મૂર્તિની ઊંચાઈ, POP અને કેમિકલ રંગો અંગે મોટો નિર્ણય

ગણેશ મહોત્સવ પહેલાં પોલીસ કમિશનરનું જાહેરનામું: મૂર્તિની ઊંચાઈથી લઈને રંગો સુધી નવા નિયમો

06 August 2026 Gujarat Updates Team: શહેરમાં આગામી 14 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થનારા ગણેશ મહોત્સવને લઈને અમદાવાદ શહેર પોલીસ કમિશનરે મહત્વપૂર્ણ જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે. દર વર્ષે શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં ભવ્ય ગણેશ મહોત્સવનું આયોજન થતું હોવાથી કાયદો અને વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે, ટ્રાફિક વ્યવસ્થામાં અવરોધ ન આવે તેમજ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ થાય તે હેતુથી આ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે. જાહેરનામામાં ખાસ કરીને ગણેશજીની મૂર્તિની ઊંચાઈ, પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ (POP)ની મૂર્તિઓ, પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતા કેમિકલ રંગો તેમજ વિસર્જન સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. આ પ્રકારની માર્ગદર્શિકા અમદાવાદ પોલીસ દ્વારા અગાઉના વર્ષોમાં પણ જાહેર કરવામાં આવી હતી અને પર્યાવરણમૈત્રી ઉજવણીને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું.

પોલીસ કમિશનરના જાહેરનામા અનુસાર માટીની ગણેશજીની મૂર્તિ બેઠક સહિત 9 ફૂટથી વધુ ઊંચાઈની સ્થાપિત કરી શકાશે નહીં. જ્યારે પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ (POP)માંથી બનાવવામાં આવેલી બેઠક સહિત 5 ફૂટથી વધુ ઊંચાઈની મૂર્તિની સ્થાપના, વેચાણ અને જાહેર માર્ગ પર પરિવહન પર પ્રતિબંધ રહેશે. આ નિયમોનો મુખ્ય હેતુ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ તેમજ વિસર્જન પ્રક્રિયાને વધુ સુરક્ષિત અને સરળ બનાવવાનો છે.

કેમિકલ રંગો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
જાહેરનામામાં મૂર્તિ બનાવતી વખતે વપરાતા રંગોને લઈને પણ કડક સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. પોલીસ તંત્રએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કેમિકલયુક્ત અથવા પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડતા રંગોનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત રહેશે. મૂર્તિ નિર્માતાઓ અને આયોજકોને માત્ર પર્યાવરણમૈત્રી (Eco-Friendly) રંગોનો ઉપયોગ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે વિસર્જન બાદ નદી, તળાવ અથવા અન્ય જળાશયોમાં કેમિકલ રંગો ભળવાથી પાણીનું પ્રદૂષણ વધે છે અને જળચર જીવસૃષ્ટિ પર ગંભીર અસર પડે છે.

પર્યાવરણમૈત્રી ઉજવણી પર વિશેષ ભાર
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી રાજ્ય સરકાર, સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓ અને પોલીસ તંત્ર દ્વારા પર્યાવરણમૈત્રી ગણેશ મહોત્સવને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. માટીની મૂર્તિઓ સરળતાથી પાણીમાં વિલીન થઈ જાય છે, જ્યારે POPની મૂર્તિઓ લાંબા સમય સુધી પાણીમાં યથાવત રહેતી હોવાથી પ્રદૂષણ વધે છે. ઉપરાંત કેમિકલ રંગોમાં રહેલા ભારે ધાતુઓ પાણીની ગુણવત્તાને અસર કરે છે. તેથી આ વર્ષે પણ આયોજકોને પર્યાવરણને અનુકૂળ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવા અનુરોધ કરવામાં આવ્યો છે.

