જાણો શું છે આરોપ?
ગાંધીનગરમાં મોટો વહીવટી નિર્ણય: IAS અધિકારીઓ સામે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી
01 October 2026 Gujarat Updates Team : ગુજરાતના વહીવટી તંત્રમાં અધિકારીઓ સામે શિસ્તભંગ અને ભ્રષ્ટાચાર સંબંધિત કાર્યવાહીનો મુદ્દો ફરી એક વખત ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારના સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD)ના આદેશને આધારે સામે આવેલા અહેવાલોમાં IAS અધિકારી K. રાજેશ, IAS અધિકારી ગૌરવ દહિયા તથા સબ-રજિસ્ટ્રાર R.C. રબારીના નામો જોડાયા છે.
K. રાજેશનું નામ ફરી કેમ ચર્ચામાં આવ્યું?
ગુજરાત કેડરના 2011 બેચના IAS અધિકારી કંકિપાટી રાજેશ, એટલે કે K. રાજેશ, અગાઉથી જ તપાસ એજન્સીઓની કાર્યવાહી અને વહીવટી વિવાદોને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના કલેક્ટર તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન હથિયાર લાઇસન્સ અને સરકારી જમીનના ફાળવણી સંબંધિત ગંભીર આક્ષેપો સામે આવ્યા હતા. તપાસ એજન્સીઓના રેકોર્ડ અને અગાઉના મીડિયા અહેવાલો મુજબ, કેટલાક અરજદારોને નિયમિત પ્રક્રિયા તથા જરૂરી ચકાસણી વિના હથિયાર લાઇસન્સ અપાવવામાં ગેરરીતિ થઈ હોવાના આરોપોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. સરકારી જમીનના હસ્તાંતરણ અને ફાળવણીમાં પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું હોવાના આક્ષેપો થયા હતા. આ કેસમાં Central Bureau of Investigation એટલે કે CBI સક્રિય થઈ હતી. 2022માં CBIએ K. રાજેશ વિરુદ્ધ કેસ નોંધ્યા બાદ તેમની ધરપકડ કરી હતી. તપાસમાં કથિત લાંચ, જમીન સંબંધિત ગેરરીતિ અને નાણાકીય વ્યવહારોના મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હતા. ત્યારબાદ Enforcement Directorate એટલે કે EDની કાર્યવાહી પણ આ પ્રકરણ સાથે જોડાઈ હતી. નાણાંની હેરફેર તથા મની લોન્ડરિંગ સંબંધિત પાસાં તપાસ હેઠળ આવ્યા હતા. આજના તાજા અહેવાલ મુજબ લાંબી તપાસ અને અગાઉની કાર્યવાહી બાદ ગુજરાત સરકારે K. રાજેશને ફરજિયાત નિવૃત્તિ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ નિર્ણયને તેમના લાંબા સમયથી ચાલતા વહીવટી અને કાનૂની પ્રકરણમાં મહત્વપૂર્ણ વળાંક તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
હથિયાર લાઇસન્સથી સરકારી જમીન સુધીના આક્ષેપો
K. રાજેશ સામેના કેસની ખાસિયત એ છે કે તેમાં એક જ પ્રકારનો આરોપ નહોતો. તપાસ દરમિયાન હથિયાર લાઇસન્સ, સરકારી જમીન અને નાણાકીય વ્યવહારો જેવા અલગ-અલગ મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હતા. તપાસ એજન્સીઓના દાવા મુજબ, કેટલાક કિસ્સામાં અયોગ્ય અરજદારોને લાઇસન્સ અપાવવા માટે કથિત નાણાકીય લાભ લેવાયો હતો. બીજી તરફ સરકારી જમીનના મામલે પણ નિયમોને બાજુ પર રાખીને લાભ અપાવવામાં આવ્યો હોવાના આક્ષેપો થયા હતા. આ તમામ આરોપો અંગે તપાસ એજન્સીઓએ કાર્યવાહી કરી હતી.
