અંબાજી કોરિડોરનો માર્ગ સાફ
અંબાજીનો કાયાપલટ ઝડપી બનશે, હાઈકોર્ટનો મોટો નિર્ણય
12 Sepetember 2026 Gujarat Updates Team: ગુજરાતના પ્રસિદ્ધ યાત્રાધામ અંબાજીના સર્વાંગી વિકાસ સાથે જોડાયેલા મહત્વાકાંક્ષી અંબાજી-ગબ્બર શક્તિ કોરિડોર પ્રોજેક્ટને હવે મહત્વની કાનૂની રાહત મળી છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે અંબાજી કેળવણી મંડળ દ્વારા જમીન પરત લેવાની સરકારની કાર્યવાહી સામે કરવામાં આવેલી અરજીઓમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. પરિણામે મંદિરથી ગબ્બર સુધીના પ્રસ્તાવિત વિકાસ માર્ગને આગળ વધારવાનો રસ્તો વધુ સ્પષ્ટ બન્યો છે. તાજા અહેવાલ અનુસાર આ નિર્ણય શુક્રવારે જસ્ટિસ નિરલ આર. મહેતાની અદાલતમાં આવ્યો હતો.
આ ચુકાદો માત્ર એક જમીન વિવાદ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ અંબાજીને આગામી દાયકાઓ માટે આધુનિક, સુવિધાસભર અને સુવ્યવસ્થિત યાત્રાધામ તરીકે વિકસાવવાના મોટા આયોજન માટે પણ મહત્વ ધરાવે છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા તૈયાર કરાયેલા માસ્ટર પ્લાનમાં અંબાજી મંદિર, ગબ્બર પર્વત અને આસપાસના યાત્રિક વિસ્તારોને એક સંકલિત વિકાસ માળખા સાથે જોડવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે. કુલ આયોજનનો અંદાજિત ખર્ચ ₹1,632 કરોડ રાખવામાં આવ્યો છે.
જમીન મુદ્દે શું હતો વિવાદ?
શક્તિ કોરિડોરના વિકાસ માટે કેટલીક જમીન રાજ્ય સરકાર દ્વારા પરત લેવામાં આવી રહી હતી. આ કાર્યવાહી સામે અંબાજી કેળવણી મંડળે હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. મંડળ તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે સંબંધિત જમીનનો ઉપયોગ તેની છોકરીઓની શાળા અને રમતના મેદાન માટે થતો હતો. બીજી તરફ રાજ્ય સરકાર તરફથી સરકારના વકીલ જી.એચ. વિરકે અદાલત સમક્ષ એવો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો કે વિવાદિત જમીન સરકારની માલિકીની છે અને મોટા જાહેર હિતના પ્રોજેક્ટ માટે તેની જરૂરિયાત છે. સરકાર તરફથી એ પણ જણાવાયું હતું કે જમીનનો કબજો રાજ્ય દ્વારા લેવામાં આવી ચૂક્યો છે.હાઈકોર્ટે કલેક્ટર દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા આદેશોમાં દખલ કરવાની જરૂરિયાત સ્વીકારી નહોતી. આથી અંબાજી-ગબ્બર કોરિડોરના અમલીકરણ સામે ઊભો થયેલો મહત્વનો કાનૂની પડકાર હાલ પૂરતો દૂર થયો છે.
₹1,632 કરોડનો મોટો વિકાસ પ્લાન
અંબાજી માટેની સમગ્ર વિકાસ યોજના સામાન્ય રસ્તા કે માત્ર મંદિર વિસ્તારના સુશોભન પૂરતી નથી. રાજ્ય સરકારે આગામી વર્ષોમાં વધનારા યાત્રિકો અને પ્રવાસનને ધ્યાનમાં રાખીને લાંબા ગાળાનો માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કર્યો છે. આ યોજનાનું કેન્દ્રબિંદુ શક્તિ કોરિડોર છે, જે અંબાજી મંદિર વિસ્તારને ગબ્બર પર્વત સાથે જોડશે. જુલાઈ 2025માં જાહેર કરાયેલા આયોજન મુજબ સમગ્ર વિકાસને બે તબક્કામાં આગળ ધપાવવાનો વિચાર છે. પ્રથમ તબક્કામાં આશરે ₹950 કરોડના કામોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ફેબ્રુઆરી 2026માં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પ્રથમ તબક્કાના આશરે ₹950 કરોડના વિવિધ વિકાસકાર્યોનું ખાતમુહૂર્ત કર્યું હતું. આ પ્રસંગે સ્પષ્ટ થયું હતું કે સરકાર અંબાજીને માત્ર ધાર્મિક સ્થળ તરીકે નહીં પરંતુ આધુનિક યાત્રાધામ અને પ્રવાસન કેન્દ્ર તરીકે પણ વિકસાવવા માગે છે.
