ગુજરાત માટે 7 દિવસની નવી આગાહી
18 જુલાઈ પછી ધમાકેદાર વરસાદ? જાણો IMD શું કહે છે
12 JUly 2026 : ગુજરાત સહિત દેશના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભાગોમાં વરસાદની ગતિ ધીમી પડતાં ખેડૂતો અને સામાન્ય લોકોની નજર ફરી આકાશ તરફ મંડાઈ છે. જૂનના વરસાદ બાદ જુલાઈમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં મેઘરાજાએ વિરામ લેતાં ઉકળાટ વધ્યો છે અને ખેતી માટે સમયસર વરસાદ મળશે કે કેમ તે સવાલ ચર્ચામાં આવ્યો છે. આ દરમિયાન પ્રશાંત મહાસાગર સાથે જોડાયેલી વૈશ્વિક હવામાન પ્રણાલી અને 18થી 25 જુલાઈ વચ્ચે ચોમાસું ફરી સક્રિય થવાના વિવિધ દાવા સામે આવી રહ્યા છે.
જોકે, અહીં એક મહત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે. 12 જુલાઈ સુધીની ઉપલબ્ધ સત્તાવાર IMD આગાહી ગુજરાતમાં તાત્કાલિક ભારે વરસાદની વાપસી જાહેર કરતી નથી. હવામાન વિભાગના અમદાવાદ કેન્દ્રના 12 જુલાઈ, સાંજે 6 વાગ્યાના બુલેટિનમાં આગામી સાત દિવસ માટે ગુજરાતમાં મુખ્યત્વે છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. બુલેટિન મુજબ છેલ્લા 24 કલાકમાં દક્ષિણ ગુજરાતના છૂટાછવાયા વિસ્તારોમાં વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં હવામાન સૂકું રહ્યું હતું.
દેશના સ્તરે પણ તાજેતરના અહેવાલો સૂચવે છે કે પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારતમાં ચોમાસાની ગતિ નજીકના સમયગાળામાં નબળી રહી શકે છે. IMDના વૈજ્ઞાનિકને ટાંકતા Reutersના 9 જુલાઈના અહેવાલ મુજબ Madden-Julian Oscillation એટલે કે MJO આગામી પખવાડિયામાં અનુકૂળ રહેવાની શક્યતા ઓછી હતી અને નવી લો-પ્રેશર સિસ્ટમ બનવાની સંભાવના પણ નબળી ગણાવવામાં આવી હતી.
ગુજરાતમાં વરસાદનો વિરામ, પરંતુ 16 જુલાઈથી વિસ્તાર વધશે
ગુજરાત માટે હાલની આગાહીમાં સૌથી મહત્વનો સંકેત 16 જુલાઈ પછી જોવા મળે છે. શરૂઆતના ત્રણ દિવસ દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના મર્યાદિત જિલ્લાઓમાં વરસાદની શક્યતા છે, પરંતુ ત્યારબાદ વરસાદી પ્રવૃત્તિનો વિસ્તાર ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના વધુ જિલ્લાઓ સુધી વધી શકે છે. IMDના સત્તાવાર સાત દિવસના બુલેટિન પ્રમાણે આગાહી 19 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યા સુધી માન્ય છે. હવામાન વિભાગે રાજ્યના અલગ-અલગ ભાગોમાં ‘isolated places’ એટલે કે છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અથવા ગાજવીજ સાથે વરસાદની શક્યતા દર્શાવી છે.
12થી 14 જુલાઈ: દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક જિલ્લામાં વરસાદ
12થી 14 જુલાઈ દરમિયાન રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદી માહોલ નબળો રહેવાની શક્યતા છે. જોકે દક્ષિણ ગુજરાતના વડોદરા, છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, ડાંગ, તાપી, નવસારી અને વલસાડ જિલ્લામાં છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અથવા ગાજવીજ સાથે વરસાદ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત સૌરાષ્ટ્રના જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર અને ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં પણ એકાદ સ્થળે વરસાદની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. દીવ તેમજ દમણ, દાદરા અને નગર હવેલીના કેટલાક વિસ્તારો પણ વરસાદી ઝાપટાં મેળવી શકે છે.