ગૌરવ દહિયા પ્રકરણનો જુદો ઇતિહાસ
IAS અધિકારી ગૌરવ દહિયાનું નામ પણ ગુજરાતના વહીવટી વર્તુળોમાં અગાઉથી ચર્ચામાં રહ્યું છે. 2019માં તેમના અંગત જીવનને લગતી ફરિયાદો સામે આવ્યા બાદ રાજ્ય સરકારે તપાસ પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. દહિયા તે સમયે National Health Mission સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ પદ પર હતા. તેમની સામે વ્યક્તિગત વર્તન અને વૈવાહિક સંબંધો સંબંધિત આક્ષેપો થયા હતા. રાજ્ય સરકારે સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે સમિતિ રચી હતી. આ પ્રકરણને કારણે દહિયાને સસ્પેન્શનનો પણ સામનો કરવો પડ્યો હતો. ત્યારબાદ લાંબી પ્રક્રિયા પછી જુલાઈ 2023માં તેમનું સસ્પેન્શન રદ કરવામાં આવ્યું અને તેમને રાજ્ય સરકારમાં ફરી જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.
R.C. રબારી અને થરાદનું જમીન પ્રકરણ
આ સમગ્ર ઘટનામાં સબ-રજિસ્ટ્રાર R.C. રબારીનું નામ પણ સામે આવ્યું છે. તેમની અગાઉની થરાદ ખાતેની ફરજ દરમિયાન નોંધાયેલા દસ્તાવેજોને લઈને જમીન સંપાદન અને જમીનની કેટેગરી બદલવાના મુદ્દે તપાસ શરૂ થયાના તાજા અહેવાલો છે. 30 સપ્ટેમ્બર 2026ના વિભાગીય પત્રનો ઉલ્લેખ કરતા અહેવાલ મુજબ, થરાદમાં તેમની અગાઉની ફરજ દરમિયાન નોંધાયેલા 74 દસ્તાવેજોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. મુદ્દો એવો છે કે જમીન સંપાદનની પ્રક્રિયા પહેલાં જમીનની કેટેગરીમાં ફેરફાર કરીને વધુ વળતર મેળવવાનો પ્રયાસ થયો હતો કે કેમ. આ માહિતી મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ઉપલબ્ધ તાજા રેકોર્ડમાં R.C. રબારી હાલમાં અમદાવાદ-11, અસલાલી ખાતે સબ-રજિસ્ટ્રાર ગ્રેડ-1 તરીકે ફરજ બજાવતા હોવાનું પણ જણાવાયું છે
જમીન સંપાદનના દસ્તાવેજોની તપાસ કેમ મહત્વની?
જમીન સંપાદનના કિસ્સામાં વળતરની રકમ જમીનની સ્થિતિ, ઉપયોગ, માલિકી અને સંબંધિત સરકારી નોંધો પર આધારિત હોય છે. જમીનની કેટેગરીમાં ફેરફારથી વળતરની ગણતરી પર અસર થતી હોય તો આવા દસ્તાવેજોની નોંધણી અને ચકાસણીમાં અધિકારીઓની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બને છે. થરાદના કેસમાં નોંધાયેલા દસ્તાવેજોની તપાસનો મુખ્ય હેતુ પણ એ જ હોવાનું અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે કે દસ્તાવેજોની નોંધણી વખતે નિયમિત પ્રક્રિયાનું પાલન થયું હતું કે નહીં તે તપાસવામાં આવે. તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી આક્ષેપોને અંતિમ હકીકત તરીકે રજૂ કર શિસ્તભંગની કાર્યવાહી, સસ્પેન્શન, કોર્ટ કેસ, ગેરહાજરી અને અન્ય સંબંધિત વિગતો રજૂ કરવા જણાવાયું હતું. આ પ્રક્રિયાનો હેતુ નબળી કામગીરી અથવા ગંભીર સેવાારીઓ અંગે નિવૃત્તિ પહેલાં શિસ્ત કાર્યવાહી સમયસર શરૂ કરવાની બાબતે પણ માર્ચ 2026માં રાજ્ય સરકારના પરિપત્રની ચર્ચા થઈ હતી. તેમાં નિવૃત્તિના અંતિમ તબક્કે કાર્યવાહીવાને બદલે “તપાસ હેઠળનો મુદ્દો” તરીકે રજૂ કરવો કાયદાકીય અને પત્રકારત્વીય બંને દૃષ્ટિએ યોગ્ય છે.