કોરિડોરમાં શું બદલાશે?
પ્રસ્તાવિત વિકાસ હેઠળ યાત્રિકોની અવરજવર વધુ સરળ બને તે માટે અનેક સુવિધાઓ ઉભી થવાની છે. યોજનામાં મલ્ટી-લેવલ પાર્કિંગ, અંડરપાસ રોડ, યાત્રી નિવાસ તરફના પાથવે, દિવ્ય દર્શન ચોક, શક્તિપથ, એમ્ફિથિયેટર અને લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શો જેવી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત અંબાજી ચોકના આગમન વિસ્તારનું પુનઃઆયોજન, પગપાળા યાત્રિકો માટેની સુવિધાઓ, સતી ઘાટનો વિકાસ, ગબ્બર ખાતે આગમન પ્લાઝા અને અન્ય પ્રવાસન સુવિધાઓ પણ સમગ્ર માસ્ટર પ્લાનનો ભાગ છે. મંદિરથી ગબ્બર સુધીની યાત્રાને એક સતત આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક અનુભવમાં ફેરવવાનો અભિગમ અહીં જોવા મળે છે.
મંદિરથી ગબ્બર સુધી એક સંકલિત યાત્રા
અંબાજી મંદિર અને ગબ્બર પર્વત બંને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. વિકાસ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ બંને સ્થળોને વધુ સુવ્યવસ્થિત રીતે જોડવાનો છે. મંદિર વિસ્તારમાં આવતા ભક્તોને ગબ્બર સુધી પહોંચવા માટે વધુ સુવિધાજનક માર્ગ, પગપાળા વિસ્તાર અને યાત્રિક કેન્દ્રિત માળખું મળી શકે તે રીતે આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સાથે જ ધાર્મિક વારસા, આધુનિક ટેક્નોલોજી અને પ્રવાસનને એકસાથે જોડવાની દિશામાં પણ કામ થઈ રહ્યું છે. ગબ્બર વિસ્તારમાં અગાઉથી જ પ્રવાસન આધારિત વિકાસ હાથ ધરાયો છે. સરકારના વિકાસ અભિગમમાં લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શો, પરિક્રમા પથ અને સાંસ્કૃતિક સુવિધાઓને પણ સ્થાન મળ્યું છે.
જમીન હસ્તગત કરવાની કાર્યવાહી કેમ મહત્વની?
મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટમાં જમીન સૌથી મહત્વપૂર્ણ કડી હોય છે. પ્રોજેક્ટની ડિઝાઇન તૈયાર થઈ જાય પછી પણ જમીનનો કબજો, માલિકી, વપરાશ અને વહીવટી મંજૂરી જેવા મુદ્દાઓને કારણે કામ અટકી શકે છે. અંબાજી પ્રોજેક્ટમાં પણ જમીન સંબંધિત અરજી હાઈકોર્ટમાં પહોંચતા કોરિડોરના અમલીકરણ સામે કાનૂની અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ હતી. હવે અદાલતે કલેક્ટરના નિર્ણયમાં દખલ ન કરતાં સરકાર માટે આગળની પ્રક્રિયા સરળ બનવાની શક્યતા ઊભી થઈ છે. આનો અર્થ એ નથી કે પ્રોજેક્ટના તમામ કામો એક જ ક્ષણે પૂર્ણ થઈ જશે. પરંતુ જમીનને લગતો મહત્વનો કાનૂની અવરોધ દૂર થતાં વહીવટી અને બાંધકામ પ્રક્રિયાને ગતિ આપવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
પ્રોજેક્ટની કામગીરી પહેલેથી જ આગળ વધી રહી છે
કાનૂની મામલો ચાલી રહ્યો હતો તે દરમિયાન પણ અંબાજીના વિવિધ વિસ્તારોમાં વિકાસ અને જમીન ક્લિયરન્સની કામગીરી શરૂ થઈ હતી. જૂન 2026માં શક્તિપીઠ કોરિડોરના બીજા તબક્કા સાથે સંકળાયેલી અતિક્રમણ હટાવવાની કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ હતી. અધિકારીઓની દેખરેખ હેઠળ ચાર વિસ્તારોમાં કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી અને 30થી વધુ મોટા અતિક્રમણો દૂર કરવાની કામગીરી હાથ ધરાઈ હતી. આ પહેલાં રબારી વાસ વિસ્તારમાં 85 જેટલા અતિક્રમણો દૂર કરાયા હોવાના અહેવાલ પણ સામે આવ્યા હતા. આ બાબત દર્શાવે છે કે પ્રોજેક્ટ હવે માત્ર કાગળ પરનો માસ્ટર પ્લાન નથી રહ્યો, પરંતુ જમીન સ્તરે પણ તેની અમલ પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે.
યાત્રાળુઓને શું લાભ મળશે?
