ઈરાન યુદ્ધની અસર ભારતના રસોડા સુધી: LPG સિલિન્ડરની અછતથી હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ્સ પર સંકટ, શહેરોમાં લાગી લાઈનો

ભારતથી લગભગ ત્રણ હજાર કિલોમીટર દૂર પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ઈરાન સંબંધિત સંઘર્ષની અસર હવે સીધી ભારતના રસોડા સુધી પહોંચી ગઈ છે. ઉર્જા પુરવઠાના વૈશ્વિક માર્ગોમાં અચાનક ઊભેલા અવરોધને કારણે દેશના અનેક શહેરોમાં LPG કુકિંગ ગેસની અછત અનુભવાઈ રહી છે. ખાસ કરીને કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર મળવામાં મુશ્કેલી સર્જાતા હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને નાના ખાણીપીણીના વ્યવસાયો પર મોટું સંકટ ઊભું થયું છે.

બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, અમદાવાદ, મુંબઈ, કોલકાતા અને લખનઉ જેવા મોટા શહેરોમાં LPG સિલિન્ડર માટે લાંબી લાઈનો જોવા મળી રહી છે. અનેક સ્થળોએ ગેસ એજન્સીઓ સામે લોકો વહેલી સવારથી જ સિલિન્ડર મેળવવા માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે. જો કે સરકાર ઘરેલુ વપરાશકર્તાઓને ગેસ પુરવઠો અવિરત રહે તે માટે ખાસ પગલાં લઈ રહી છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી ઊભી સમસ્યા

વિશ્વના ઊર્જા વેપાર માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે. મધ્યપૂર્વમાંથી કાચું તેલ અને ગેસ વિશ્વભરના દેશોમાં પહોંચાડવામાં આ માર્ગ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. હાલ ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે આ માર્ગમાં અવરોધ ઊભા થતા ગેસ પુરવઠા પર અસર પડી છે. LPG (લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ) પણ મોટા પ્રમાણમાં મધ્યપૂર્વના દેશોમાંથી આયાત થાય છે. પુરવઠાની આ અચાનક અનિશ્ચિતતાએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગેસની ઉપલબ્ધતા ઘટાડીને ભાવ અને સપ્લાય બંને પર અસર કરી છે. ભારતમાં તેની સીધી અસર કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની ઉપલબ્ધતા પર પડી છે, કારણ કે મોટા પ્રમાણમાં ગેસ હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, કેટરિંગ સર્વિસ અને ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રી દ્વારા વપરાય છે.

શહેરોમાં LPG સિલિન્ડર માટે લાઈનો

દેશના ઘણા શહેરોમાં ગેસ એજન્સીઓ પાસે લોકોની ભીડ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર મેળવવા માટે રેસ્ટોરન્ટ માલિકો અને સ્ટ્રીટ ફૂડ વેચાણકારો સવારથી લાઈનમાં ઊભા રહેતા જોવા મળે છે. અમદાવાદ સહિત ગુજરાતના અનેક શહેરોમાં ગેસ પુરવઠાની અનિશ્ચિતતા અંગે વેપારીઓમાં ચિંતા વધી રહી છે. ઘણા નાના વેપારીઓ કહે છે કે જો આગામી થોડા દિવસમાં સ્થિતિ સુધરે નહીં તો તેમને દુકાનો તાત્કાલિક બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે.

ગુજરાત સરકારે ઉદ્યોગોને ગેસ પુરવઠો ઘટાડ્યો

પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે ગેસ પુરવઠાના પ્રાથમિકતા ક્રમમાં ફેરફાર કર્યો છે. રાજ્યના ઉર્જા અને પેટ્રોકેમિકલ્સ મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે જણાવ્યું છે કે ઘરેલુ રસોડા માટે LPG અને PNG ઉપલબ્ધ રહે તે માટે ઉદ્યોગોને ગેસ પુરવઠામાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્ય સરકારે ઉદ્યોગોને મળતા ગેસમાં લગભગ 50 ટકા ઘટાડો કર્યો છે. ઉપરાંત ખાતર અને દૂધ પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સને મળતા ગેસ પુરવઠામાં લગભગ 40 ટકા ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું ખાસ કરીને ઘરેલુ વપરાશકર્તાઓને કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે લેવામાં આવ્યું છે. મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર સતત સંપર્કમાં રહીને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને જરૂર પડે ત્યારે નવા માર્ગદર્શન પણ આપવામાં આવશે. હાલ સરકાર પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. ઉદ્યોગોને ગેસ પુરવઠો ઘટાડીને ઘરેલુ જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. જો વૈશ્વિક સ્તરે સ્થિતિ સ્થિર થાય અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ દૂર થાય તો ગેસ પુરવઠો ફરી સામાન્ય થઈ શકે છે.

