કેવી રીતે કરશો Cyber Fraudમાં FIR ?

Cyber Fraudમાં ઘર બેઠાં નોંધાશે e-Zero FIR

27 July 2026 Gujarat Updates Team: સાયબર ફાઇનાન્સિયલ ઠગાઈના સતત વધી રહેલા બનાવો વચ્ચે ગુજરાત સરકારે નાગરિકોને ઝડપી ન્યાય અને ત્વરિત પોલીસ કાર્યવાહી ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ પહેલ શરૂ કરી છે. ગાંધીનગર ખાતે નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના હસ્તે ‘Cyber Financial Fraud e-Zero FIR’ સેવાનું વિધિવત લોન્ચિંગ કરવામાં આવ્યું છે. આ નવી વ્યવસ્થાથી હવે સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બનેલા લોકોને FIR નોંધાવવા માટે પોલીસ સ્ટેશનના ધક્કા ખાવાની જરૂર નહીં રહે. માત્ર 1930 Cyber Helpline પર ફરિયાદ નોંધાવતા જ સિસ્ટમ દ્વારા e-Zero FIR જનરેટ થશે અને સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનને મોકલી આપવામાં આવશે, જેના કારણે તપાસ અને કાયદેસરની કાર્યવાહી વધુ ઝડપથી શરૂ થઈ શકશે. આ પહેલ ભારત સરકારના Indian Cyber Crime Coordination Centre (I4C) સાથે સંકલનમાં અમલમાં મૂકવામાં આવી છે અને દેશવ્યાપી સાયબર સુરક્ષા અભિયાનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.

ગુજરાત સરકારની મોટી ડિજિટલ પહેલ
ડિજિટલ પેમેન્ટ, UPI, નેટ બેન્કિંગ અને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શનનો વ્યાપ વધતાં સાયબર ફાઇનાન્સિયલ ફ્રોડના કેસોમાં પણ સતત વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. ઘણી વખત ફરિયાદ નોંધાવવામાં વિલંબ થવાને કારણે ઠગો પૈસા વિવિધ બેન્ક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરી દેતા હોય છે, જેના કારણે રકમ પરત મેળવવી મુશ્કેલ બની જાય છે.આ પડકારને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે Cyber Financial Fraud e-Zero FIR સેવા શરૂ કરી છે. આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ ફરિયાદ નોંધાવવાની પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ, ઝડપી અને અસરકારક બનાવવાનો છે.

હવે પોલીસ સ્ટેશન જવાની જરૂર નહીં પડે
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ ઓનલાઈન છેતરપિંડીનો ભોગ બને તો તેને સૌથી પહેલાં 1930 National Cyber Crime Helpline પર ફોન કરીને ફરિયાદ નોંધાવવાની રહેશે.ફરિયાદ નોંધાતાની સાથે જ સિસ્ટમ ફરિયાદની વિગતોના આધારે Zero FIR તૈયાર કરશે. ત્યારબાદ તે સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનમાં આપોઆપ મોકલાશે અને પોલીસ અધિકારીઓ ફરિયાદીનો સંપર્ક કરીને જરૂરી વિગતો મેળવી નિયમ મુજબ FIR નોંધશે અને તપાસ શરૂ કરશે. આ પ્રક્રિયાથી ફરિયાદ નોંધાવવાનો સમય ઘટશે અને ગુનેગારો સુધી ઝડપથી પહોંચવામાં મદદ મળશે.

e-Zero FIR શું છે?
સામાન્ય રીતે FIR નોંધાવવા માટે પીડિત વ્યક્તિએ સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનમાં જવું પડતું હોય છે.પરંતુ e-Zero FIRમાં ફરિયાદની શરૂઆત ડિજિટલ રીતે થાય છે. ફરિયાદ કયા પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે તેની રાહ જોવાને બદલે તરત જ કેસ નોંધાઈ જાય છે અને પછી તે યોગ્ય પોલીસ સ્ટેશનમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે. આ કારણે તપાસ શરૂ કરવામાં કોઈ વિલંબ થતો નથી.

DyCM હર્ષ સંઘવીએ શું કહ્યું?
લૉન્ચિંગ પ્રસંગે નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર ટેકનોલોજીના ઉપયોગ દ્વારા નાગરિકોને વધુ પારદર્શક, ઝડપી અને વિશ્વસનીય પોલીસ સેવા આપવા પ્રતિબદ્ધ છે.

તેમણે જણાવ્યું કે,

• સાયબર ફ્રોડના પીડિતોને હવે ઘર બેઠાં ફરિયાદ નોંધાવવાની સુવિધા મળશે.
• પોલીસ કાર્યવાહી ઝડપથી શરૂ થશે.
• ગોલ્ડન અવર્સમાં કાર્યવાહી થવાથી છેતરાયેલી રકમ બચાવવાની શક્યતા વધી જશે.
• ટેકનોલોજી આધારિત પોલીસિંગથી લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે.

તાજેતરમાં ગુજરાત સરકારે બેન્કો અને પોલીસ વચ્ચે વધુ સારી સંકલન વ્યવસ્થા ઉભી કરવા માટે રાજ્યસ્તરીય બેઠક પણ યોજી હતી જેમાં 5,300થી વધુ બેન્ક શાખાઓના પ્રતિનિધિઓ જોડાયા હતા. તેનો મુખ્ય હેતુ સાયબર ફ્રોડ બાદની પ્રથમ “Golden Hour” દરમિયાન ઝડપથી પૈસા ફ્રીઝ કરાવવાનો હતો.