અંબાજીમાં ખાસ કરીને ભાદરવી પૂનમના મેળા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે. જોકે અંબાજી માત્ર એક ઋતુ આધારિત યાત્રાધામ નથી. સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન અહીં ભક્તો અને પ્રવાસીઓ આવતા રહે છે. વિકાસ યોજના પૂર્ણ થયા પછી પાર્કિંગ, રાહદારી માર્ગ, આગમન-પ્રસ્થાન વ્યવસ્થા, યાત્રી નિવાસ અને મનોરંજન-પ્રવાસન સુવિધાઓમાં સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. મંદિર અને ગબ્બર વચ્ચેની કનેક્ટિવિટી પણ વધુ સુવ્યવસ્થિત બનશે. સરકારનો અભિગમ યાત્રાળુઓને માત્ર દર્શન કરીને પરત જવાને બદલે અંબાજીમાં વધુ સમય રોકાય તેવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો છે. આથી સ્થાનિક વેપારીઓ, હોટેલ-રેસ્ટોરન્ટ ક્ષેત્ર, પરિવહન સેવા અને અન્ય નાના વ્યવસાયોને પણ આર્થિક લાભ મળવાની શક્યતા છે.
સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે પણ બની શકે ગેમચેન્જર
મોટા ધાર્મિક પ્રવાસન પ્રોજેક્ટનો પ્રભાવ માત્ર મંદિરની આસપાસ પૂરતો રહેતો નથી. યાત્રાળુઓની સંખ્યા અને રોકાણનો સમય વધે ત્યારે સ્થાનિક સ્તરે રોજગારીની નવી તકો સર્જાઈ શકે છે. હોટેલ, હોમસ્ટે, રેસ્ટોરન્ટ, હસ્તકલા, ધાર્મિક સામગ્રી, સ્થાનિક પરિવહન, માર્ગદર્શક સેવા અને પ્રવાસન આધારિત નાના વ્યવસાયો માટે બજાર વિસ્તરી શકે છે. આ દૃષ્ટિએ ₹1,632 કરોડનું આયોજન બનાસકાંઠા માટે પણ લાંબા ગાળે મહત્વપૂર્ણ ગણાઈ શકે છે. આ વિકાસ સાથે અંબાજી-તારંગા રેલ પ્રોજેક્ટથી કનેક્ટિવિટી સુધરવાની આશા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સરકારના વ્યાપક અભિગમમાં યાત્રાધામ વિકાસને પ્રવાસન અને સ્થાનિક આર્થિક પ્રવૃત્તિ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ જોવા મળે છે.
હવે આગળ શું?
હાઈકોર્ટના તાજેતરના નિર્ણય બાદ સૌથી મોટી અપેક્ષા એ છે કે સંબંધિત વિભાગો જમીન અને બાંધકામની બાકી પ્રક્રિયાઓને ઝડપી બનાવે. પ્રથમ તબક્કાના વિકાસકાર્યો માટે અગાઉથી જ પાયો નાખવામાં આવી ચૂક્યો છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં જમીન ક્લિયરન્સની કામગીરી પણ હાથ ધરાઈ છે. આગામી સમયમાં અંબાજીનું દૃશ્ય ધીમે ધીમે બદલાતું જોવા મળી શકે છે—મંદિર વિસ્તારની ટ્રાફિક વ્યવસ્થા, પાર્કિંગ, યાત્રિક માર્ગ, ગબ્બર તરફની કનેક્ટિવિટી અને પ્રવાસન સુવિધાઓ એક મોટા સંકલિત આયોજનનો ભાગ બનશે. હાઈકોર્ટના ચુકાદાથી પ્રોજેક્ટને મળેલી આ કાનૂની રાહતને કારણે હવે સરકાર અને વહીવટી તંત્ર સામે સૌથી મોટો પડકાર સમયસર અને પારદર્શક અમલીકરણનો રહેશે. જમીન સંબંધિત મુદ્દાઓનો ઉકેલ આવ્યા બાદ કામની ગતિ અને ગુણવત્તા પર સ્થાનિક લોકો તથા યાત્રાળુઓની નજર રહેશે.
અંતે, અંબાજી-ગબ્બર શક્તિ કોરિડોર માત્ર એક રસ્તો કે બાંધકામ પ્રોજેક્ટ નહીં, પરંતુ ગુજરાતના એક અતિમહત્વના શક્તિપીઠને આધુનિક યાત્રાધામ તરીકે નવી ઓળખ આપવાનો પ્રયાસ છે. હાઈકોર્ટના તાજેતરના નિર્ણયથી આ પરિવર્તનની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની અવરોધ હટી ગયો છે અને હવે અંબાજીની વિકાસયાત્રા વધુ ઝડપથી આગળ વધે તેવી અપેક્ષા છે. TV9 Gujarati+1
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