રાજ્યના બાકીના જિલ્લાઓમાં હવામાન મોટાભાગે સૂકું રહેવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. IMDના Day-1 અને Day-2ના સત્તાવાર અનુમાનમાં દક્ષિણ ગુજરાત તથા સૌરાષ્ટ્રના આ જ વિસ્તારો માટે હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા નોંધાઈ છે. આથી અમદાવાદ, ગાંધીનગર, ઉત્તર ગુજરાત અને કચ્છમાં તરત જ સારા વરસાદની અપેક્ષા રાખતા લોકોને હજુ થોડો સમય રાહ જોવી પડી શકે છે.
14થી 15 જુલાઈ: વરસાદનું ચિત્ર લગભગ યથાવત
14 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યાથી 15 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યા સુધી પણ દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના પસંદગીના જિલ્લાઓમાં વરસાદની સંભાવના યથાવત રાખવામાં આવી છે.વડોદરા, છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, ડાંગ, તાપી, નવસારી અને વલસાડ ઉપરાંત જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર અને ગીર સોમનાથના છૂટાછવાયા વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે. રાજ્યના અન્ય જિલ્લાઓ માટે સૂકા હવામાનની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. એટલે કે 15 જુલાઈ સુધી ગુજરાતમાં વ્યાપક વરસાદી રાઉન્ડની સત્તાવાર આગાહી નથી. વરસાદનું વિતરણ અસમાન રહેવાની શક્યતા વધુ છે.
15 જુલાઈથી બદલાશે વરસાદી નકશો
15 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યાથી 16 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યા સુધી વરસાદી વિસ્તાર વધતો જોવા મળી શકે છે. આ સમયગાળામાં ઉત્તર ગુજરાત ક્ષેત્રના અરવલ્લી, ખેડા, આણંદ, પંચમહાલ, દાહોદ અને મહીસાગરમાં છૂટાછવાયા સ્થળોએ વરસાદની શક્યતા છે. દક્ષિણ ગુજરાતના તમામ આગાહી કરાયેલા જિલ્લાઓમાં વરસાદની સંભાવના યથાવત રહેશે. સૌરાષ્ટ્રમાં રાજકોટ અને પોરબંદર પણ વરસાદની શક્યતા ધરાવતા જિલ્લાઓમાં સામેલ થાય છે. જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર અને ગીર સોમનાથમાં પણ વરસાદી ઝાપટાં પડી શકે છે. આ તબક્કો મહત્વનો એટલા માટે છે કે અહીંથી વરસાદનો વિસ્તાર દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક ભાગોથી આગળ વધીને મધ્ય અને પૂર્વ ગુજરાત તરફ વિસ્તરતો દેખાય છે.
16થી 19 જુલાઈ: અમદાવાદ-ગાંધીનગર સહિત અનેક જિલ્લામાં વરસાદની શક્યતા
ગુજરાત માટે IMDની સાત દિવસની આગાહીમાં 16 જુલાઈ પછી વરસાદી પ્રવૃત્તિનો વિસ્તાર વધુ મોટો થતો જોવા મળે છે. 16થી 17 જુલાઈ દરમિયાન સાબરકાંઠા, ગાંધીનગર, અરવલ્લી, ખેડા, અમદાવાદ, આણંદ, પંચમહાલ, દાહોદ અને મહીસાગરમાં છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ અથવા ગાજવીજ સાથે વરસાદની શક્યતા છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં વડોદરા, છોટા ઉદેપુર, નર્મદા, ભરૂચ, સુરત, ડાંગ, તાપી, નવસારી અને વલસાડનો સમાવેશ થાય છે. સૌરાષ્ટ્ર તરફ નજર કરીએ તો સુરેન્દ્રનગર, રાજકોટ, પોરબંદર, જૂનાગઢ, અમરેલી, ભાવનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા, ગીર સોમનાથ અને બોટાદમાં પણ વરસાદની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.
17થી 18 જુલાઈ અને 18થી 19 જુલાઈ માટે પણ લગભગ આ જ વરસાદી પેટર્ન યથાવત રહેવાની શક્યતા છે. અમદાવાદ, ગાંધીનગર સહિત ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક જિલ્લા, સમગ્ર દક્ષિણ ગુજરાતના પસંદગીના વિસ્તારો અને સૌરાષ્ટ્રના અનેક જિલ્લામાં છૂટાછવાયા વરસાદનું અનુમાન છે.
ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે કે નહીં?
