અમેરિકા–ઈરાન વાટાઘાટો નિષ્ફળ

Islamabad, 12 એપ્રિલ 2026: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને અટકાવવા માટે પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતામાં યોજાયેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ઐતિહાસિક શાંતિ વાટાઘાટો અંતે કોઈ સમજૂતી વિના સમાપ્ત થઈ છે. લગભગ 21 કલાક સુધી ચાલેલી સતત ચર્ચાઓ બાદ બંને દેશોના પ્રતિનિધિમંડળોએ ઈસ્લામાબાદ છોડ્યું, અને હાલ માટે યુદ્ધવિરામને સ્થિર કરવાની આશાઓને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે.

આ ચર્ચાઓને 1979ની ઈરાન ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછીની સૌથી મહત્વપૂર્ણ સીધી અમેરિકા–ઈરાન બેઠક માનવામાં આવી રહી હતી, કારણ કે લાંબા સમય પછી બંને દેશો આમને-સામને આવ્યા હતા.

વાટાઘાટો કેમ મહત્વપૂર્ણ હતી?
2026ની શરૂઆતથી મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ ભારે વધ્યો છે. યુદ્ધના કારણે:

• હજારો લોકોના મોત
• વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં અસ્થિરતા
• અને ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધ

આ પરિસ્થિતિને કારણે પાકિસ્તાન, ચીન અને અન્ય દેશોએ મધ્યસ્થતા શરૂ કરી હતી. ([Wikipedia][2])

વાટાઘાટો ક્યાં અને કેવી રીતે થઈ?
વાટાઘાટો પાકિસ્તાનના ઈસ્લામાબાદમાં યોજાઈ હતી, જ્યાં:

• અમેરિકા તરફથી ઉપપ્રમુખ JD Vance
• અને ઈરાનના ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિઓ હાજર હતા

ચર્ચાઓ લગભગ 21 કલાક સતત ચાલતી રહી અને તેમાં વિરામ પણ ઓછો લેવાયો.

ચર્ચાઓમાં સૌથી મોટા વિવાદના મુદ્દા રહ્યા: વાટાઘાટો નિષ્ફળ થવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ રહ્યા:

ઈરાનનું પરમાણુ કાર્યક્રમ :અમેરિકાએ સ્પષ્ટ માગ કરી હતી કે ઈરાન ભવિષ્યમાં પરમાણુ હથિયારો વિકસાવશે નહીં તેની ખાતરી આપે. ઈરાને આ શરતને “અતિશય” ગણાવી.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો મુદ્દો :વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20% પસાર થતો માર્ગ: Strait of Hormuz ઈરાન આ ક્ષેત્રમાં વધુ નિયંત્રણ માંગતું હતું, જ્યારે અમેરિકા ખુલ્લી નૌકાવહન સુરક્ષા ઈચ્છતું હતું.
લેબનન અને પ્રાદેશિક યુદ્ધવિરામ: ઈરાન લેબનન સહિત સમગ્ર ક્ષેત્રમાં યુદ્ધવિરામ માંગતું હતું, જ્યારે અમેરિકા મુખ્યત્વે પરમાણુ મુદ્દા પર ધ્યાન આપતું હતું.
પ્રતિબંધો અને આર્થિક શરતો: ઈરાન પ્રતિબંધોમાં છૂટ, જમાવેલા નાણાંની મુક્તિ, અને યુદ્ધ વળતર માગતું હતું, જે પર અમેરિકા તૈયાર નહોતું.

અમેરિકા અને ઈરાનના નિવેદનો

અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળે કહ્યું કે: ઈરાને “અમેરિકાની શરતો સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો” અને પરમાણુ કાર્યક્રમ બંધ કરવા સ્પષ્ટ પ્રતિબદ્ધતા ન આપી. JD Vance એ કહ્યું કે આ “અંતિમ અને શ્રેષ્ઠ ઓફર” હતી.

ઈરાને જણાવ્યું કે: એક બેઠકમાં સમજૂતી થવાની કોઈ અપેક્ષા નહોતી. અમેરિકા ખૂબ કડક શરતો મૂકી રહ્યું છે. અને ચર્ચાઓ આગળ પણ ચાલુ રહેશે

પાકિસ્તાનની ભૂમિકા Pakistan એ મધ્યસ્થ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી: બંને દેશોને એક જ ટેબલ પર લાવ્યા, સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરૂં પાડ્યું અને યુદ્ધવિરામ જાળવવાની અપીલ કરી. પાકિસ્તાનનું કહેવું છે કે શાંતિ પ્રક્રિયા હજુ પૂર્ણ થઈ નથી અને ચર્ચાઓ ફરી શરૂ થઈ શકે છે.

ઈસ્લામાબાદમાં થયેલી અમેરિકા–ઈરાન શાંતિ વાટાઘાટો ભલે નિષ્ફળ રહી હોય, પરંતુ તે એક મહત્વપૂર્ણ કૂટનીતિક પ્રયાસ હતો. પરમાણુ કાર્યક્રમ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ હજુ પણ સૌથી મોટા અવરોધ છે.હાલ માટે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ યથાવત છે અને સમગ્ર વિશ્વની નજર આગામી ચર્ચાઓ પર ટકેલી છે.

www.gujaratupdates.com