ગુજરાત સરકારનો વ્યાપક શિસ્તભંગનો સંદેશ
આ કાર્યવાહી એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ગુજરાત સરકારે સરકારી કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓના સેવા રેકોર્ડની સમીક્ષા વધુ ગંભીરતાથી કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. મે 2026ના અહેવાલ મુજબ રાજ્યના વિભાગોને 55 વર્ષથી વધુ ઉંમરના કર્મચારીઓના સેવા રેકોર્ડ, Confidential Reports, શિસ્તભંગની કાર્યવાહી, સસ્પેન્શન, કોર્ટ કેસ, ગેરહાજરી અને અન્ય સંબંધિત વિગતો રજૂ કરવા જણાવાયું હતું. આ પ્રક્રિયાનો હેતુ નબળી કામગીરી અથવા ગંભીર સેવા સંબંધિત મુદ્દાઓ ધરાવતા કર્મચારીઓ અંગે જાહેર હિતમાં આગળની કાર્યવાહી કરવો હોવાનું જણાવાયું હતું.
વર્ગ-1 અધિકારીઓ અંગે નિવૃત્તિ પહેલાં શિસ્ત કાર્યવાહી સમયસર શરૂ કરવાની બાબતે પણ માર્ચ 2026માં રાજ્ય સરકારના પરિપત્રની ચર્ચા થઈ હતી. તેમાં નિવૃત્તિના અંતિમ તબક્કે કાર્યવાહી શરૂ કરવાની જગ્યાએ અગાઉથી દરખાસ્ત મોકલવાની વ્યવસ્થા પર ભાર મૂકાયો હતો. આ સમગ્ર પૃષ્ઠભૂમિમાં IAS અધિકારીઓ સામે લેવામાં આવતા નિર્ણયોને માત્ર એક વ્યક્તિના કેસ તરીકે નહીં પરંતુ રાજ્યની વહીવટી શિસ્તની મોટી પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે પણ જોવામાં આવી રહ્યા છે.
“Compulsory Retirement”નો અર્થ શું?
સરકારી સેવામાં compulsory retirement શબ્દનો અર્થ સામાન્ય નિવૃત્તિથી અલગ છે. કોઈ અધિકારીને નિર્ધારિત નિવૃત્તિ વય પહેલાં જાહેર હિત અથવા લાગુ સેવા નિયમો હેઠળ નિવૃત્ત કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે. કાયદાકીય રીતે compulsory retirement અને dismissal અથવા removal એક જ બાબત નથી. ગુજરાત હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓમાં પણ compulsory અથવા premature retirementના સ્વરૂપ અને જાહેર હિતના માપદંડ અંગે ચર્ચા થઈ છે. કોર્ટોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આવા નિર્ણયોની ન્યાયિક સમીક્ષા સંપૂર્ણપણે બંધ નથી; જો નિર્ણય કાયદેસર આધાર વિના, મનસ્વી રીતે અથવા અયોગ્ય રીતે લેવાયો હોય તો તેને પડકારવામાં આવી શકે છે. આથી કોઈ અધિકારી સામે આવો આદેશ થાય ત્યારે તેના પર લાગુ સેવા નિયમ, આદેશની તારીખ, જાહેર હિતનો આધાર અને અપીલ અથવા કાનૂની પડકારની સ્થિતિ મહત્વપૂર્ણ બને છે.
અંતે, સરકારી અધિકારી સામે આરોપ, તપાસ, સસ્પેન્શન, વિભાગીય કાર્યવાહી અને ફરજિયાત નિવૃત્તિ—આ તમામ અલગ-અલગ તબક્કા છે. તેથી GADના મૂળ આદેશને અંતિમ આધાર બનાવીને જ દરેક અધિકારીની વર્તમાન સેવા સ્થિતિ અંગે નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