સોશિયલ મીડિયા પર ‘ભારે વરસાદ’, ‘મેઘતાંડવ’ અથવા ‘ચોમાસાની ધમાકેદાર વાપસી’ જેવા દાવા ઝડપથી વાયરલ થઈ રહ્યા છે. પરંતુ 12 જુલાઈના અમદાવાદ હવામાન કેન્દ્રના બુલેટિનમાં ગુજરાત માટે આગામી સાત દિવસની Weather Warning ‘NIL’ રાખવામાં આવી છે. એટલું જ નહીં, બુલેટિનમાં Thunderstorm Warning: NIL અને Heavy Rainfall Warning: NILનો પણ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે. તેથી હાલના તબક્કે ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની સત્તાવાર ચેતવણી જાહેર થઈ હોવાનું કહેવું યોગ્ય નથી. આગાહીમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદની વાત છે.
ચોમાસાની ટ્રફ લાઇન ક્યાં છે?
ગુજરાતના વરસાદને સમજવા માટે હાલમાં સક્રિય હવામાન સિસ્ટમો પર નજર કરવી જરૂરી છે. IMD અમદાવાદના બુલેટિન અનુસાર ચોમાસાની ટ્રફ સરેરાશ સમુદ્ર સપાટી પર શ્રીગંગાનગર, હિસ્સાર, મેરઠ, શાહજહાંપુર, ગોરખપુર અને મુઝફ્ફરપુર થઈને દક્ષિણ આસામ તરફ પસાર થઈ રહી છે.આ સાથે મધ્ય ટ્રોપોસ્ફિયરના પશ્ચિમી પવનોમાં એક Western Disturbance પણ સક્રિય છે. તેની ધરી સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 5.8 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ 72 ડિગ્રી પૂર્વ રેખાંશ આસપાસ અને 30 ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશની ઉત્તરે નોંધાઈ છે. ગુજરાત અને આસપાસના પ્રદેશમાં નીચલા સ્તરે સામાન્ય રીતે દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશાના પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે.
આ ભેજયુક્ત પવનો વરસાદ માટે જરૂરી ભેજ પહોંચાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. પરંતુ માત્ર ભેજ ઉપલબ્ધ હોવો પૂરતો નથી. વ્યાપક અને ભારે વરસાદ માટે અનુકૂળ લો-પ્રેશર સિસ્ટમ, ટ્રફની સ્થિતિ, અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાંથી ભેજનો પ્રવાહ તેમજ ઉપરના સ્તરની હવામાન પરિસ્થિતિઓનું યોગ્ય સંયોજન જરૂરી બને છે.
પેસિફિકની સિસ્ટમથી ચોમાસાને નવી તાકાત મળશે?
હાલ સૌથી વધુ ચર્ચા પ્રશાંત મહાસાગર અને Madden-Julian Oscillation એટલે કે MJOને લઈને થઈ રહી છે. MJO ઉષ્ણકટિબંધીય વાતાવરણમાં વરસાદ અને વાદળોની સક્રિય તથા નબળી સ્થિતિ સાથે જોડાયેલી પૂર્વ તરફ આગળ વધતી મોટી હવામાન પ્રક્રિયા છે. તેની સ્થિતિ ભારતીય ચોમાસાના સક્રિય અને વિરામના તબક્કાને અસર કરી શકે છે.પરંતુ 18થી 25 જુલાઈ વચ્ચે ‘પેસિફિકની નવી સિસ્ટમના કારણે સમગ્ર ભારતમાં ચોમાસાની ધમાકેદાર વાપસી નિશ્ચિત છે’ એવો સ્પષ્ટ સત્તાવાર IMD દાવો 12 જુલાઈ સુધી ઉપલબ્ધ તાજી માહિતીમાં જોવા મળતો નથી.
ઉલટું, 9 જુલાઈના Reuters અહેવાલમાં IMDના વૈજ્ઞાનિક એસ. ડી. સનાપને ટાંકીને જણાવાયું હતું કે MJO આગામી પખવાડિયામાં અનુકૂળ રહેવાની શક્યતા ઓછી છે અને લો-પ્રેશર સિસ્ટમ વિકસવાની શક્યતા પણ ઓછી છે. પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારતના કેટલાક રાજ્યોમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ રહી શકે તેવી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. 12 જુલાઈના અન્ય તાજા અહેવાલમાં પણ IMDના અનુમાનને આધારે દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં આગામી એક સપ્તાહ દરમિયાન ચોમાસાની મોટી વાપસીની શક્યતા નબળી હોવાનું જણાવાયું છે. આથી પેસિફિક અથવા MJO આધારિત લાંબા ગાળાના મોડલ સંકેતોને ‘નિશ્ચિત આગાહી’ માનવાને બદલે સંભાવના તરીકે જોવું જરૂરી છે. MJOની ગતિ અને તીવ્રતાના અનુમાનમાં દિવસો સાથે ફેરફાર થઈ શકે છે.
