જાણો કેટલું મળશે સ્ટાઇપેન્ડ ?
350 જેટલા Foreign MBBS Internsને ફાયદો
05 October 2026 Gujarat Updates Team: વિદેશની મેડિકલ યુનિવર્સિટીઓમાંથી MBBSનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ ગુજરાતમાં ઇન્ટર્નશિપ કરી રહેલા યુવા તબીબો માટે રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. હવે Foreign Medical Graduates એટલે કે FMG ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોને પણ રાજ્યના અન્ય ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોની સમકક્ષ દર મહિને ₹21,840નું સ્ટાઇપેન્ડ મળવાનો માર્ગ ખુલ્યો છે. તાજા અહેવાલો અનુસાર આ નિર્ણયથી સરકારી તથા GMERS સંચાલિત મેડિકલ સંસ્થાઓમાં ઇન્ટર્નશિપ કરતા આશરે 350 જેટલા તબીબોને સીધો લાભ મળી શકે છે. આ નિર્ણય માત્ર માસિક નાણાકીય સહાય પૂરતો સીમિત નથી. વિદેશમાં તબીબી શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી ભારતમાં પરત ફરેલા વિદ્યાર્થીઓને ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન સ્થાનિક MBBS ગ્રેજ્યુએટ્સની તુલનામાં સ્ટાઇપેન્ડ અંગે જે અસમાનતા અનુભવાતી હતી, તેને દૂર કરવાની દિશામાં આ પગલું મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને 2025 દરમિયાન ગુજરાતમાં FMG ઇન્ટર્ન્સને સ્ટાઇપેન્ડ ન મળવાના મુદ્દે સંગઠનો દ્વારા પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા અને સમાન સ્ટાઇપેન્ડની માંગ પણ સામે આવી હતી.
શું છે સરકારનો નવો નિર્ણય?
ગુજરાત સરકારના તાજા નિર્ણયનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે વિદેશમાંથી MBBSની ડિગ્રી મેળવીને રાજ્યમાં નિયમ મુજબ ઇન્ટર્નશિપ કરનારા પાત્ર તબીબોને હવે અન્ય ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોની જેમ માસિક સ્ટાઇપેન્ડ આપવામાં આવશે. આ રકમ ₹21,840 પ્રતિ મહિનો નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય અંગે આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ 5 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ માહિતી આપી હોવાનું તાજા અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે ગાંધીનગરના સ્વર્ણિમ સંકુલ-2 ખાતે સંબંધિત અધિકારીઓ સાથે ચર્ચા બાદ વિદેશથી MBBS કરનારા અને ગુજરાતમાં ઇન્ટર્નશિપ કરતા ડોક્ટરોને સમાન સ્ટાઇપેન્ડ આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. અર્થાત, વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ તરીકે ઓળખાતા આ યુવા તબીબો હવે માત્ર ઇન્ટર્નશિપની ફરજ બજાવશે એટલું નહીં, પરંતુ નિયમ મુજબ નક્કી થયેલી માસિક નાણાકીય સહાય માટે પણ પાત્ર બનશે.
આશરે 350 ડોક્ટરોને સીધો લાભ
સરકારના આ નિર્ણયનો સૌથી મોટો વ્યાપક પ્રભાવ એ છે કે રાજ્યમાં ઇન્ટર્નશિપ કરી રહેલા આશરે 350 FMG ડોક્ટરોને તેનો લાભ મળવાની શક્યતા છે. તાજા અહેવાલોમાં સરકારી અને GMERS મેડિકલ કોલેજો તથા સંબંધિત સરકારી આરોગ્ય સંસ્થાઓમાં ઇન્ટર્નશિપ કરતા આ વર્ગનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. Gujarat Post+1 આ સંખ્યા ભવિષ્યમાં બદલાઈ શકે છે, કારણ કે દર વર્ષે વિદેશથી મેડિકલ અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને પરત ફરતા વિદ્યાર્થીઓ, તેમની પરીક્ષા, નોંધણી અને ઇન્ટર્નશિપ પોસ્ટિંગની પ્રક્રિયા અલગ હોય છે. તેથી 350નો આંકડો હાલના અંદાજ તરીકે જોવો વધુ યોગ્ય રહેશે.
આ નિર્ણયથી એવા તબીબોને ખાસ રાહત મળશે જેઓ વિદેશમાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ ભારતમાં પરત આવીને પોતાની મેડિકલ કારકિર્દી આગળ વધારવા માટે ઇન્ટર્નશિપની આવશ્યક પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.
