પાસપોર્ટ ફીમાં મોટો ઝટકો: તત્કાલ સેવા પણ મોંઘી

કેન્દ્રનો મોટો નિર્ણય: નવા પાસપોર્ટના દરોમાં ભારે વધારો

26 June 2026 Gujarat Updates Team: વિદેશ પ્રવાસનું આયોજન કરતા અથવા નવો પાસપોર્ટ મેળવવાની તૈયારીમાં રહેલા લાખો ભારતીયો માટે મહત્વના સમાચાર છે. કેન્દ્ર સરકારે પાસપોર્ટ અને પાસપોર્ટ સંબંધિત વિવિધ સેવાઓ માટેની ફીમાં નોંધપાત્ર વધારો જાહેર કર્યો છે. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) દ્વારા જાહેર કરાયેલા પાસપોર્ટ (સુધારા) નિયમો, 2026 અનુસાર નવી ફી 1 જુલાઈ 2026થી સમગ્ર દેશમાં અમલમાં આવશે. લગભગ દાયકાથી વધુ સમય પછી પાસપોર્ટ ફીમાં થયેલો આ મોટો સુધારો સામાન્ય અરજદારો ઉપરાંત તત્કાલ સેવા, ગુમ અથવા નુકસાન પામેલા પાસપોર્ટના રિ-ઇશ્યૂ અને અન્ય પ્રમાણપત્ર સેવાઓને પણ અસર કરશે. (

સૌથી વધુ અસર સામાન્ય 36 પાનાંના પાસપોર્ટ માટે અરજી કરનારા લોકો પર પડશે. અત્યાર સુધી સામાન્ય પ્રક્રિયામાં જે પાસપોર્ટ માટે ₹1,500 ચૂકવવા પડતા હતા, તેના માટે હવે ₹2,500 ચૂકવવા પડશે. એટલે કે લગભગ 67 ટકા જેટલો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે 60 પાનાંના સામાન્ય પાસપોર્ટ માટેની ફી ₹2,000માંથી વધારીને સીધી ₹3,500 કરવામાં આવી છે, જે આશરે 75 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.

તત્કાલ સેવા પણ હવે વધુ ખર્ચાળ
જે અરજદારો ઝડપથી પાસપોર્ટ મેળવવા માટે તત્કાલ (Tatkal) સેવા પસંદ કરે છે, તેઓને પણ વધારાની રકમ ચૂકવવી પડશે. નવા નિયમો મુજબ 36 પાનાંના તત્કાલ પાસપોર્ટ માટે કુલ ફી ₹5,000 રહેશે, જ્યારે 60 પાનાંના તત્કાલ પાસપોર્ટ માટે ₹6,000 ચૂકવવાના રહેશે. અગાઉ આ જ સેવાઓ માટે અનુક્રમે ₹3,500 અને ₹4,000 ફી લેવામાં આવતી હતી.

ગુમ કે નુકસાન પામેલા પાસપોર્ટ માટે સૌથી મોટો ફટકો
સરકારે સૌથી મોટો વધારો ગુમ થયેલા અથવા નુકસાન પામેલા પાસપોર્ટના રિ-ઇશ્યૂ પર કર્યો છે. હવે જો 36 પાનાંનો પાસપોર્ટ ગુમ થાય અથવા ખરાબ થઈ જાય તો સામાન્ય પ્રક્રિયામાં નવો પાસપોર્ટ મેળવવા માટે ₹5,000 ચૂકવવા પડશે. જ્યારે તત્કાલ સેવા હેઠળ આ જ ફી ₹7,500 રહેશે. તે જ રીતે 60 પાનાંના ગુમ અથવા નુકસાન પામેલા પાસપોર્ટ માટે સામાન્ય ફી ₹6,000 અને તત્કાલ સેવા માટે ₹8,500 નક્કી કરવામાં આવી છે. એટલે હવે પાસપોર્ટની સુરક્ષા જાળવવી પહેલાં કરતાં વધુ જરૂરી બની રહેશે.

