રસોડું મોંઘું, નિવેદન વધુ કડવું! ખાંડ મુદ્દે વિજયવર્ગીય ઘેરાયા
સરકારના પગલાં વચ્ચે મંત્રીના નિવેદને વધારી ગરમી
27 August 2026 Gujarat Updates Team: તહેવારોની મોસમ શરૂ થવા પહેલાં રસોડાના બજેટ પર વધતા ખર્ચની ચિંતા વચ્ચે મધ્ય પ્રદેશના સંસદીય બાબતોના મંત્રી અને ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા કૈલાશ વિજયવર્ગીયનું ખાંડના ભાવ અંગેનું નિવેદન રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયું છે. ખાંડના ભાવ વધવાથી સામાન્ય ગ્રાહકોમાં નારાજગી વધી રહી છે ત્યારે વિજયવર્ગીયએ ભાવ ઘટાડવાની માગણી કરવાને બદલે ખાંડ વધુ મોંઘી થવી જોઈએ તેવો મત વ્યક્ત કર્યો. સાથે જ તેમણે 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોને ખાંડથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી અને બાળકો માટે સરકારી રેશનની દુકાનો પર ખાંડ સસ્તી રાખવાની વાત કરી. વિજયવર્ગીયનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દેશના છૂટક બજારમાં ખાંડના ભાવ છેલ્લા કેટલાંક અઠવાડિયામાં ઝડપથી વધ્યા છે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયના ભાવ આંકડા અનુસાર 20 જુલાઈએ દેશભરમાં ખાંડનો સરેરાશ છૂટક ભાવ આશરે ₹48.18 પ્રતિ કિલો હતો. 20 ઑગસ્ટ સુધીમાં તે વધીને ₹55.70 થયો હતો અને 26 ઑગસ્ટે સરેરાશ ભાવ ₹65.05 પ્રતિ કિલો નોંધાયો. એટલે માત્ર થોડા જ અઠવાડિયામાં ગ્રાહકો પર પડતો ભાવનો ભાર નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો છે.
વિજયવર્ગીયે શું કહ્યું?
ઇન્દોરમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન વિજયવર્ગીયને ખાંડના વધતા ભાવ અંગે પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હતો. જવાબમાં તેમણે ભાવ વધારાને લઈને સામાન્ય રાજકીય ચિંતા વ્યક્ત કરવાને બદલે ખાંડના મર્યાદિત સેવન પર ભાર મૂક્યો. તેમનો તર્ક હતો કે લોકો, ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના લોકો, ખાંડ ઓછું ખાય તો આરોગ્ય માટે સારું થઈ શકે છે.તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે આજકાલ મોટા ભાગના લોકો મીઠાઈ ખાવામાં પહેલાની સરખામણીમાં ઓછો રસ ધરાવે છે અને પોતે પણ મીઠાઈ ખાતા નથી. તેમના મતે ખાંડ સામાન્ય બજારમાં મોંઘી રહે અને બાળકો માટે નિયંત્રિત વ્યવસ્થા હેઠળ સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ થાય તેવો અભિગમ અપનાવી શકાય. સરકારી વાજબી ભાવની દુકાનો મારફતે બાળકો માટે સસ્તી ખાંડ આપવાની વાત પણ તેમણે કરી હતી.
આ નિવેદનનો બીજો મહત્વનો ભાગ 40 વર્ષની ઉંમર સાથે જોડાયેલો હતો. વિજયવર્ગીયએ કહ્યું કે 40 વર્ષથી ઉપરના લોકોએ ખાંડનું સેવન ટાળવું જોઈએ. તેમણે ડૉક્ટરો અને આયુર્વેદિક નિષ્ણાતોનો ઉલ્લેખ કરીને ખાંડ મોટી ઉંમરના લોકો માટે યોગ્ય ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. જોકે, આવી ઉંમર-આધારિત સામાન્ય સલાહને તબીબી માર્ગદર્શન તરીકે જોવી યોગ્ય નથી; વ્યક્તિના આહાર અને ખાંડના સેવન અંગે નિર્ણય સામાન્ય રીતે તેની આરોગ્ય સ્થિતિ, દૈનિક આહાર અને તબીબી સલાહને આધારે લેવાય છે.
‘ભાવ વધે તો પણ ચાલે’—કેમ વિવાદ ઊભો થયો?
વિજયવર્ગીયની વાતનો સૌથી વધુ વિવાદાસ્પદ ભાગ એ રહ્યો કે તેમણે ખાંડ વધુ મોંઘી થવાની વાત એવા સમયે કરી જ્યારે ગ્રાહકો પહેલેથી જ ઊંચા ભાવનો સામનો કરી રહ્યા છે. તહેવારોમાં મીઠાઈ, બેકરી ઉત્પાદનો, પીણાં અને ઘરગથ્થુ વાનગીઓમાં ખાંડની માંગ સામાન્ય દિવસોની તુલનામાં વધી જાય છે. તેથી ભાવમાં થોડો વધારો પણ મધ્યમ વર્ગ અને નીચી આવક ધરાવતા પરિવારોના માસિક બજેટ પર અસર કરી શકે છે.