સરકારી અને GMERS મેડિકલ કોલેજોમાં લાગુ
ઉપલબ્ધ તાજી માહિતી પ્રમાણે આ વ્યવસ્થા ગુજરાતની સરકારી મેડિકલ કોલેજો અને GMERS મેડિકલ કોલેજોમાં ઇન્ટર્નશિપ કરતા પાત્ર Foreign Medical Graduates માટે મહત્વપૂર્ણ છે. GMERS એટલે Gujarat Medical Education and Research Society હેઠળ ચાલતી મેડિકલ સંસ્થાઓ. રાજ્યમાં અનેક સ્થળોએ GMERS સંચાલિત મેડિકલ કોલેજો અને હોસ્પિટલોમાં મોટી સંખ્યામાં તબીબી વિદ્યાર્થીઓ તાલીમ અને ક્લિનિકલ સેવા સાથે જોડાયેલા છે. અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે સ્ટાઇપેન્ડનો લાભ ઇન્ટર્નશિપ માટેની જરૂરી પાત્રતા, પોસ્ટિંગ અને લાગુ નિયમો પૂર્ણ કરનારા ઉમેદવારોને જ મળશે. માત્ર વિદેશની મેડિકલ ડિગ્રી ધરાવવી એ એકમાત્ર માપદંડ નથી; ભારતમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ અને ઇન્ટર્નશિપ માટે લાગુ પડતી નિયમનકારી પ્રક્રિયા પણ મહત્વની છે.
FMG ઇન્ટર્ન્સ માટે શા માટે મહત્વનો છે આ નિર્ણય?
વિદેશમાં MBBS પૂર્ણ કર્યા બાદ ભારતમાં પરત ફરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે મેડિકલ કારકિર્દીનો રસ્તો સરળ નથી. તેમને ભારતમાં માન્ય નિયમો અનુસાર જરૂરી પરીક્ષા, નોંધણી અને ઇન્ટર્નશિપ જેવી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવી પડે છે. ગુજરાતમાં FMG ઇન્ટર્ન્સના સ્ટાઇપેન્ડનો મુદ્દો પણ લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહ્યો હતો. 2025માં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલોમાં FMG સંગઠનો દ્વારા એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સને સ્થાનિક ઇન્ટર્ન્સની સરખામણીમાં સ્ટાઇપેન્ડ અંગે મુશ્કેલી પડી રહી હતી. તે સમયે ₹21,840ની સમકક્ષ રકમનો પણ ઉલ્લેખ થયો હતો.
1 જૂન અને 1 ઑક્ટોબરની તારીખ કેમ મહત્વની?
આ નિર્ણયના અમલીકરણમાં 1 જૂન 2026 અને 1 ઑક્ટોબર 2026થી ઇન્ટર્નશિપ પોસ્ટિંગ મેળવનારા ઉમેદવારોનો ઉલ્લેખ તાજા અહેવાલોમાં કરવામાં આવ્યો છે. એટલે લાભ કયા સમયથી ગણવામાં આવશે તે બાબતે પોસ્ટિંગની તારીખ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. અહીં ઉમેદવારોએ પોતાની ઇન્ટર્નશિપ પોસ્ટિંગ ઓર્ડર, જોડાણની તારીખ અને સંબંધિત સત્તાવાર સૂચનામાં દર્શાવેલી શરતો ધ્યાનપૂર્વક તપાસવી જરૂરી રહેશે. કારણ કે સ્ટાઇપેન્ડના ચુકવણી સમયગાળા અથવા બાકી ચુકવણીની પ્રક્રિયા અંગે અંતિમ અમલ સંબંધિત વિભાગના સત્તાવાર આદેશ મુજબ જ થવાનો રહેશે.
વિદેશથી MBBS કરનારાઓ માટે ભારતમાં ઇન્ટર્નશિપ કેમ જરૂરી?
વિદેશમાં મેડિકલ શિક્ષણ પૂર્ણ કરનાર ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ શરૂ કરતા પહેલાં લાગુ નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. તેમાં જરૂરી પરીક્ષા/નોંધણી અને ઇન્ટર્નશિપની પ્રક્રિયા સામેલ છે. આથી વિદેશથી ડિગ્રી મેળવીને ભારત પરત ફરેલા વિદ્યાર્થી માટે ઇન્ટર્નશિપ માત્ર ઔપચારિક તાલીમ નથી. તે ભારતીય આરોગ્ય વ્યવસ્થાની કાર્યપદ્ધતિ, હોસ્પિટલ પ્રોટોકોલ, દર્દીઓ સાથે વ્યવહાર, ઇમરજન્સી સેવા અને સ્થાનિક ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસ સમજવાનો મહત્વનો તબક્કો છે.