I4C સાથે સંકલિત નવી વ્યવસ્થા
સાયબર સેન્ટર ઓફ એક્સિલેન્સના IGP બિપિન આહીરે જણાવ્યું કે સમગ્ર પ્રક્રિયા Indian Cyber Crime Coordination Centre (I4C) સાથે જોડવામાં આવી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર,

• 1930 પર મળતી ફરિયાદ સીધી સિસ્ટમમાં નોંધાશે.
• ફરિયાદના આધારે e-Zero FIR જનરેટ થશે.
• સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનને તરત મોકલાશે.
• તપાસ અધિકારી ફરિયાદીનો સંપર્ક કરશે.
• કાયદેસરની કાર્યવાહી શરૂ થશે.

નાગરિકોને શું મળશે સૌથી મોટો ફાયદો?

નવી સેવાના અમલથી સામાન્ય નાગરિકોને અનેક લાભ મળશે.

1. પોલીસ સ્ટેશનના ધક્કા નહીં : ઘર બેઠાં ફરિયાદ નોંધાવી શકાશે.
2. ઝડપથી FIR : મિનિટોમાં e-Zero FIR જનરેટ થશે.
3. તપાસમાં ઝડપ : પોલીસ વહેલી તકે તપાસ શરૂ કરી શકશે.
4. પૈસા બચાવવાની શક્યતા : સાયબર ફ્રોડમાં સમય સૌથી મહત્વપૂર્ણ હોય છે. ઝડપી કાર્યવાહીથી બેન્કો ટ્રાન્ઝેક્શન રોકી શકે છે.
5. રાજ્યભરમાં સમાન વ્યવસ્થા : ગુજરાતના કોઈપણ જિલ્લામાંથી ફરિયાદ નોંધાવી શકાશે.
6. વધુ પારદર્શિતા : ડિજિટલ ટ્રેકિંગને કારણે ફરિયાદ પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક બનશે.

Golden Hour કેમ મહત્વપૂર્ણ?
સાયબર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ફ્રોડ થયા પછીના પ્રથમ થોડા મિનિટો અને કલાકો સૌથી મહત્વપૂર્ણ હોય છે. જો આ સમયગાળા દરમિયાન

• બેન્કને જાણ થાય,
• ખાતું ફ્રીઝ થાય,
• ટ્રાન્ઝેક્શન રોકાય,

તો રકમ બચાવવાની સંભાવના વધી જાય છે. આ જ કારણસર ગુજરાત સરકારે બેન્કો અને પોલીસ વચ્ચે રિયલ-ટાઇમ સંકલન મજબૂત કરવાની દિશામાં પણ પગલાં લીધાં છે.

દેશવ્યાપી પહેલનો ભાગ
કેન્દ્ર સરકાર પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સાયબર ફ્રોડ સામે સતત નવી વ્યવસ્થાઓ વિકસાવી રહી છે.તાજેતરમાં e-Zero FIR અંગે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી. કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું હતું કે સમયસર કાર્યવાહી દ્વારા હજારો કરોડ રૂપિયાના સાયબર ફ્રોડ અટકાવવામાં સફળતા મળી છે તેમજ મોટી રકમ પરત અપાવવામાં પણ મદદ મળી છે.

કાર્યક્રમમાં કોણ કોણ હાજર રહ્યું? લૉન્ચિંગ કાર્યક્રમમાં

• નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવી
• ગૃહ વિભાગના અગ્ર સચિવ સંજીવ કુમાર
• રાજ્યના પોલીસ વડા જી.એસ. મલિક
• IGP બિપિન આહીર
• I4Cના CEO રાજેશ કુમાર

સહિત રાજ્યના તમામ પોલીસ કમિશનરો, રેન્જ IG, જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષકો, સાયબર ક્રાઇમ અધિકારીઓ અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ GSWAN મારફતે જોડાયા હતા.

જો તમારી સાથે સાયબર ફ્રોડ થાય તો તરત શું કરશો?
સાયબર નિષ્ણાતો મુજબ નીચેના પગલાં તરત લો:

• સૌથી પહેલાં 1930 પર ફોન કરો.
• https://cybercrime.gov.in પર ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવો.
• બેન્કને તરત જાણ કરો.
• ટ્રાન્ઝેક્શનની વિગતો સાચવી રાખો.
• OTP, PIN અથવા પાસવર્ડ કોઈને આપશો નહીં.
• અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો.
• AnyDesk અથવા Screen Sharing જેવી અજાણી એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ ન કરો.
• સોશિયલ મીડિયા અથવા WhatsApp પર મળતી અજાણી રોકાણની ઓફરોથી સાવધાન રહો.

ગુજરાત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ પહેલ?
ગુજરાત દેશમાં સૌથી વધુ ડિજિટલ પેમેન્ટ કરનારા રાજ્યોમાં સામેલ છે. UPI અને ઓનલાઈન બેન્કિંગનો વ્યાપ વધતા સાયબર ગુનેગારો માટે પણ નવી તકો ઉભી થઈ રહી છે. એવામાં Cyber Financial Fraud e-Zero FIR જેવી વ્યવસ્થા નાગરિકોને ઝડપી સુરક્ષા આપશે, પોલીસ તપાસને વધુ અસરકારક બનાવશે અને બેન્કો સાથે સંકલન વધારશે. આ પહેલથી માત્ર ફરિયાદ નોંધાવવાની પ્રક્રિયા સરળ નહીં બને પરંતુ ગુનેગારો સામે કડક અને ઝડપી કાર્યવાહી કરવાની રાજ્ય સરકારની ક્ષમતા પણ વધુ મજબૂત બનશે. ટેકનોલોજી આધારિત પોલીસિંગ તરફ ગુજરાતનું આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.