સામાન્ય રીતે ભાવવધારા અંગે રાજકીય ચર્ચામાં સરકાર પાસેથી પુરવઠો વધારવા, સંગ્રહખોરી રોકવા અને ગ્રાહકોને રાહત આપવાની માગણી થાય છે. અહીં, જોકે, મંત્રીના નિવેદનમાં ‘વપરાશ ઘટાડવો’ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો. આ જ કારણસર વિપક્ષે આ ટિપ્પણીને માત્ર આરોગ્ય સંબંધિત સલાહ નહીં પરંતુ મોંઘવારી અંગે સરકારના વલણનું પ્રતિબિંબ ગણાવી છે.
જીતુ પટવારીનો ભાજપ પર પ્રહાર
મધ્ય પ્રદેશ કોંગ્રેસના પ્રમુખ જીતુ પટવારીએ વિજયવર્ગીયના નિવેદનને આકરા શબ્દોમાં વખોડ્યું છે. પટવારીએ આરોપ મૂક્યો કે મોંઘવારીથી પરેશાન ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોની મુશ્કેલી સમજવાને બદલે ભાજપના નેતાઓ આવા નિવેદનો કરીને તેમની પીડાની મજાક ઉડાવી રહ્યા છે.કોંગ્રેસે ખાસ કરીને તહેવારો પહેલાં ખાંડના ભાવ વધવાની પરિસ્થિતિનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. પક્ષનો દાવો છે કે સામાન્ય પરિવાર માટે ખાંડ માત્ર ચા-કોફી પૂરતી સીમિત વસ્તુ નથી; તહેવારોમાં મીઠાઈ બનાવવાથી લઈને રોજિંદા ખોરાક સુધી તેનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી ભાવમાં ઉછાળો સીધી રીતે ઘરગથ્થુ ખર્ચને અસર કરે છે.
પટવારીએ ભાજપ પર મોંઘવારીના પ્રશ્નને ગંભીરતાથી ન લેવાનો આરોપ પણ મૂક્યો છે. તેમના મતે, સરકાર અને તેના નેતાઓએ ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે અસરકારક પગલાંની ચર્ચા કરવી જોઈએ, ન કે મોંઘી થતી વસ્તુને વધુ મોંઘી કરવાની વાત કરવી જોઈએ.
ખાંડના ભાવ ખરેખર કેમ વધી રહ્યા છે?
ખાંડના ભાવમાં થયેલા તાજેતરના ઉછાળાને માત્ર એક જ કારણ સાથે જોડવો યોગ્ય નથી. કેન્દ્ર સરકારે 21 ઑગસ્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વર્તમાન ભાવવધારો માત્ર ઇથેનોલ ઉત્પાદન માટે ખાંડ વાળવામાં આવી રહી છે તેના કારણે થયો છે એવું કહેવું યોગ્ય નથી. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે સ્થાનિક ઉત્પાદનની અપેક્ષા કરતાં ઓછી આવક, તહેવારો પહેલાં માંગમાં વધારો, હવામાનને કારણે શેરડીના પાકને થયેલું નુકસાન, વૈશ્વિક પુરવઠાની સ્થિતિ તેમજ બજારમાં સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિ અને સંગ્રહખોરી જેવા અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. બીજી તરફ, ખાંડના ભાવમાં ઇથેનોલ નીતિની ભૂમિકા અંગે રાજકીય મતભેદ યથાવત છે. વિપક્ષનો દાવો છે કે શેરડીમાંથી ખાંડના બદલે ઇથેનોલ બનાવવા તરફ વધતું ધ્યાન સ્થાનિક ખાંડની ઉપલબ્ધતા પર અસર કરી શકે છે. કેન્દ્ર સરકારે આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે. સરકારના આંકડા મુજબ ખાંડમાંથી ઇથેનોલ તરફ વાળવામાં આવતા હિસ્સામાં તાજેતરના વર્ષોમાં ઘટાડો થયો છે અને દેશના ઇથેનોલ ઉત્પાદનમાં અનાજ, ખાસ કરીને મકાઈ,નો ફાળો પણ મોટો થયો છે. ઇન્ડિયન શુગર એન્ડ બાયો-એનર્જી ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ તરફથી પણ એવો મત સામે આવ્યો છે કે દેશ પાસે તહેવારોની માંગ પૂરી કરવા પૂરતો સ્ટોક છે અને તાજેતરની ભાવ તેજીમાં વાસ્તવિક અછત કરતાં બજારની ધારણા અને સટ્ટાકીય ખરીદીનો ફાળો હોઈ શકે છે. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, 2025-26 માર્કેટિંગ વર્ષમાં ભારતમાં ખાંડનું ઉત્પાદન આશરે 27.9 મિલિયન ટન રહ્યું છે, જ્યારે વપરાશનો અંદાજ 28થી 28.5 મિલિયન ટન છે. આગામી સિઝનની શરૂઆતમાં આશરે 3.5 મિલિયન ટનનો સ્ટોક રહેવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