આ સંદર્ભમાં Supreme Courtના 2026ના એક કેસમાં પણ Foreign Medical Graduatesના ઇન્ટર્નશિપ સ્ટાઇપેન્ડના મુદ્દાનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે, જેમાં FMGs માટે ભારતીય મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સની સમકક્ષ સ્ટાઇપેન્ડ અંગે અગાઉના ન્યાયિક આદેશનો સંદર્ભ આપવામાં આવ્યો હતો. Sci API
સમાન કામ, સમાન નાણાકીય સહાય તરફનું પગલું
સરકારના નિર્ણયને વ્યાપક રીતે જોવામાં આવે તો તેની પાછળનો મુખ્ય સંદેશ સમાન ઇન્ટર્નશિપ જવાબદારી માટે સમાન નાણાકીય સહાય તરફ આગળ વધવાનો છે. હોસ્પિટલમાં ઇન્ટર્ન ડોક્ટરની ફરજ દરમિયાન OPD, વોર્ડ, ઇમરજન્સી, દર્દીઓની તપાસ, કેસ હિસ્ટ્રી, ક્લિનિકલ પ્રક્રિયાઓ અને સિનિયર તબીબોની દેખરેખ હેઠળની વિવિધ જવાબદારીઓ આવે છે. તેથી ઇન્ટર્નશિપ દરમિયાન મળતું સ્ટાઇપેન્ડ વિદ્યાર્થીઓ માટે માત્ર આવકનો સ્ત્રોત નહીં પરંતુ તેમની દૈનિક જરૂરિયાતો અને વ્યાવસાયિક તાલીમ દરમિયાન મળતી નાણાકીય સહાય પણ છે. વિદેશથી પરત ફરેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે રહેવા, મુસાફરી, દસ્તાવેજીકરણ અને અન્ય ખર્ચ પહેલેથી જ પડકારરૂપ હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં માસિક ₹21,840ની સહાય તેમના માટે વાસ્તવિક નાણાકીય રાહત બની શકે છે.
2025ના વિવાદથી 2026ના નિર્ણય સુધી
FMG સ્ટાઇપેન્ડનો મુદ્દો અચાનક સામે આવ્યો નથી. 2025 દરમિયાન ગુજરાતમાં Foreign Medical Graduates દ્વારા સ્ટાઇપેન્ડ અને અન્ય ઇન્ટર્નશિપ સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે રજૂઆતો થઈ હતી. તે સમયે મીડિયામાં પ્રકાશિત અહેવાલો અનુસાર FMG સંગઠનોએ NMCની માર્ગદર્શિકાના સંદર્ભમાં સમાન સ્ટાઇપેન્ડની માંગ કરી હતી. આ પૃષ્ઠભૂમિ દર્શાવે છે કે આજનો નિર્ણય લાંબા સમયથી ચાલતી ચર્ચાના સંદર્ભમાં મહત્વ ધરાવે છે. હવે સરકાર દ્વારા ₹21,840ના માસિક સ્ટાઇપેન્ડની જાહેરાત થતાં FMG ઇન્ટર્ન્સ માટે નાણાકીય સ્થિતિમાં સ્પષ્ટ સુધારો થવાની આશા છે.
ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોના મનોબળ પર પણ અસર
મેડિકલ ઇન્ટર્નશિપ તબીબી કારકિર્દીનો અત્યંત મહત્વનો તબક્કો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન વિદ્યાર્થીથી વ્યવસાયિક તબીબ બનવાની પ્રક્રિયા ઝડપથી આગળ વધે છે. સરકારી હોસ્પિટલોમાં કામ કરતી વખતે ઇન્ટર્ન્સને વિવિધ પ્રકારના દર્દીઓ અને કેસનો સામનો કરવાનો અનુભવ મળે છે. તેમને હોસ્પિટલની ટીમ સાથે સંકલન કરવું પડે છે અને લાંબા કલાકો સુધી સેવા આપવી પડે છે. આવા સંજોગોમાં યોગ્ય સ્ટાઇપેન્ડ મળવાથી ઇન્ટર્ન ડોક્ટરો પરનો નાણાકીય ભાર ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. ખાસ કરીને વિદેશમાં અભ્યાસ કરીને પરત આવેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે આ નિર્ણય વ્યવસાયિક ઓળખ અને નાણાકીય સુરક્ષાની દિશામાં સકારાત્મક સંકેત બની શકે છે.