કુદરતી જળાશયોમાં વિસર્જન અંગે પણ માર્ગદર્શન
પોલીસ દ્વારા અગાઉ જાહેર કરાયેલી માર્ગદર્શિકાઓમાં POPની મૂર્તિઓનું નદી, તળાવ અને અન્ય કુદરતી જળાશયોમાં વિસર્જન ન કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેના બદલે સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા નિર્ધારિત કૃત્રિમ વિસર્જન કુંડ અથવા સ્થળનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવતી રહી છે. આ પ્રકારની વ્યવસ્થા દ્વારા જળપ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.

આશરે 1000 જેટલા પંડાલોમાં થશે સ્થાપના
અમદાવાદમાં દર વર્ષે શહેરના પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ ઝોન સહિત વિવિધ વિસ્તારોમાં અંદાજે 1000 જેટલા નાના-મોટા જાહેર ગણેશ પંડાલોમાં ભગવાન ગણેશજીની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત હજારો પરિવારો પોતાના ઘરે પણ ગણેશજીની સ્થાપના કરે છે. દસ દિવસ સુધી ચાલતા આ મહોત્સવ દરમિયાન લાખો ભક્તો દર્શન, આરતી અને ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં ભાગ લે છે.

ટ્રાફિક અને સુરક્ષા માટે વિશેષ આયોજન
ગણેશ મહોત્સવ દરમિયાન શહેરના અનેક મુખ્ય માર્ગો પર ભક્તોની ભારે અવરજવર રહેતી હોવાથી ટ્રાફિક વ્યવસ્થાનું વિશેષ આયોજન કરવામાં આવે છે. પોલીસે ટ્રાફિક પોલીસ, SRP, હોમગાર્ડ અને અન્ય સુરક્ષા દળોની વધારાની તૈનાતી કરવાની તૈયારી શરૂ કરી છે. જ્યાં મોટા પંડાલો હશે ત્યાં CCTV કેમેરા, ડ્રોન સર્વેલન્સ અને કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા સતત દેખરેખ રાખવામાં આવશે. વિસર્જનના દિવસે વિશેષ ટ્રાફિક ડાયવર્ઝન જાહેર કરવામાં આવશે જેથી સામાન્ય નાગરિકોને ઓછામાં ઓછી મુશ્કેલી પડે. અગાઉના વર્ષોમાં પણ વિસર્જન દરમિયાન અનેક માર્ગો પર રૂટ ડાયવર્ઝન અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા.

આયોજકો માટે ફરજિયાત રહેશે પરવાનગી
પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જાહેર પંડાલોમાં ગણેશજીની સ્થાપના, લાઉડસ્પીકરનો ઉપયોગ અને વિસર્જન યાત્રા માટે જરૂરી પોલીસ પરવાનગી લેવી ફરજિયાત રહેશે. જો વિસર્જન યાત્રા એકથી વધુ પોલીસ ઝોનમાંથી પસાર થતી હોય તો તેના માટે અલગ મંજૂરી લેવાની રહેશે.

ધાર્મિક ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચે તેવા પ્રતીકો પર પ્રતિબંધ
જાહેરનામામાં એવી પણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે મૂર્તિ અથવા સજાવટમાં એવા કોઈપણ ચિહ્નો, લખાણ અથવા પ્રતીકોનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ જે કોઈપણ ધર્મ અથવા સમાજની લાગણીને ઠેસ પહોંચાડે. આ પ્રકારના નિયમોનો હેતુ સામાજિક સૌહાર્દ જાળવી રાખવાનો છે.

ભીડ નિયંત્રણ રહેશે પ્રાથમિકતા
ગણેશ મહોત્સવ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં લોકો દર્શન માટે ઉમટી પડતા હોવાથી પંડાલોમાં ભીડ નિયંત્રણ માટે ખાસ વ્યવસ્થા રાખવાની રહેશે. આયોજકોને પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના અલગ માર્ગ, અગ્નિશામક સાધનો, ઇમરજન્સી વ્યવસ્થા અને સ્વયંસેવકોની ટીમ તૈયાર રાખવા સૂચના આપવામાં આવી શકે છે. મોટા પંડાલોમાં CCTV કેમેરા અને જાહેર જાહેરાત વ્યવસ્થાનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

સુરક્ષાને લઈને કોઈ બેદરકારી નહીં
તાજેતરના વર્ષોમાં જાહેર કાર્યક્રમોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી છે. પોલીસ તંત્રએ જણાવ્યું છે કે શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિ, બિનઅધિકૃત માળખાં અથવા જાહેર સલામતીને જોખમરૂપ બને તેવી કોઈપણ બાબત સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. અગાઉ એક ઘટનામાં મંજૂરી કરતાં વધુ ઊંચું માળખું ઉભું કરવાના કેસમાં કાયદેસરની કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી હતી.