ઘરેલુ LPG પુરવઠો સામાન્ય રહેશે

સરકાર તરફથી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરની સપ્લાયમાં કોઈ વિક્ષેપ નહીં આવે. સરકારનું મુખ્ય ધ્યાન એ છે કે દેશના કોઈપણ ઘરેલુ રસોડામાં ગેસની અછત ન સર્જાય. આ માટે ગેસ વિતરણ કંપનીઓને પણ ખાસ સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ ઘરેલુ ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપીને સિલિન્ડર પહોંચાડે.

કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની અછતથી હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ્સ પર અસર

જ્યાં ઘરેલુ વપરાશકર્તાઓ માટે સ્થિતિ નિયંત્રિત રાખવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, ત્યાં કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર પર આધારિત વ્યવસાયોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ગુજરાત હોટેલ એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિયેશનના પ્રમુખ નરેન્દ્ર સોમાણીના જણાવ્યા અનુસાર રાજ્યમાં કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની નિયમિત સપ્લાયમાં વિક્ષેપ થયો છે. ગુજરાતમાં લગભગ 10 હજાર જેટલા હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ કાર્યરત છે. જેમાંથી લગભગ 70 થી 80 ટકા વ્યવસાય PNG (પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ) પર ચાલે છે, જ્યારે બાકીના 20 ટકા વ્યવસાયો કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર પર આધારિત છે. આ જ નાના વેપારીઓ હાલ સૌથી વધુ મુશ્કેલીમાં છે.

2000 જેટલા નાના વેપારીઓ પર બંધ થવાનો ખતરો

એસોસિયેશનના અંદાજ મુજબ ગુજરાતમાં લગભગ 2000 જેટલા નાના ખાણીપીણીના વેપારીઓ એવા છે જે સંપૂર્ણપણે કોમર્શિયલ સિલિન્ડર પર નિર્ભર છે. જો આગામી દિવસોમાં ગેસ સપ્લાય સામાન્ય ન થાય તો આમાંથી ઘણા વેપારીઓને તાત્કાલિક રીતે દુકાનો બંધ કરવાની ફરજ પડી શકે છે. ખાસ કરીને સ્ટ્રીટ ફૂડ સ્ટોલ, નાના નાસ્તા હાઉસ, કેટરિંગ વ્યવસાય અને મીઠાઈ બનાવતી ફેક્ટરીઓ પર તેની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે.

હોસ્ટેલ અને કેન્ટીનમાં નાસ્તો બંધ

દક્ષિણ ભારતના કેટલાક શહેરોમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. હૈદરાબાદના IT કોરિડોર વિસ્તારમાં આવેલા કેટલાક હોસ્ટેલોમાં ગેસ અછતને કારણે સવારનો નાસ્તો બનાવવો મુશ્કેલ બની ગયો છે. કેટલાક હોસ્ટેલોમાં તાત્કાલિક રીતે દોસા, પૂરી-ભાજી અને અન્ય નાસ્તા બનાવવાનું બંધ કરવાની ફરજ પડી છે. હોસ્ટેલ મેનેજમેન્ટ દ્વારા રહેવાસીઓને અસ્થાયી નિયંત્રણો અંગે સહકાર આપવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

કેટરિંગ અને ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રી પર પણ અસર

કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરની અછતનો પ્રભાવ કેટરિંગ વ્યવસાય પર પણ જોવા મળી રહ્યો છે. લગ્ન અને મોટા કાર્યક્રમોમાં ભોજન બનાવતી કેટરિંગ કંપનીઓ માટે ગેસ ઉપલબ્ધતા મહત્વપૂર્ણ છે. ઘણા કેટરર્સે જણાવ્યું છે કે તેઓને મોટા ઓર્ડર પૂરા કરવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. જો ગેસ સપ્લાય જલદી સુધરે નહીં તો લગ્ન સિઝનમાં પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

વેપારીઓ સરકાર પાસે સહાય માગશે

ગુજરાત હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ એસોસિયેશન હવે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારને પત્ર લખીને સમસ્યા અંગે ધ્યાન દોરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. વેપારીઓ સરકારને વિનંતી કરશે કે કોમર્શિયલ ગેસ પુરવઠા માટે અલગ વ્યવસ્થા કરવામાં આવે જેથી નાના વેપારીઓનું જીવન નિર્વાહ બંધ ન થઈ જાય.