સરકારનો મોટો નિર્ણય: 10 લાખ ટન કાચી ખાંડની આયાત
ભાવને કાબૂમાં લેવા કેન્દ્ર સરકારે લાંબા સમય પછી ખાંડ આયાત અંગે મોટું પગલું લીધું છે. 20 ઑગસ્ટે સરકારે 31 ઑક્ટોબર સુધી 10 લાખ મેટ્રિક ટન કાચી ખાંડની ડ્યૂટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી. સરકારનો હેતુ સ્થાનિક બજારમાં પુરવઠો વધારીને ભાવના દબાણને ઘટાડવાનો છે. આ નિર્ણયની અસર તરીકે મિલ સ્તરે ખાંડના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે, પરંતુ તેનો સીધો લાભ હજુ છૂટક ગ્રાહકો સુધી સંપૂર્ણ રીતે પહોંચ્યો નથી. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ 26 ઑગસ્ટે દેશનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹65.05 પ્રતિ કિલો હતો, જ્યારે એક દિવસ અગાઉ તે ₹63.97 હતો. એટલે આયાતની જાહેરાત પછી પણ ગ્રાહક બજારમાં ભાવનું દબાણ યથાવત છે. સરકારના નિર્ણયથી બજારમાં ઉપલબ્ધતા વધવાની અપેક્ષા છે. જોકે આયાત કરેલી ખાંડ ભારત પહોંચવામાં સમય લેતી હોવાથી તેનો સંપૂર્ણ પ્રભાવ તાત્કાલિક દેખાય તેવી શક્યતા ઓછી છે. આ દરમિયાન તહેવારોની માંગ ચાલુ રહે તો છૂટક બજારમાં ભાવ અસ્થિર રહેવાની શક્યતા છે.
તહેવારો પહેલાં ગ્રાહકોની ચિંતા કેમ વધી?
ભારતમાં તહેવારો અને મીઠાઈનો સંબંધ માત્ર પરંપરાગત નથી, તે એક મોટું આર્થિક ચક્ર પણ છે. રક્ષાબંધન, ગણેશ ચતુર્થી, નવરાત્રી, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો નજીક આવે ત્યારે મીઠાઈની દુકાનો, બેકરી, કેટરિંગ અને ઘરગથ્થુ રસોઈમાં ખાંડની માંગ વધે છે.આ જ સમયગાળામાં ભાવ વધે તો અસર માત્ર એક કિલો ખાંડની ખરીદી સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. મીઠાઈ, બિસ્કિટ, બેકરી આઇટમ, ઠંડા પીણાં અને અન્ય પ્રોસેસ્ડ ખાદ્ય ઉત્પાદનોની કિંમત પર પણ પરોક્ષ અસર થઈ શકે છે. તેથી ગ્રાહક સંગઠનો અને વિપક્ષી પક્ષો માટે ખાંડનો ભાવ હવે વ્યાપક મોંઘવારીના મુદ્દા સાથે જોડાઈ ગયો છે.
26 ઑગસ્ટે ખાંડના ભાવમાં સતત બીજા દિવસે પ્રતિ કિલો એક રૂપિયાથી વધુનો વધારો નોંધાયો હતો. આ વધારો તહેવારોની માંગ સાથે જોડાયેલો હોવાનું સરકારી ભાવ ડેટાના આધારે અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
રેશનની દુકાન અને ખુલ્લા બજાર વચ્ચેનો તફાવત
વિજયવર્ગીયના સૂચનમાં એક અલગ પ્રકારની કિંમત નીતિનો વિચાર પણ જોવા મળે છે—બાળકો માટે નિયંત્રિત અથવા સસ્તી ખાંડ અને પુખ્ત વયના લોકો માટે મોંઘી ખાંડ. આ વિચાર જો નીતિ તરીકે અમલમાં મૂકવો હોય તો અનેક વ્યવહારિક પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે. પ્રથમ પ્રશ્ન એ છે કે ‘બાળકો માટે’ ખાંડની ખરીદી કેવી રીતે નક્કી થશે? પરિવારના સભ્યોની ઉંમર, રેશન કાર્ડ, જથ્થાની મર્યાદા અને વિતરણ વ્યવસ્થાની ચકાસણી જરૂરી બની શકે. બીજો પ્રશ્ન એ છે કે બજારમાં અલગ-અલગ ગ્રાહકો માટે અલગ ભાવ કેવી રીતે નક્કી થશે. ત્રીજો અને સૌથી મોટો મુદ્દો એ છે કે ગરીબ પરિવારોમાં બાળકો અને વયસ્કો એક જ ઘરમાં રહે છે; તેથી ખાંડના ભાવને ઉંમર પ્રમાણે અલગ કરવાની વ્યવસ્થા કેટલી અસરકારક રહેશે તે અંગે પ્રશ્નો સ્વાભાવિક છે. આથી વિજયવર્ગીયની ટિપ્પણી હાલમાં નીતિ જાહેરાત કરતાં વધુ એક રાજકીય-જાહેર નિવેદન તરીકે જ જોવામાં આવી રહી છે. સરકારે આવી કોઈ નવી કિંમત વ્યવસ્થા જાહેર કરી નથી.