મૂર્તિ નિર્માતાઓ માટે પણ મહત્વની સૂચનાઓ
મૂર્તિ નિર્માતાઓને નક્કી કરેલી ઊંચાઈનું પાલન કરવું, પર્યાવરણમૈત્રી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવો, કેમિકલ રંગોથી દૂર રહેવું અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન ન કરવું જરૂરી રહેશે. નિયમોનું પાલન ન કરનાર સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

ભક્તોને પણ સહયોગની અપીલ
પોલીસ કમિશનરે શહેરના નાગરિકો અને ભક્તોને અપીલ કરી છે કે તેઓ ગણેશ મહોત્સવને ધાર્મિક ભાવના સાથે ઉજવે, ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરે, ભીડભાડવાળા વિસ્તારોમાં સાવચેતી રાખે અને પોલીસ તથા વહીવટી તંત્રને સહયોગ આપે. પર્યાવરણમૈત્રી ગણેશજીની સ્થાપના કરીને પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં દરેક નાગરિક પોતાનો ફાળો આપે તેવી પણ અપીલ કરવામાં આવી છે.

પરંપરા અને પર્યાવરણ વચ્ચે સંતુલન
અમદાવાદમાં ગણેશ મહોત્સવ માત્ર ધાર્મિક ઉત્સવ જ નહીં પરંતુ સામાજિક એકતા, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓનું પણ પ્રતિક બની ગયો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં શહેરમાં ઈકો-ફ્રેન્ડલી મૂર્તિઓ પ્રત્યે લોકોનો ઝુકાવ વધ્યો છે. માટીની મૂર્તિઓ, કુદરતી રંગો અને કૃત્રિમ વિસર્જન કુંડોના ઉપયોગને કારણે પર્યાવરણ જાળવવાના પ્રયાસોને વધુ વેગ મળ્યો છે.

મુખ્ય નિયમો એક નજરે

• માટીની મૂર્તિ બેઠક સહિત 9 ફૂટથી વધુ નહીં
• POP મૂર્તિ બેઠક સહિત 5 ફૂટથી વધુ નહીં
• કેમિકલ અને ઝેરી રંગોનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત
• પર્યાવરણમૈત્રી રંગો અને સામગ્રીનો ઉપયોગ
• જરૂરી પોલીસ પરવાનગી ફરજિયાત
• ટ્રાફિક અને જાહેર સલામતીના નિયમોનું પાલન
• ધાર્મિક લાગણીને ઠેસ પહોંચાડતા પ્રતીકોનો ઉપયોગ નહીં
• જાહેર સ્થળોની સ્વચ્છતા જાળવવાની જવાબદારી
• વિસર્જન માટે તંત્ર દ્વારા સૂચિત માર્ગદર્શિકાનું પાલન

શહેરમાં આ વર્ષે પણ હજારો ભક્તોની હાજરી વચ્ચે ગણેશ મહોત્સવ ધામધૂમથી ઉજવાવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. પોલીસ, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને અન્ય વહીવટી વિભાગો દ્વારા સુરક્ષા, ટ્રાફિક, સ્વચ્છતા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણને ધ્યાનમાં રાખીને વ્યાપક આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આયોજકો અને નાગરિકો જાહેરનામાનું પાલન કરશે તો ગણેશ મહોત્સવ વધુ સુરક્ષિત, શાંતિપૂર્ણ અને પર્યાવરણમૈત્રી રીતે ઉજવાઈ શકશે.

www.gujaratupdates.com

અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo

આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.