વિવાદ માત્ર એક અધિકારીના રાજીનામાની માંગ સુધી મર્યાદિત નથી. તેની પાછળ મતદાર યાદીની વિશ્વસનીયતા, ચૂંટણી પંચની આંતરિક નિર્ણય પ્રક્રિયા, ડિજિટલ મતદાર ડેટાની સુરક્ષા, મતદારને અપીલનો અધિકાર અને ચૂંટણી પહેલાં નામ પુનઃસ્થાપિત કરવાની વ્યવહારિક વ્યવસ્થા જેવા મોટા પ્રશ્નો જોડાયેલા છે.

હવે ચર્ચાનો કેન્દ્ર ‘મતદારનો અધિકાર’ અને પારદર્શિતા
SIRનો હેતુ મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ બનાવવાનો હોય તો તેની પ્રક્રિયામાં સાચા મતદારનું નામ ભૂલથી બહાર ન જાય તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે. બીજી તરફ, જો કોઈ મતદારનું નામ અયોગ્ય કારણોસર યાદીમાં રહેતું હોય તો તેની ચકાસણી કરવી પણ ચૂંટણી વ્યવસ્થાની જવાબદારી છે. આથી આગામી તબક્કામાં માત્ર રાજકીય આરોપ-પ્રત્યારોપ કરતાં વધુ મહત્વનું રહેશે કે ચૂંટણી પંચ કેટલો વિગતવાર ડેટા જાહેર કરે છે, કેટલા નામો પુનઃસ્થાપિત થાય છે, અપીલોનો કેટલો ઝડપથી નિકાલ થાય છે અને આંતરિક વાંધાઓ અંગે સંપૂર્ણ દસ્તાવેજી સ્પષ્ટતા કેટલી મળે છે. CJPએ 48 કલાકનું અલ્ટીમેટમ આપીને મુદ્દાને રસ્તા પરના આંદોલન તરફ ધકેલવાની જાહેરાત કરી છે. ચૂંટણી પંચે meanwhile પોતાની પ્રક્રિયાને સર્વસંમતિથી લેવાયેલા નિર્ણય તરીકે વર્ણવી છે. એટલે હાલમાં બંને તરફના દાવાઓ વચ્ચેનો અંતર જ આ વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આગામી દિવસોમાં અદાલતી દસ્તાવેજો, ચૂંટણી પંચના સત્તાવાર આંકડા, SIRની અંતિમ યાદીઓ અને અપીલોના પરિણામો વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર આપી શકે છે. ત્યાં સુધી CJPના આરોપોને આરોપ તરીકે અને ચૂંટણી પંચના સ્પષ્ટીકરણને તેના સત્તાવાર પક્ષ તરીકે જોવું જરૂરી રહેશે. ભારતની ચૂંટણી વ્યવસ્થામાં અંતિમ કસોટી એ રહેશે કે પાત્ર મતદારનું નામ યાદીમાં રહે, અયોગ્ય નામ અંગે યોગ્ય ચકાસણી થાય અને સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે જાહેર વિશ્વાસ જળવાઈ રહે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.