ઉમેદવારોએ કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી?
FMG ઇન્ટર્ન્સ માટે આ જાહેરાત બાદ સૌથી મહત્વનું કામ સત્તાવાર અમલીકરણની વિગતો સમજવાનું રહેશે. ઉમેદવારોએ તેમની ઇન્ટર્નશિપ પોસ્ટિંગ, જોડાવાની તારીખ, સંબંધિત મેડિકલ કોલેજ/હોસ્પિટલ અને જરૂરી નોંધણી દસ્તાવેજોની વિગતો સાચવી રાખવી જોઈએ. સાથે જ સ્ટાઇપેન્ડની ચુકવણી કયા સમયગાળાથી ગણાશે, બાકી રકમ માટેની પ્રક્રિયા શું રહેશે અને ચુકવણી કયા વિભાગ અથવા સંસ્થા મારફતે થશે તે બાબત માટે સંબંધિત સત્તાવાર સૂચના જોવી જરૂરી છે.
ગુજરાતના મેડિકલ ક્ષેત્ર માટે શું સંદેશ?
આ નિર્ણયનો વ્યાપ માત્ર 350 જેટલા ઇન્ટર્ન્સ સુધી સીમિત નથી. ગુજરાતમાં મેડિકલ શિક્ષણ અને આરોગ્યસેવા વચ્ચેનું જોડાણ મજબૂત કરવા માટે ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોની ભૂમિકા મહત્વની છે. Foreign Medical Graduatesનો એક વર્ગ વિદેશમાં મેડિકલ શિક્ષણ મેળવીને ભારત પરત આવે છે અને અહીં પોતાની કારકિર્દી આગળ ધપાવે છે. જો તેઓ ગુજરાતમાં ઇન્ટર્નશિપ કરે છે તો રાજ્યની હોસ્પિટલ વ્યવસ્થાને પણ તેમના માનવસંસાધનનો લાભ મળે છે. તેથી સ્ટાઇપેન્ડમાં સમાનતા લાવવાનો નિર્ણય એક તરફ ઇન્ટર્ન્સને નાણાકીય રાહત આપે છે, તો બીજી તરફ તબીબી તાલીમની વ્યવસ્થામાં સમાનતા અને પારદર્શિતાનો સંદેશ પણ આપે છે.
હવે આગળ શું?
હાલના તાજા અહેવાલો મુજબ મુખ્ય જાહેરાત સ્પષ્ટ છે—વિદેશથી MBBS પૂર્ણ કરીને ગુજરાતમાં નિયમસર ઇન્ટર્નશિપ કરતા પાત્ર FMG ડોક્ટરોને ₹21,840 પ્રતિ માસ સ્ટાઇપેન્ડ મળશે અને આ નિર્ણયથી આશરે 350 ઇન્ટર્ન્સને લાભ થવાની શક્યતા છે. સરકારી તથા GMERS મેડિકલ સંસ્થાઓમાં આ વ્યવસ્થા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. હવે સમગ્ર ધ્યાન અમલીકરણની પ્રક્રિયા પર રહેશે. કયા ઇન્ટર્નને કઈ તારીખથી લાભ મળશે, બાકી ચુકવણી કેવી રીતે થશે અને સંબંધિત સંસ્થાઓ દ્વારા ચુકવણીની કાર્યવાહી ક્યારે શરૂ થશે તે અંગેની સત્તાવાર પ્રક્રિયા આગળ સ્પષ્ટ થશે.
એકંદરે, વિદેશથી MBBS પૂર્ણ કરીને ગુજરાતમાં ઇન્ટર્નશિપ કરતા યુવા તબીબો માટે આ જાહેરાત રાહતરૂપ છે. લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહેલા સ્ટાઇપેન્ડના પ્રશ્નને નીતિગત સ્તરે ઉકેલવાનો પ્રયાસ થયો છે અને હવે FMG ઇન્ટર્ન્સને પણ અન્ય ઇન્ટર્ન ડોક્ટરોની સમકક્ષ ₹21,840 માસિક સ્ટાઇપેન્ડ મળવાની વ્યવસ્થા ઉભી થઈ છે. આ પગલું તબીબી શિક્ષણ અને આરોગ્યસેવામાં જોડાયેલા યુવા તબીબો માટે આર્થિક સહારો વધારવાની સાથે ગુજરાતની મેડિકલ ઇન્ટર્નશિપ વ્યવસ્થામાં સમાનતાની દિશામાં મહત્વનું પગલું બની શકે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