બાળકો માટે પણ બદલાયા નવા દર
18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે પણ પાસપોર્ટ ફીમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. સામાન્ય પ્રક્રિયામાં 36 પાનાંનો નવો પાસપોર્ટ હવે ₹1,750માં મળશે, જ્યારે તત્કાલ સેવા હેઠળ તેની ફી ₹4,250 રહેશે. જો કોઈ બાળકનો પાસપોર્ટ ગુમ થાય અથવા નુકસાન પામે તો તેની બદલાની ફી પણ નોંધપાત્ર રીતે વધી છે. સામાન્ય સેવા માટે ₹4,250 અને તત્કાલ સેવા માટે ₹6,750 ચૂકવવા પડશે.

અન્ય સેવાઓના દર પણ વધ્યા
પાસપોર્ટ ઉપરાંત અન્ય દસ્તાવેજી સેવાઓમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. પોલીસ ક્લિયરન્સ સર્ટિફિકેટ (PCC), સરેન્ડર સર્ટિફિકેટ, ગ્લોબલ એન્ટ્રી પ્રોગ્રામ વેરિફિકેશન અને અન્ય પાસપોર્ટ સંબંધિત પ્રમાણપત્રો માટે હવે ₹750 ફી લેવામાં આવશે. જ્યારે સર્ટિફિકેટ ઓફ આઈડેન્ટિટી માટે ₹1,000 ફી નક્કી કરવામાં આવી છે.વિદેશમાં જારી કરવામાં આવતા ઇમરજન્સી સર્ટિફિકેટ માટે 15 અમેરિકન ડોલર અને સર્ટિફિકેટ ઓફ આઈડેન્ટિટી માટે 50 અમેરિકન ડોલર ફી નક્કી કરવામાં આવી છે. આ બંને સેવાઓ માટે તત્કાલ સુવિધા ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં.

પાસપોર્ટની માન્યતા યથાવત
ફીમાં વધારો થયો હોવા છતાં પાસપોર્ટની માન્યતા અવધિમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. પુખ્ત વયના અરજદારો માટે પાસપોર્ટની મહત્તમ માન્યતા 10 વર્ષની રહેશે. જ્યારે સગીર વયના અરજદારો માટે પાસપોર્ટ પાંચ વર્ષ અથવા 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી, જે પહેલું થાય તે મુજબ માન્ય રહેશે.

કેટલાક અરજદારોને મળશે રાહત
સરકારે અગાઉની જેમ કેટલીક કેટેગરી માટે રાહત પણ યથાવત રાખી છે. પ્રથમ વખત પાસપોર્ટ માટે અરજી કરતા 8 વર્ષ સુધીના બાળકો અને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકોને સામાન્ય કેટેગરીમાં 10 ટકા સુધીની ફી રાહતનો લાભ મળશે. જોકે આ રાહત રિ-ઇશ્યૂ અથવા અન્ય તમામ સેવાઓ માટે લાગુ પડશે નહીં.

સરકારનો હેતુ શું?
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર વધતી વહીવટી પ્રક્રિયા, આધુનિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા, ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણ અને પાસપોર્ટ સેવા વ્યવસ્થાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે ફીમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. પાસપોર્ટ સંબંધિત વિવિધ સેવાઓમાં છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી કોઈ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો ન હોવાથી હવે નવા દરો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે.

અરજદારો માટે શું મહત્વનું?
જો કોઈ વ્યક્તિ નજીકના દિવસોમાં પાસપોર્ટ માટે અરજી કરવાની યોજના બનાવી રહ્યો હોય તો તેને નવા દરો મુજબ જ ફી ચૂકવવી પડશે. ખાસ કરીને જેઓ તત્કાલ સેવા અથવા ગુમ થયેલા પાસપોર્ટના રિ-ઇશ્યૂ માટે અરજી કરશે તેમના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. તેથી પાસપોર્ટની સમયસર રિન્યૂઅલ અને દસ્તાવેજોની સુરક્ષા હવે વધુ મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.

નવી ફી સાથે ભારતની પાસપોર્ટ સેવા અગાઉ કરતાં વધુ ખર્ચાળ બનશે, પરંતુ સરકારનો દાવો છે કે બદલામાં અરજદારોને વધુ સુરક્ષિત, આધુનિક અને કાર્યક્ષમ સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. આગામી દિવસોમાં લાખો અરજદારો પર આ નિર્ણયની સીધી અસર જોવા મળશે.