ગુજરાત માટે 19થી 21 જુલાઈનું શું અનુમાન?
IMD અમદાવાદે સાત દિવસની આગાહી બાદ Day-8 અને Day-9 એટલે કે 19 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યાથી 21 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યા સુધીના Weather Outlookમાં “No large change” જણાવ્યું છે. તેનો અર્થ એ થાય છે કે હાલની આગાહીની સરખામણીમાં હવામાન પેટર્નમાં મોટા ફેરફારનો સત્તાવાર સંકેત આપવામાં આવ્યો નથી. આ બાબત પણ 18થી 25 જુલાઈ વચ્ચે અચાનક અત્યંત ભારે વરસાદની નિશ્ચિત વાપસીના દાવા સામે સાવચેતી રાખવાની જરૂર દર્શાવે છે.
અમદાવાદમાં કેવું રહેશે હવામાન?
અમદાવાદ અને આસપાસના વિસ્તાર માટે 13 જુલાઈની સવારે 8:30 વાગ્યા સુધી સામાન્ય રીતે વાદળછાયું આકાશ રહેવાની શક્યતા IMDએ વ્યક્ત કરી છે. અમદાવાદમાં 16 જુલાઈ પછી છૂટાછવાયા સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા સાત દિવસની આગાહીમાં દર્શાવવામાં આવી છે. જોકે શહેરના તમામ વિસ્તારોમાં એકસાથે સારો વરસાદ પડશે તેવો અર્થ આ આગાહીમાંથી કાઢી શકાય નહીં. સ્થાનિક વાદળોની રચના અને ભેજના કારણે અમદાવાદના એક વિસ્તારમાં વરસાદ પડે અને બીજા વિસ્તારમાં માત્ર વાદળછાયું વાતાવરણ રહે તેવું પણ બની શકે છે.
તો શું ગુજરાતમાં ચોમાસું ફરી સક્રિય થશે?
હાલની સત્તાવાર આગાહીના આધારે ગુજરાત માટે ચિત્ર સ્પષ્ટ છે. 15 જુલાઈ સુધી વરસાદ મુખ્યત્વે દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક જિલ્લાઓ સુધી મર્યાદિત રહી શકે છે. 15 જુલાઈથી વરસાદી વિસ્તાર થોડો વધશે અને 16થી 19 જુલાઈ દરમિયાન અમદાવાદ, ગાંધીનગર સહિત ઉત્તર અને મધ્ય ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારો તથા સૌરાષ્ટ્રના વધુ જિલ્લાઓ વરસાદની આગાહીમાં સામેલ થશે. પરંતુ હાલ ભારે વરસાદનું કોઈ સત્તાવાર એલર્ટ નથી. પેસિફિક અને MJO સાથે જોડાયેલી વૈશ્વિક હવામાન પ્રક્રિયાઓ પર હવામાન નિષ્ણાતોની નજર ચોક્કસ છે, પરંતુ 18થી 25 જુલાઈ દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં ચોમાસાની ‘ધમાકેદાર વાપસી’ને હાલથી નિશ્ચિત માનવી વહેલી ગણાશે.
આગામી દિવસોમાં MJOની સ્થિતિ, બંગાળની ખાડીમાં લો-પ્રેશર સિસ્ટમ વિકસે છે કે નહીં અને મોન્સૂન ટ્રફની સ્થિતિમાં કેવો ફેરફાર થાય છે તેના આધારે વરસાદનું ચિત્ર બદલાઈ શકે છે.
ગુજરાત માટે અત્યારે સૌથી મહત્વનો સંકેત એ છે કે વરસાદ સંપૂર્ણપણે ગાયબ નથી થયો—16 જુલાઈ પછી છૂટાછવાયા વરસાદનો વિસ્તાર વધવાની શક્યતા છે. હવે સૌની નજર આગામી IMD બુલેટિન અને નવી હવામાન સિસ્ટમની રચના પર રહેશે.
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