આરોગ્યના મુદ્દે પણ સાવચેતી જરૂરી
ખાંડનું વધુ સેવન આરોગ્ય માટે નુકસાનકારક બની શકે છે અને સંતુલિત આહારનો ભાગ તરીકે ઉમેરેલી ખાંડનું પ્રમાણ મર્યાદિત રાખવાની સામાન્ય આરોગ્ય સલાહ છે. પરંતુ ‘40 વર્ષ પછી દરેક વ્યક્તિએ ખાંડ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવી જોઈએ’ એવી એકસરખી સલાહને સર્વમાન્ય તબીબી નિયમ તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય નથી.વ્યક્તિની ઉંમર ઉપરાંત તેનું વજન, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, દૈનિક આહાર, મેટાબોલિક આરોગ્ય અને અન્ય પરિસ્થિતિઓ મહત્વ ધરાવે છે. તેથી ખાંડના ભાવ અંગેની ચર્ચાને આરોગ્યની ચર્ચા સાથે જોડતી વખતે સામાન્ય રાજકીય નિવેદન અને વ્યક્તિગત તબીબી સલાહ વચ્ચેનો તફાવત જાળવવો જરૂરી છે.
મોંઘવારીની ચર્ચા હવે વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતા
એક તરફ સરકાર કહે છે કે ભાવવધારો નિયંત્રિત કરવા માટે આયાત, સ્ટોક મેનેજમેન્ટ અને બજાર દેખરેખ જેવા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. બીજી તરફ છૂટક ગ્રાહક હજુ પણ ઊંચો ભાવ ચૂકવી રહ્યો છે. આ અંતર જ રાજકીય વિવાદને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.ખાંડના ભાવ અંગે વિજયવર્ગીયનું નિવેદન હવે માત્ર એક મંત્રીની ટિપ્પણી પૂરતું રહ્યું નથી. તે મોંઘવારી સામે સરકારના અભિગમ, તહેવારો પહેલાં ગ્રાહકોને રાહત, ઇથેનોલ નીતિ, શેરડીના ઉત્પાદન અને બજાર નિયંત્રણ જેવા મોટા પ્રશ્નો સાથે જોડાઈ ગયું છે.
આગામી અઠવાડિયામાં સરકારની આયાત નીતિથી બજારમાં વધારાનો પુરવઠો કેટલો ઝડપથી પહોંચે છે અને છૂટક ભાવમાં તેની કેટલી અસર પડે છે તે મહત્વનું રહેશે. જો ભાવ ઘટે તો સરકાર પોતાના બજાર હસ્તક્ષેપને સફળ ગણાવી શકે છે. પરંતુ જો તહેવારોની માંગ વચ્ચે ગ્રાહક ભાવ ઊંચા જ રહે, તો વિપક્ષ માટે આ મુદ્દો મોંઘવારી સામેના રાજકીય અભિયાનમાં વધુ મોટું હથિયાર બની શકે છે.
હાલની સ્થિતિમાં એક વાત સ્પષ્ટ છે—ખાંડ હવે માત્ર રસોડાની વસ્તુ રહી નથી. તેના વધતા ભાવોએ આરોગ્ય, મોંઘવારી, સરકારી નીતિ અને રાજકારણને એક જ ચર્ચામાં લાવી દીધા છે. વિજયવર્ગીયની ટિપ્પણીએ આ ચર્ચાને વધુ તીખી બનાવી છે, જ્યારે આગામી તહેવારો પહેલાં સામાન્ય પરિવારની નજર હવે એક જ સવાલ પર છે: બજારમાં ખાંડનો ભાવ ખરેખર ક્યારે નીચે આવશે?
અમારી WhatsApp ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
અમારી Telegram ચેનલ માં જોડાવો : Click karo
આ પણ વાંચો :
આ આર્ટિકલને તમારા સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા નીચેના આઈકોન પાર ક્લિક કરો.
