ઈરાનએ મિત્ર દેશોને આપ્યું ગ્રીન સિગ્નલ, દુશ્મનો માટે દરવાજો બંધ
26 March 2026: મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને વધતા તણાવ વચ્ચે ઈરાનએ એક મોટો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીના જણાવ્યા મુજબ હોર્મુઝ ખાડી હવે સંપૂર્ણપણે બંધ નથી, પરંતુ માત્ર “દુશ્મન દેશો” માટે જ પ્રતિબંધિત છે. ભારત સહિત પાંચ દેશોને સુરક્ષિત માર્ગ આપીને ઈરાનએ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં નવો સંકેત આપ્યો છે.
ભારત સહિત 5 દેશોને ‘સેફ પાસેજ’ :ઈરાનએ ભારત, ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાનને “ફ્રેન્ડલી નેશન” ગણાવીને તેમના જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી છે.
- આ મંજૂરી સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર નથી
- જહાજોને ઈરાનના સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કરવું પડશે
- “નૉન-હોસ્ટાઈલ” તરીકે વર્ગીકરણ જરૂરી રહેશે
ભારત માટે આ ખાસ મહત્વનું છે કારણ કે તે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાત માટે મોટા પ્રમાણમાં આ માર્ગ પર નિર્ભર છે.
પહેલાં સંપૂર્ણ બંધ, હવે ‘નિયંત્રિત ખુલ્લું’ : યુદ્ધની શરૂઆત પછી ઈરાનએ હોર્મુઝ ખાડી પર લગભગ સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવી લીધો હતો અને ઘણી હદ સુધી જહાજોની અવરજવર અટકાવી દીધી હતી.
- હજારો જહાજો અટવાયા
- વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન પર અસર પડી
- ભારતના પણ અનેક જહાજો અટવાયા હતા
હવે ઈરાન “પસંદગીના દેશો” માટે માર્ગ ખોલીને સ્થિતિને નિયંત્રિત રીતે સામાન્ય બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
‘સેફ કોરિડોર’ અને કંટ્રોલ સિસ્ટમ : રિપોર્ટ મુજબ ઈરાન હવે જહાજો માટે એક ખાસ “સેફ કોરિડોર” બનાવે છે:
- જહાજોને પૂર્વ-મંજુરી લેવી પડે
- ઈરાનની સેનાની દેખરેખ હેઠળ પસાર થવું પડે
- કેટલાક કેસમાં ફી અથવા નિયંત્રણની વાત પણ સામે આવી રહી છે
આ પગલાંથી ઈરાન પોતાનું વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક પ્રભુત્વ વધારવા માંગે છે.
અમેરિકા સામે તણાવ યથાવત : ઈરાનએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોના જહાજોને મંજૂરી નહીં મળે.
- અમેરિકા દ્વારા સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ
- હોર્મુઝ વિસ્તારમાં હુમલા અને ટકરાવ વધી રહ્યા છે
